Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Туркистон легиони

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Туркистон легиони
Turkistan Legion patch
Туркистон легиони рамзи
Тури: Вермахт таркибидаги легион
Мамлакат: Natsistik Germaniya bayrogʻi Учинчи рейх
Фаолият йиллари: 1941-1945
Таркиби: 25.000 - 100.000
Шиори: "Тенгри Биз Менен"
Қатнашган: Иккинчи жаҳон уруши

Туркистон легиони — Марказий Осиёда туғилган туркийлардан ташкил топган Вермахтнинг бўлинмаси. Совет пропагандаси бўлинманинг ташкил топишида Мустафо Чўқайни айблаган, лекин бундай бўлинмани ташкил қилишни олмонлар 1933-йилда ўйлаб қўйган эдилар. Туркистон легиони фақатгина улкан Шарқий легионнинг бир қисми эди. Чўқайга антисовет муҳожири сифатида 1941-йили буни таклиф қилишган эди. Лекин, у рози бўлмайди ва Туркистон легионининг биринчи бошлиғи деб ўзбек миллатига мансуб бўлган Вали Қаюмни тайинлашади.

Уларни бирлаштирадиган асосий мақсад Туркистонни рус зулмидан озод қилиш эди. Бўлинмани тўлдириб турадиган манба турк миллатига мансуб кўнгиллилар, Қизил армия тарафида курашган ва асирга тушган аскарлар ҳамда Европа ва Туркияда яшайдиган муҳожирлар эди.

Тарих

Turkistanische Legion Standarte

Бу пайтга келиб Туркистон 23 йилдан бери СССР таркибида эди (1918-йилдан болшевиклар томонидан Туркистон мухторияти мағлуб этилганидан сўнг). Шу билан бирга, айтиб ўтиш керакки Россия империяси ҳам Туркистонда атиги 40 йил ҳукмронлик қилди. Қўлида милтиқ ушлаб келган халқ маҳаллий аҳолининг кўнглига йўл топа олмади. Кўпчилик янги ҳукуматга қарши бош кўтармаса ҳам, кўнглида тўлалигича мустамлакачиликка қарши эди. Лекин, 1941-йилга келиб совет пропагандаси авжига чиққан, ўсиб келаётган авлод эса коммунистик руҳда ўсаётган эди ва бу йилга келиб халқнинг советлар давлатига қарши бош кўтариши иложи йўқдек туюларди. Лекин, муҳожирликда яшаётган халқ совет ҳукуматини қулашини, туркий ерлар озод бўлишини чин дилдан хоҳлар эди. Шундай одамлар орқали олмонлар антисовет легионларини тузишга аҳд қилишди.

Ҳарбий ҳаракатларда иштироки

Туркистон легиони 1941-йилнинг 15-ноябрида ташкил қилинган. Туркистон полкининг 444-қўриқ дивизияси сифатида яратилган. «Туркистон полки» 4 та ротадан ташкил топган эди. Қишда 1941-1942-йиллар Шимолий Таврияда ҳарбий ҳаракатларда иштирок этган. 1942-йилнинг февралида Полшада Туркистон легионининг ўқув лагери ташкил қилинган. Шарқий легионга бўйсунарди. (олмонча: Коммандо дер Остлегионен ). 1942-йилнинг қишида фронтга 2 та туркистон баталёнлари юборилган (450 ва 452), кейин — тўртта (781—784), баҳорда 1943-йили — 8 та баталён (785—792). Полша территориясида барчаси бўлиб 14 та туркистон баталёнлари тузилган.1944-йилга келиб фронтда 24та баталён иштирок этган.

Кўпчилик туркистон баталёнлари генерал-полковник Фридрих Паулюснинг 6-армиясига тегишли эди. 1942-йилдан 1943-йилгача Астраханда 16-мотодивизия таркибида 450-, 782- ва 811- туркистон баталёнлари иштирок этишган. 1943-йилнинг майида Нойхаммерда генерал-маёр фон Нидермаер раҳбарлиги остида 162-туркистон пиёда аскарлари тузилган. 1943-йили дивизия Словенияга, кейин эса Италияга юборилади. Уруш сўнггида Шарқий-туркий СС бўлинмаси билан қўшиб юборилади. Уруш охиригача Туркистон легионига ўзбек миллатига мансуб бўлган Боймирза Ҳайит бошчилик қилган. Боймирза Ҳайит Ўзбекистоннинг мустақиллигини кўришга эришган.

Мақсадлар

Туркистон легионининг аскарларига Буюк Туркситон давлати тузилиши ваъда қилинган эди. Шу билан бирга, Буюк Туркистон таркибига Ўрта Осиё, Бошқирдистон, Волгабўйи, Озарбайжон, Шимолий Кавказ ва Синтзян ҳам қўшилиши керак эди[1].

Қизиқ малумотлар

  • Туркистон легионининг байроғи Қўқон хонлиги байроғи асосида яратилган.

Галерея

Манбалар