Xavla bint Saʼlaba

Xavla bint Saʼlaba
Sahoba
Turmush oʻrtogʻi	Avs ibn as-Somit
Farzandlari	Ar-Robiʼa
Dini	Islom

Xavla bint Saʼlaba (arabcha: خولة بنت ثعلبة‎‎), toʻliq ismi Xavla (bint Molik) bint Saʼlaba bint Asram bint Fihr bint Qays bint Saʼlaba bint Gʻanm bint Salm bint Avf — Arabistonda yashagan sahoba. Qurʼonda Zihorga doir masalada tilga olinadi. Qurʼonning 58-Mujodala surasi (maʼnosi: „Shikoyaat qiluvchi ayol“) aynan u bilan bogʻliq hisoblanadi.

Zihor

Zihor islomdan avvalgi davrlarda taloqning bir shakli sifatida qabul qilingan. Eri Avs ibn as-Somit bir kuni Xavlani shu usul bilan uni taloq qilgan. Oradan koʻp oʻtmay, Qurʼonning 58-surasi 1-oyati nozil boʻlib, unda quyidagicha marhamat qilinadi:

قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجَادِلُكَ فِي زَوْجِهَا وَتَشْتَكِي إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ.

Maʼnosi: „Albata, Alloh sen bilan oʻz yeri haqida tortishayotgan va Allohga shikoyat qilayotgan (ayol) ning soʻzini eshitdi. Ha, Alloh ikkovingizning gaplashuvingizni eshitmoqda. Albata, Alloh eshituvchi va koʻruvchidir“.

Umar bilan boʻlgan voqea

Imom al-Qurtubiy oʻzining tafsirida bir voqeani keltiradi. Rivoyatga koʻra, bir kuni oʻsha davrda xalifa boʻlgan Umar ibn Xattob masjid tashqarisida Xavla bint Saʼlaba bilan uchrashib qoladi. Umar uni samimiy kutib oladi va uning soʻzlarini diqqat bilan tinglaydi. Xavla unga nasihat qilib, shunday deydi:

„Ey Umar! Bozorda Ukazda qoʻylarni tayoq bilan boqib yurgan vaqtingda seni Umayr deb atashganini eslayman. Endi xalifa sifatida odamlarni boshqarayotgan ekansan, Allohdan qoʻrq. Bilgilki, oxiratda beriladigan jazodan qoʻrqqan kishi uning yaqin ekanini anglaydi, oʻlimdan qoʻrqqan kishi esa bu dunyodagi ayrim imkoniyatlarni qoʻldan boy berishdan qoʻrqadi“.

Shu payt bir kishi Umarga: „Qurayshlik bir erkakni tashlab, mana shu kampirning oldiga keldingmi?“ — deb soʻraydi. Umar esa: „Holingga voy! Bu ayolning kimligini bilmaysanmi?“ — deydi. Soʻngra shunday tushuntiradi: „Bu — Alloh yetti osmon uzra uning shikoyatini eshitgan ayoldir. Bu — Xavla bint Saʼlabadir. Allohga qasamki, agar u meni tun qorongʻusi tushguncha tark etmaganida uning hojatini ado etmagunimcha ketishini soʻramagan boʻlardim. Faqat namoz vaqti kirsa, namozimni oʻqib, soʻng yana uning oldiga qaytardim va u kelgan masalasida oʻz istagiga erishguniga qadar uni tinglashda davom etardim“.