Turkmanistonda salomatlik
The Human Rights Measurement Initiative[1] ma’lumotlariga ko‘ra, Turkmaniston o‘z daromad darajasidan kelib chiqib sog‘liq huquqini ta’minlash bo‘yicha bajarishi kerak bo‘lgan majburiyatlarning 74,9% ini bajarmoqda[2].
2016-yilda hayot davomiyligi Turkmanistonda erkaklar uchun 65 yosh, ayollar uchun esa 72 yoshni tashkil etgan[3].
Turkmanistonda o‘limning eng keng tarqalgan sabablari yurak-qon tomir kasalliklari, saraton va nafas olish tizimi kasalliklari hisoblanadi. Asosiy sog‘liq omillari — noto‘g‘ri ovqatlanish, ifloslangan ichimlik suvi, hamda ayniqsa Amudaryo va Orol dengizi yaqinidagi shimoli-sharqiy hududlarda to‘plangan sanoat va qishloq xo‘jaligi ifloslantiruvchilaridir. Inson immunitet tanqisligi virusi (OIV)ning qayd etilgan darajasi 0,1 foizdan kam. Biroq, Turkmaniston orqali giyohvand moddalar savdosining keskin oshishi bu ko‘rsatkichni sezilarli darajada oshirishi mumkin[4].
Prezident Saparmurod Niyozov tomonidan Sog‘liq yo‘lagi — Kopetdog‘ tog‘lari bo‘ylab cho‘zilgan 36 kilometrli beton zinapoya qurilgan bo‘lib, u fuqarolar salomatligini yaxshilash maqsadida mo‘ljallangan edi. Barcha vazirlar, parlament a’zolari va davlat xizmatchilariga yiliga bir marta uning butun uzunligini bosib o‘tish majburiyati yuklangan[5].
Mamlakatda tamaki mahsulotlari savdosi 2016-yil yanvar oyida prezident Gurbanguli Berdimuhamedov tomonidan taqiqlangan. Sigaret sotgan har qanday do‘konga 6900 manat miqdorida jarima solinadi. Sog‘lom jamiyat xavfsizligini himoya qilish davlat xizmati rahbari Atadurd Odmanov ilgari chekuvchilarni tashlashga ko‘ndira olmagani uchun polkovnik unvonidan mahrum qilingan[6].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Human Rights Measurement Initiative – Mamlakatlarning inson huquqlari bo‘yicha natijalarini kuzatadigan birinchi global tashabbus“. humanrightsmeasurement.org. Qaraldi: 2023-yil 1-may.
- ↑ „Turkmenistan - Human Rights Tracker“ (en). rightstracker.org. 2022-yil 24-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 1-may.
- ↑ „Turkmenistan“. WHO (2018). Qaraldi: 2018-yil 25-noyabr.
- ↑ Turkmaniston mamlakat profili. Kongress kutubxonasi Federal tadqiqotlar bo‘limi (February 2007). Ushbu maqola ushbu manbadan olingan matnni o‘z ichiga oladi, u ommaviy mulkda hisoblanadi.
- ↑ „Walk of Health“. Atlas Obscura (2007). Qaraldi: 2018-yil 25-noyabr.
- ↑ „Turkmenistan president outlaws all sale of tobacco products, effectively banning smoking altogether“. Independent (2016-yil 16-yanvar). 2022-yil 9-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 3-aprel.