Kontent qismiga oʻtish

Tura (Misr)

Koordinatalari: 29°56′45″N 31°19′05″E / 29.94583°N 31.31806°E / 29.94583; 31.31806
ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Tura

طرة
ⲧⲣⲱⲁ (cop)
Tuman
Skyline of Tura
29°56′45″N 31°19′05″E / 29.94583°N 31.31806°E / 29.94583; 31.31806
Mamlakat Misr
Muhofaza Qohira muhofazasi
Maydon 65 km2 (25 kv mi)
Aholisi
 (2023)
 245 644
Vaqt mintaqasi UTCEST (UTC+2)
Tura xaritada
Tura
Tura

Tura (arabcha: طرة — Tora; arz, koptcha: ⲧⲣⲱⲁ, qadimgi yunoncha: Τρωια yoki Τρωη)[1] — Qadimgi Misrda ohaktoshlar qazib olinadigan asosiy kon boʻlgan[2]. Qadimgi misrliklar Troyu yoki Royu deb atagan ushbu joy hozirgi Qohira va Helvon shaharlari oʻrtasidagi masofaning taxminan oʻrtasida joylashgan[3]. Uning qadimgi misrcha nomini qadimgi yunon geografi Strabon notoʻgʻri talqin qilib, bu yerda troyaliklar yashagan deb hisoblagan. Shu sababli keyinchalik bu hududdagi ellinistik shaharga Troia nomi berilgan[4]. Ushbu joy hozirgi Qohira muhofazasidagi Tura shahri yaqinida joylashgan[5].

Ushbu kondan qazib olingan ohaktosh taxminan 42 million yil avval, Eotsen epoxasining kechki Lutetiy bosqichida hosil boʻlgan Mokattam formatsiyasi tarkibiga kiradi, deb hisoblanadi. Konda topilgan ayrim qazilma baliq turlari ilmiy jihatdan tavsiflangan[6][7][8].

Qadimgi konchilik shahri

rꜣ-ꜣw
iyerogliflari
misrcha: <hiero>r:Z1-Aw-w-N25</hiero>

Tura ohaktoshi Misrdagi barcha konlar orasida eng sifatli va eng oq ranglisi boʻlgan. Shu sababli undan eng boy kishilarning maqbaralarini qoplash uchun toshlar tayyorlangan[9], shuningdek, odatda xom gʻishtdan qurilgan mastabalarning pollari va shiftlarini qoplashda ham foydalanilgan[10]. Tura ohaktoshi Qadimgi podsholik davridayoq ishlatilgan. Undan Sneferuning „Romb shaklidagi piramidasi“ yoki Qiyshiq piramida[11], Xufuning Buyuk piramidasi[12], Qadimgi podsholik davridagi koʻplab zodagonlarning sarkofaglari[13], Oʻrta podsholik piramidalari[14] hamda Yangi podsholik davrida qurilgan ayrim ibodatxonalar bunyod etilishida foydalanilgan. Bu ibodatxonalarni, jumladan, Yahmos I qurdirgan boʻlishi mumkin. U Tura ohaktoshidan Memfisdagi Ptax ibodatxonasi va Fivadagi Amunning Janubiy haramini qurishni boshlashda foydalangan boʻlishi mumkin[15].

Tura ohaktoshi yer qaʼrining chuqur qatlamlarida joylashgan edi. Shu sababli konchilar ochiq usulda qazish oʻrniga, yirik tosh boʻlaklarini ajratib olish uchun tunnellar qazishgan va hosil boʻlgan gʻorlarning qulab tushmasligi uchun ayrim ohaktosh qismlarini tayanch sifatida qoldirishgan[4]. 1941-yilda Britaniya qoʻshinlari ushbu tunnellarni oʻrganishgan. 35-kon hududida ishchilar Origen va Ko‘r Didimusning asarlariga tegishli bir-biridan ajralib qolgan koʻplab kitob daftarlarini topishgan. Ularning ikkalasi ham Iskandariyada faoliyat yuritgan Cherkov otalari qatoriga kiradi. Topilmalarni aniqlagan ishchilar ularni oʻgʻirlashgan. Ayrim qoʻlyozmalar hukumat idoralari tomonidan musodara qilingan boʻlsa-da, aksariyati hanuzgacha topilmagan va vaqti-vaqti bilan qadimiy buyumlar bozorida paydo boʻlib turadi. Asl kitoblarning ayrimlari 480 sahifagacha boʻlgan boʻlishi mumkin, deb hisoblanadi[16].

Ikkinchi jahon urushi davrida Britaniya qoʻshinlari gʻorlarni turli maqsadlarda foydalanishga moslashtirgan. Dastlab ularda oʻq-dorilarni ham oʻz ichiga olgan turli xil jihozlar saqlangan[17]. 1942-yilda esa gʻorlarni Qirollik havo kuchlari (RAF) samolyot dvigatirlarini taʼmirlash uchun bombalardan himoyalangan ustaxona sifatida ishlatish maqsadga muvofiq, deb topilgan. 1942-yil 22-avgustda Uinston Cherchill 111-sonli texnik xizmat koʻrsatish boʻlinmasi tarkibidagi dvigatirlarni taʼmirlash boʻlimini borib koʻrgan. U tashrifidan soʻng quyidagilarni qayd etgan: „Joyning oʻzida hamma narsa juda tartibli va samarali tashkil etilgandek koʻrindi, kecha-yu kunduz koʻplab malakali ishchilar katta hajmdagi ishlarni bajarayotgan edi. Biroq men faktlar va raqamlar keltirilgan jadvallarimga qarab, qoniqmadim. Ish koʻlami juda kichik edi“[18]. Gʻorlardan RAF samolyotlari dvigatirlarini taʼmirlash uchun foydalanish 1945-yilgacha davom etgan.

Paleontologiya

Ushbu kondan dengizda yashagan nurqanotli baliqlarning bir nechta qazilma taksonlari tavsiflangan. Ular orasida ikkita kambala turi — Eobuglossus va Turahbuglossus[8], Haemulidae oilasiga mansub Kemtichthys turi[19], yoʻqolib ketgan Mylomyrus urugʻiga mansub Mylomyrus frangens nomli ilonbaliq hamda tangachalari boʻlmagan va aniq tasnifi belgilanmagan Blabe nomli Percoidei kenja turkumiga mansub baliq bor. Bu baliqlarning barchasi taxminan 48,6–37,2 million yil avval, Oʻrta eotsen davrida ushbu hududni qoplagan dengizlarda yashagan[6][7].

Manbalar

  1. ↑ Peust, Carsten „Die Toponyme vorarabischen Ursprungs im modernen Ägypten“.
  2. ↑ Grimal, Nicholas. A History of Ancient Egypt. p. 27. Librairie Arthéme Fayard, 1988
  3. ↑ Grimal, Nicholas. A History of Ancient Egypt. p. 111. Librairie Arthéme Fayard, 1988
  4. ↑ 4,0 4,1 Masara va Tura konlari (Wayback Machine saytida 2007-09-30 sanasida arxivlangan) Accessed July 28, 2006
  5. ↑ Talbert, Richard. Barrington Atlas of the Greek and Roman World. p. 74. (ISBN 0-691-03169-X)
  6. ↑ 6,0 6,1 „PBDB“. paleobiodb.org. Qaraldi: 2024-yil 27-mart.
  7. ↑ 7,0 7,1 White, Errol Ivor (1936). "V.— On certain Eocene percoid fishes" (en). Annals and Magazine of Natural History 18 (103): 43–54. doi:10.1080/00222933608655173. ISSN 0374-5481. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00222933608655173. 
  8. ↑ 8,0 8,1 Chanet, Bruno (1994). "Eubuglossus eocenicus (Woodward 1910) from the Upper Lutetian of Egypt, one of the oldest soleids (Teleostei, Pleuronectiformes)". N. Jb. Geol. Paläont. Mh. (7): 391–398. https://www.researchgate.net/publication/233812113. 
  9. ↑ Tura (Wayback Machine saytida 2011-07-24 sanasida arxivlangan) Accessed 2009-06-16
  10. ↑ Helwan Accessed July 28
  11. ↑ Grimal, Nicholas. A History of Ancient Egypt. p. 109. Librairie Arthéme Fayard, 1988
  12. ↑ Great Pyramid Accessed July 28, 2006
  13. ↑ Grimal, Nicholas. A History of Ancient Egypt. p. 129. Librairie Arthéme Fayard, 1988
  14. ↑ Grimal, Nicholas. A History of Ancient Egypt. p. 177. Librairie Arthéme Fayard, 1988
  15. ↑ Grimal, Nicholas. A History of Ancient Egypt. p. 200. Librairie Arthéme Fayard, 1988
  16. ↑ Turadagi qoʻlyozmalar topilmasi Accessed July 28, 2006
  17. ↑ Playfair, Vol. I, page 65.
  18. ↑ Churchill, Winston. The Second World War, Vol IV, The Hinge of Fate, Chapter XXIX, p468
  19. ↑ Joleaud, Léonce; Cuvillier, Jean (1933). "Kemtichthys Sadeki. Nouveau percoïde fossile d'Egypte". Bulletin de l'institut d'Égypte 16 (1): 93–98. doi:10.3406/bie.1933.3300. https://www.persee.fr/doc/bie_1110-1938_1933_num_16_1_3300. 

Adabiyotlar

  • Playfair, General-mayor I. S. O.; Molony, Brigadir C. J. C.; with Flynn, Kapitan F. C. (Qirollik harbiy-dengiz kuchlari); Gleave, Guruh kapitani T. P.. Oʻrta Yer dengizi va Yaqin Sharq, 1-jild: 1941-yil mayigacha Italiyaning dastlabki muvaffaqiyatlari, Ikkinchi jahon urushi tarixi, Buyuk Britaniya harbiy turkumi. Uckfield, Buyuk Britaniya: Naval & Military Press, 2009. ISBN 978-1-84574-065-8. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Tura_(Misr)&oldid=1473095" dan olindi