Хос Маҳал
Хос Маҳал (шунингдек, Арамгоҳ-и Муқаддас номи билан ҳам танилган) — Агра қалъаси ҳудудида жойлашган сарой. Мажмуа ҳарам аёллари учун мўлжалланган хоналардан иборат бўлган[1].

Тарихи
Сарой император Шоҳ Жаҳон томонидан тахминан 1631-йилда қурилган. У малика Жаҳоноро Бегим ва Равшаноро бегимнинг қароргоҳи бўлган. Жаҳоноро икки саройдан шимол томондагисида яшаган деб ҳисобланади[2].
Меъморий тузилиши
Хос Маҳал икки ён томонида айвонлар жойлашган очиқ айвонли майдонлар ва залдан ташкил топган. Сарой оқ мармар билан қопланган баланд супа устига қурилган. Мажмуада нафис фавворалар, ҳовузлар ва сув шаршараси мавжуд бўлиб, улар ҳовлилар ҳамда айвонлар билан ўралган хоналар орасида жойлашган.


Саройнинг ички қисмида безакли шифтлар ва деворлардаги нақшинкор токчалар мавжуд. Юқори қисмга ўрнатилган темир ҳалқаларга илгари чироқлар осилган. Деворлар мураккаб нақшли олтин рангдаги фрескалар билан безатилган.
Хос Маҳал мажмуасининг рўпарасида 1637-йилда барпо этилган Ангури Боғ жойлашган. Тўрт қисмга бўлинган ушбу боғ ҳарам аёлларининг дам олиши учун мўлжалланган эди. Унинг шимоли-шарқий қисмида ҳаммомлар жойлашган бўлган[3].
Ҳарам хоналари ва Ангури Боғ
Ангури Боғ сув каналлари ва йўлаклар орқали тўрт қисмга ажратилган. Унинг марказида мармар билан қопланган фаввора бўлган. Боғ йил давомида энг сара узум навлари ва чиройли гуллари билан машҳур бўлган. Унинг номи ҳам узум билан боғлиқ. Жаҳонгири Маҳал яқинидаги сув ҳавзалари боғдаги каналлар ва ҳовузларни етарли миқдорда сув билан таъминлаган[4].
Боғ атрофида унга бевосита туташган ҳарам хоналари жойлашган. Бу хоналар икки қаватли бўлиб, ташқи томонида устунли очиқ айвонлар мавжуд эди[5].


Яна қаранг
Галерея
-
Хос Маҳал ва Мусамман Буржнинг орқа томондан кўриниши.
-
Мармардан ишланган ўймакор Жали панжаралар.
-
Боғга қараган сарой қисми.
-
Хос Маҳал ичидаги хоналар.
-
Хос Маҳал мажмуаси ва ҳарам хоналари.
-
Ҳарам хоналаридан бирининг эшиги.
-
Хоналар жойлашган бўлимларнинг айвонлари.
-
Ангури Боғига қараган ҳарам хоналари.
Манбалар
- ↑ Латиф, Сяд Муҳаммад. Агра, Ҳисториcал & Десcриптиве: Wитҳ ан Аccоунт оф Акбар анд Ҳис Cоурт анд оф тҳе Модерн Cитй оф Агра (эн). Принтед ат тҳе Cалcутта Cентрал Пресс Cомпанй, Лимитед, 1896.
- ↑ „Кҳас Маҳал Агра Форт - Кҳас Маҳал Ред Форт Агра - Кҳас Маҳал Агра Форт Индиа“. www.аграиндиа.орг.ук. Қаралди: 2026-йил 20-май.
- ↑ „Кҳас Маҳал - Агра Форт, Агра - Тимингс, Ҳисторй, Арчитеcтуре, Бест Тиме то Висит“ (эн). Траwелл.ин. Қаралди: 2026-йил 20-май.
- ↑ „Ангури Багҳ Агра - Ангури Багҳ Агра Форт - Ангури Багҳ Ред Форт Агра Индиа“. www.аграиндиа.орг.ук. Қаралди: 2026-йил 20-май.
- ↑ Синҳа, Шашанк Шекҳар. Делҳи, Агра, Фатеҳпур Сикри: Монуменц, Cитиэс анд Cоннеcтед Ҳисториэс (эн). Пан Маcмиллан, 2021-09-23. ИСБН 978-93-89104-09-7.