Tugallanmagan obelisk
Tugallanmagan obelisk — insoniyatga maʼlum boʻlgan eng katta qadimiy obelisk boʻlib[manba kerak], u Misrning Asvon shahridagi qadimiy tosh konlari hududida joylashgan. 1922-yilda Reginald Engelbach tomonidan batafsil oʻrganilgan[1].
Ushbu obelisk va uning atrofidagi kengroq kon hududi 1979-yilda Yuqori Misr meʼmorchiligining boshqa namunalari qatori UNESCOning Jahon merosi roʻyxatiga Abu Simbaldan Filagacha boʻlgan Nubiya yodgorliklari tarkibida kiritilgan (garchi kon hududi na Nubiyaga tegishli, na Abu-Simbel va Fila oraligʻida joylashgan)[2].
Tarixi
Uning yaratilishi ehtimol Xatshepsut[manba kerak] (mil. av. 1508—1458-yillar) tomonidan buyurtma qilingan boʻlishi mumkin; bu ish keyinchalik Lateran obeliski nomi bilan mashhur boʻlgan obeliskni (dastlab Karnakda boʻlgan, keyinroq Rimdagi Lateran saroyiga olib kelingan) toʻldirish maqsadida amalga oshirilishi koʻzda tutilgan boʻlishi mumkin. Tugallanmagan obelisk shu paytgacha oʻrnatilgan har qanday qadimiy Misr obeliskidan deyarli uchdan bir qismga kattaroqdir. Agar u tugallanganida, uning balandligi taxminan 41.75 metr (137.0 ft)[1], ogʻirligi esa deyarli 1,090 tonne (1,200 short ton) tashkil etgan boʻlardi[3].
Obelisk yaratuvchilari uni toʻgʻridan-toʻgʻri qoyatosh massivining oʻzidan oʻyib chiqarishga kirishgan, biroq granitda yoriqlar paydo boʻlgani sababli loyiha toʻxtatilgan[4]. Obeliskning pastki qismi hamon qoyatoshga birikkan holda qolgan.
Tugallanmagan ushbu obelisk qadimgi misrliklarning toshga ishlov berish usullari haqida noyob maʼlumotlar beradi: unda ishchilarning asboblari qoldirgan izlar hamda ular ishlagan joylarni belgilovchi ocher rangli chiziqlar yaqqol koʻrinib turadi[manba kerak].
Asvon tosh konlarida tugallanmagan obeliskdan tashqari, 2005-yilda obeliskning qisman ishlangan, ammo oxiriga yetkazilmagan poydevori ham topilgan[5]. Shuningdek, qoyatoshdagi oʻymakorlik namunalari va mashhur obelisklarning aksariyati tayyorlangan joyga tegishli boʻlishi mumkin boʻlgan qoldiqlar ham aniqlangan. Asvondagi ushbu barcha tosh konlari va tugallanmagan yodgorliklar ochiq osmon ostidagi muzeyni tashkil etadi hamda Misr hukumati tomonidan arxeologik obyekt sifatida rasman muhofazaga olingan.
Galereya
-
1904-yilda olingan, qum tozalanmasdan oldingi holatdagi obelisk stereografi -
Asvondagi tugallanmagan obelisk -
Yoriqning yaqindan koʻrinishi -
Obelisk konidan koʻrinish -
Obelisk konidan koʻrinish -
Tosh shar — ehtimol, toshni yoʻnishda ishlatilgan asbob; belgilangan sohaga qarang
_(1904)_-_front_-_TIMEA.jpg)
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Reginald Engelbach, 1922, The Aswân Obelisk, with some remarks on ancient engineering
- ↑ „Nubian Monuments from Abu Simbel to Philae“. UNESCO World Heritage Centre. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. Qaraldi: 2021-yil 7-sentyabr.
- ↑ Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt. Routledge, 1999 — 587-bet. ISBN 978-0-415-18589-9.
- ↑ „The Unfinished Obelisk“ (en). egymonuments.gov.eg. Qaraldi: 2024-yil 1-aprel.
- ↑ „QuarryScapes“. www.quarryscapes.no. Qaraldi: 2018-yil 26-fevral.
