Kontent qismiga oʻtish

Yuz Asaf

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Youza Asaf, Youza Asaph, Youza Asouph, Yuz Asaf, Yuzu Asaf, Yuzu Asif, yoki Yuzasaf, (urducha: یوضا آصف‎‎) Josaphat ismining arab va urdu tillaridagi variantlari boʻlib, asosan Barlaam va Josaphat afsonasida uchraydigan Budda hayotining xristianlashtirilgan va islomlashtirilgan talqinlari bilan bogʻliqdir[manba kerak].

Ahmadiyya qarashlariga koʻra, Yuz Asaf nomi buddaviy kelib chiqishga ega boʻlib, ehtimol Yusu yoki Yehoshua (Iso) va Asaf (Yigʻuvchi) soʻzlaridan kelib chiqqan[1].

Umumiy maʼlumot

Ahmadiyya qarashlariga koʻra, Yuz Asaf ahl-i kitob (Kitob ahli)dan boʻlgan paygʻambar boʻlib, uning asl ismi Iso – Isoning Qur’ondagi nomi edi. Paygʻambar Yuz Asaf Gʻarbdan (Muqaddas yer) Kashmirga Raja Gopadatta (milodiy 1-asr atrofida) hukmronligi davrida, maqbaraning hozirgi mutavallisi qoʻlida saqlanayotgan qadimiy hujjatlarga koʻra kelgan[2].

1579–1620-yillar oraligʻida yozilgan Kashmir tarixi boʻlmish Tarix-i-Kashmirga koʻra, Yuzu Asaf begona diyordan Kashmirga sayohat qilgan Xudoning paygʻambari boʻlgan[3].

1747-yilda srinagarlik mahalliy soʻfiy yozuvchi Xoja Muhammad Aʼzam Didamariy Roza Balni begona paygʻambar va shahzoda Youza Asouphga bagʻishlangan ziyoratgoh, deb aytgan[4].

Indolog Günter Grönbold oʻzining Iso Hindistonda asarida ziyoratgoh Kashmir islomlashuvidan avval hindularniki boʻlganini va, ehtimol, soʻfiydan koʻra buddaviy yoki hindu avliyoning qabri boʻlishi mumkinligini, biroq har qanday holatda ham uning Iso yoki xristianlik bilan aloqasi yoʻqligini taʼkidlaydi[5].

Gʻulom Ahmad va Ahmadiyya eʼtiqodi

Rus tadqiqotchisi Nikolay Notovichning izlanishlariga duch kelgach, Mirzo Gʻulom Ahmad – Ahmadiyya harakati asoschisi – Yuz Asafni nosiralik Iso xochga mixlangandan keyin va Falastindan koʻchib ketganidan soʻng olgan boʻlishi mumkin boʻlgan ism sifatida tariflagan[6]. Ahmad bundan tashqari Srinagar (Kashmir)da joylashgan Roza Bal ziyoratgohini Isoning qabri, deb koʻrsatgan[7]. Kashmir ogʻzaki rivoyatlariga, shuningdek Qur’on, hadis va sayohatchilarning qaydlariga tayanib, Mirzo Gʻulom Ahmad Iso Srinagarga kelib oʻrnashgani, Maryam (Mary) ismli ayolga uylangani va Maryam Yuz Asafning farzandlarini dunyoga keltirgani, soʻng u 120 yoshida vafot etgani haqidagi gʻoyani ilgari surgan. U bu eʼtiqodni Iso Hindistonda kitobida muhokama qiladi[8]. Soʻnggi davrdagi Ahmadiyya mualliflari esa Iso onasi Maryamning qabri Pokistondagi Murri shahrida, deb taʼkidlaydilar[9].

Mirzo Gʻulom Ahmadning turli hindu va islomiy manbalardan foydalanishi buddizm boʻyicha turli olimlar tomonidan, jumladan shved olimi Per Beskovning Jesus in Kashmir: Historien om en legend (1981) asarida, nemis indologi Günter Grönboldning Jesus in Indien – Das Ende einer Legende (1985) asarida va Norbert Klattning Lebte Jesus in Indien?: Eine religionsgeschichtliche Klärung (1988) asarida, notoʻgʻri tushunishlar yoki buzib talqin qilishlar, deb baholangan[manba kerak]. Uning qarashlari[oydinlashtirilsin] sunniy islom ulamolarining koʻpchiligi tomonidan bid’at (nohujjat) deb hisoblanadi, ular Isoning osmondagi hayotda tirik ekanini taʼkidlaydilar[10].

Ziyoratgoh yaqinida yashovchi musulmonlar Yuz Asafni soʻfiy avliyo boʻlgan, deb hisoblaydilar[11].

Manbalar

  1. ↑ Ijaz 1986.
  2. ↑ „Ahmadiyya -Jesus“. Islam Ahmadiyya.
  3. ↑ Vaziri, M.. Buddhism in Iran: An Anthropological Approach to Traces and Influences (en). Springer, 26 July 2012. ISBN 978-1-137-02294-3. 
  4. ↑ Khwaja Muhammad Azam Didamari. Waqi'at-i-Kashmir (Story of Kashmir), being an translation by Khwaja Hamid Yazdani from the Persian MSS Tarikh-i-Kashmir 'Azmi (ur). Srinagar: Jammu and Kashmir Islamic Research Centre, 1998 — 117-bet. 
  5. ↑ Grönbold Jesus in Indien 1985 p.57
  6. ↑ Miller, Sam. „Tourists flock to 'Jesus's tomb' in Kashmir“. news.bbc.co.uk. BBC News. Qaraldi: 2017-yil 12-aprel. „Officially, the tomb is the burial site of Youza Asaph, a medieval Muslim preacher“.
  7. ↑ „The Tomb of Jesus Website“. 2009-yil 5-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 19-avgust.
  8. ↑ Ahmad, Hazrat Mirza Ghulam. Jesus in India: Jesus' Deliverance from the Cross & Journey to India (en). Islam International Publications Ltd, 2016. ISBN 978-1-85372-723-8. Qaraldi: 2020-yil 6-aprel. 
  9. ↑ Ahmaddiya magazine Review of Religions Review of religions - Mary, 20 April 2019. 
  10. ↑ Alexa Brand (2016). "Placing the Marginalized Ahmadiyya in Context with the Traditional Sunni Majority". Journal of Mason Graduate Research 3 (3). doi:10.13021/G8jmgr.v3i3.1330. 
  11. ↑ „Kashmir shrine bars tourists over Jesus burial row“ (en). DAWN.COM (2010-yil 1-aprel). — „medieval Muslim saint Yuz Asaf“. Qaraldi: 2017-yil 11-aprel.

Havolalar

Ijaz, Tahir „Yuz Asaf and Jesus: The Buddhism Connection“. The Review of Religions (1986). 2017-yil 5-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 23-may. 

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Yuz_Asaf&oldid=882197" dan olindi