Ubaydulloh ibn Abbos
| Ubaydulloh ibn Abbos | |
|---|---|
| Tavalludi | tax. 622 |
| Vafoti | 677/78[manba kerak] |
| Fuqaroligi | Roshidun xalifaligi |
| Qoʻmondonlik qilgan |
|
| Aloqa |
|
Ubaydulloh ibn Abbos (arabcha: عبيد الله ابن عباس; tax. 622–677/78) — arab musulmon sarkardasi, toʻrtinchi Roshidun xalifasi Ali (h. 656–661) davrida Yaman noibi boʻlgan.
Hayoti
Ubaydulloh tax. 622-yilda Makkada tugʻilgan. U islom paygʻambari Muhammadning sahobasi boʻlgan[1].
Birinchi fitna davrida Ubaydulloh qarindoshi xalifa Ali (h. 656–661) tomoninida turib Muoviya Iga (h. 661–680) qarshi harakat qilgan. Ubaydulloh 657-yildan 659-yilgacha ketma-ket 2 yil amir al-haj etib tayinlangan. Uchinchi yilda Muoviya tomonidan hajga boshchilik qilish uchun tayinlangan Yazid ibn Shajara bilan Ubaydulloh oʻrtasida nizolar yuzaga kelgan. Keyinroq Ali ham, Muoviya ham hajga Shayba ibn Usmon boshchilik qilishi haqida kelishuv tuzgan[2].
660-yilda Ali Ubaydullohni Yamanga noib etib tayinlagan. Shu yili Muoviyaning qoʻl ostidagi qoʻmondoni Busr ibn Abu Artat Hijozdagi Toif shahrini qamal qilgan. Busr Ubaydullohning onasi tomondan qarindoshlari Kinana qabiladoshlariga omonat qilib topshirilgan ikki yosh oʻgʻli Abdurahmon va Qusamni qatl ettirgan[3]. Busrning Yamanga bostirib kirishidan soʻng Ubaydulloh Alining xalifaligi qarorgohi boʻlgan Kufa shahriga qochgan[4]. Ubaydullohning Sanodagi oʻrinbosari Amr ibn Araka as-Saqafiy shaharni himoya qilgan, biroq Busr qoʻshinlari tomonidan koʻplab boshqa aholi bilan birga oʻldirilgan[4].
Ali 661-yil yanvar oyida xorijiy isyonchi tomonidan suiqasd natijasida oʻldirilgach, uning oʻgʻli Hasan Kufada xalifa etib saylangan. Muoviya Hasanni xalifa sifatida tan olishdan bosh tortib, Kufa tomon qoʻshin tortgan. Hasan Ubaydullohni oʻn ikki ming kishilik ilgʻor boʻlinmaga qoʻmondon etib tayinlab, Hasanning asosiy qoʻshin bilan yetib kelguniga qadar Maskinda Muoviyani toʻxtatib turishni buyurgan. Unga hujum qilinmaguncha jang qilmaslik va ikkinchi qoʻmondon Qays ibn Saʼd bilan maslahatlashib ish tutish tavsiya etilgan[5][6][7]. Hasanning jang qilmasdan Yamanni Muoviyaga topshirib qoʻygan Ubaydullohni tanlashi uning bu urushning tinch yoʻl bilan yakun topishiga umid qilganini koʻrsatadi[8].
Maskinda Muoviya Ubaydullohning huzuriga elchi yuborib, tomonini oʻzgartirishi evaziga unga 1 000 000 dirham taklif qilgan. Ubaydulloh rozi boʻlib, Muoviya tomonga qoʻshilgan, shundan soʻng Muoviya vaʼdasini bajargan[9]. Bir rivoyatga koʻra, 12 000 kishidan 8 000 nafari Ubaydullohga ergashib, Muoviya tomoniga oʻtgan[7].
Manbalar
- ↑ „عبيد الله بن عباس أول من وضع الموائد على الطرق“ [Ubayd Allah ibn al-Abbas was the first to set up food tables along the roads] (ar-AR). Al-Ittihad (2019-yil 7-may). Qaraldi: 2026-yil 9-yanvar.
- ↑ al-Sallabi, Ali „مختصر عن سيرة عبيد الله بن عباس بن عبد المطلب الهاشمي“ [A brief biography of Ubayd Allah ibn al-Abbas ibn Abd al-Muttalib al-Hashimi] (ar) (2020-yil 11-mart). Qaraldi: 2026-yil 9-yanvar.
- ↑ Madelung 1997, s. 303.
- ↑ 4,0 4,1 Madelung 1997, s. 305.
- ↑ Madelung 1997, s. 318.
- ↑ Jafri 1979, s. 142.
- ↑ 7,0 7,1 Vaglieri 1971.
- ↑ Madelung 1997, s. 337.
- ↑ Madelung 1997, s. 320.
Adabiyotlar
- Anthony, Sean W. (2013). "Ali b. Abi Talib". in Bowering, Gerhard. The Princeton encyclopedia of Islamic political thought. Princeton University Press. 30-31 b.
- Madelung, Wilferd. The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge: Cambridge University Press, 1997. ISBN 0-521-56181-7.
- Vaglieri, Laura Veccia (1971). "(Al)-Ḥasan b. ʿAlï b. Abï Ṭālib". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 240–243 b. OCLC 495469525. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=%28Al%29-%E1%B8%A4asan+b.+%CA%BFAl%C3%AF+b.+Ab%C3%AF+%E1%B9%AC%C4%81lib&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Jafri, S. M.. Origins and Early Development of Shi'a Islam. London and New York: Longman, 1979. ISBN 9780582780804.