Kontent qismiga oʻtish

Zafar kuni

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Zafar kuni
Zafar kuni
Boku aholisi 2020-yil 8-noyabr kuni Armaniston ustidan qozonilgan gʻalabani nishonlamoqda
Rasmiy nomi Zəfər Günü (ozarbayjon tili)
Nishonlovchilar Ozarbayjon
Turi Patriotik
Ahamiyati Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushida Ozarbayjonning gʻalabasi munosabati bilan
Sana 8-noyabr
Bogʻliqligi 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻ urushi

Zafar kuni (ozarbayjoncha: Zəfər Günü) — Ozarbayjonda 8-noyabr kuni nishonlanadigan, Ozarbayjonning Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushidagi gʻalabasi sharafiga belgilangan umumxalq bayrami. 2020-yil 2-dekabrda Ozarbayjon prezidentining farmoni bilan taʼsis etilgan bu bayram Shushaning qaytarib olinishi kunida nishonlanadi. Bu dam olish kuni hisoblanadi.

Tarix

Asosiy maqola: Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)

2020-yil 27-sentyabrda nizo boʻlgan, de-fakto oʻzini-oʻzi eʼlon qilgan va tan olinmagan Artsax Respublikasi nazorati ostida boʻlgan, ammo de-yure Ozarbayjon hududi hisoblangan Togʻli Qorabogʻ mintaqasida harbiy toʻqnashuvlar boshlandi[1]. Ozarbayjon qoʻshinlari avval Fuzuliy va Jabroil tumanlariga kirib bordi hamda ularning maʼmuriy markazlarini egalladi[2]. Shundan soʻng ular Hadrut tomonga yoʻl oldi[3]. Hadrut qulaganidan keyin, taxminan 15-oktabr atrofida ozarbayjonlik harbiylar hujumni yanada kuchaytirdi, armanlar chekina boshladi va natijada ozarbayjonliklar Zangilon va Qubadli ustidan oʻz nazoratini oʻrnatdi[4]. Lachin yoʻnalishida hujum boshlab[5], ular oʻrmonlar va togʻ dovonlari orqali Shusha tumaniga kirib bordi[6][7].

Togʻli Qorabogʻdagi ikkinchi yirik aholi punkti boʻlgan Shusha egallangach, Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev, Armaniston bosh vaziri Nikol Pashinjan va Rossiya prezidenti Vladimir Putin oʻrtasida 2020-yil 10-noyabr kuni soat 00:00 dan boshlab hududda barcha harbiy harakatlarni toʻxtatgan sulh bitimi imzolandi (Moskva vaqti)[8][9][10]. Bitimga koʻra, jang qilayotgan tomonlar Togʻli Qorabogʻdagi hozir egallab turgan hududlarini saqlab qolishi, Armaniston esa 1994-yilda egallab olgan atrofdagi tumanlarni Ozarbayjonga qaytarishi kerak edi. Shuningdek, Ozarbayjon oʻzining Naxchivon eksklaviga, u yerda Turkiya va Eron bilan chegaradosh hududga quruqlik orqali chiqish imkoniyatiga ega boʻldi[11]. Taxminan 2 000 nafar rossiyalik askar Armaniston va Togʻli Qorabogʻ oʻrtasidagi Lachin yoʻlagida kamida besh yillik mandat asosida tinchlikparvar kuchlar sifatida joylashtirildi[12].

Bayramning joriy etilishi

2020-yil 2-dekabr kuni Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev Ozarbayjonda Zafar kunini umumxalq bayrami sifatida taʼsis etish haqidagi farmonni imzoladi. Urushni yakunlagan va 10-noyabr kuni Ozarbayjon vaqti bilan kuchga kirgan sulh bitimi imzolangan sana Ozarbayjonda Zafar kuni sifatida nishonlanishi belgilangan edi[13]. Ertasi kuni bu qaror bekor qilindi[14]. Bayramni nishonlash sanasi ozarbayjon qoʻshinlari Shushani egallagan sana 8-noyabrga koʻchirildi, chunki avvalgi sana Turkiyada Mustafa Kemol Otatürkning xotira kuni bilan bir sanaga toʻgʻri kelar edi[15]. 8-dekabr kuni Aliyev taklifi bilan Boku metropolitenining Yashil (B3) yoʻnalishidagi yangi bekat „8-noyabr“ deb nomlanishi eʼlon qilindi[16].

Manbalar

  1. ↑ „Armenia and Azerbaijan fight over disputed Nagorno-Karabakh“ (en). BBC (2020-yil 27-sentyabr). 2020-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 15-oktyabr.
  2. ↑ Kucera, Joshua „As fighting rages, what is Azerbaijan's goal?“. EurasiaNet (2020-yil 29-sentyabr). — „The Azerbaijani offensive against Armenian forces is its most ambitious since the war between the two sides formally ended in 1994.“. 2020-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 8-noyabr.
  3. ↑ Avaliani, Dimitri „Karabakh: the battle for Hadrut and why it's important“. Jam News (2020-yil 12-oktyabr). 2020-yil 9-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 9-noyabr.
  4. ↑ Aksenov, Pavel „Почему Азербайджан выиграл войну в Карабахе? Отвечают военные эксперты“ [Why did Azerbaijan win the war in Karabakh? Military experts answer] (ru). BBC Russian Service (2020-yil 11-noyabr). 2020-yil 11-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-noyabr.
  5. ↑ Roblin, Sebastien „Despite Ceasefire, Fate Of The Nagorno-Karabakh May Turn On The Lachin Corridor“ (en). Forbes (2020-yil 26-oktyabr). 2020-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 2-dekabr.
  6. ↑ Hakobyan, Tatul „Շուշին. պատերազմի իմ չգրված նոթատետրից“ [Shushi. from my unwritten notebook of war]. CivilNet (2020-yil 17-noyabr). 2020-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 1-dekabr.
  7. ↑ „Azerbaijan says key Karabakh town captured, Armenia says it didn't happen“. France24 (2020-yil 8-noyabr). 2020-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-noyabr.
  8. ↑ „Путин выступил с заявлением о прекращении огня в Карабахе“ (ru) (2020-yil 9-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 9-noyabr.
  9. ↑ „Пашинян заявил о прекращении боевых действий в Карабахе“ (ru) (2020-yil 9-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 9-noyabr.
  10. ↑ „Nagorno-Karabakh: Russia deploys peacekeeping troops to region“. BBC News (2020-yil 10-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 11-noyabr.
  11. ↑ Kramer, Andrew E.. „Facing Military Debacle, Armenia Accepts a Deal in Nagorno-Karabakh War“ (2020-yil 10-noyabr).
  12. ↑ „Deal Struck to End Nagorno-Karabakh War“. The Moscow Times (2020-yil 10-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 10-noyabr.
  13. ↑ „10 noyabr – Azərbaycanda Zəfər Günü kimi təsis olunub“ (az). BBC Azerbaijani Service (2020-yil 2-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 4-dekabr.
  14. ↑ Aliyev, Ilham „"Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 2 dekabr tarixli 2312 nömrəli Sərəncamının ləğv edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı“ (az). President.az. Presidential Administration of Azerbaijan (2020-yil 3-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 4-dekabr.
  15. ↑ „Azərbaycanda Zəfər Gününün vaxtı dəyişdirilib“ (az). BBC Azerbaijani Service (2020-yil 3-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 4-dekabr.
  16. ↑ „İlham Əliyevin təklifi ilə yeni metrostansiya "8 noyabr" adlanacaq, Baş infeksionist Təyyar Eyvazov: "Epidemioloji vəziyyət pisləşməkdə davam edir"“ (az). BBC Azerbaijani Service (2020-yil 8-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 8-dekabr. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Zafar_kuni&oldid=882951" dan olindi