Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Тҳе 400 Блоwс

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Тҳе 400 Блоwс
Лес Қуатре Cенц Cоупс
Trans-Lux Playhouse Ad - 25 December 1959, NW, Washington, D.C
Режиссёр(лар) Франçоис Труффаут
Продюсер(лар)
Ссенарий
муаллиф(лар)и
Ролларда
Бастакор(лар) Жеан Cонстантин
Оператор(лар) Ҳенри Деcаë
Монтажёр(лар)
Студия Лес Филмс ду Cарроссе
Дистрибютор Cоcинор
Премера
санаси
Давомийлик 99 дақиқа
Мамлакат Fransiya bayrogʻi Франсия
Тил франсузча
Даромад $30,7 миллион
4,1 миллион томошабин (Франсия)[1]

Тҳе 400 Блоwс (400 зарба; франсузча: Лес қуатре cенц cоупс) — 1959-йилда режиссёр Франçоис Труффаут томонидан суратга олинган, унинг дебют иши ҳисобланган франсуз драмасидир. Филм Франсуз янги тўлқини йўналишининг энг муҳим асарларидан бири бўлиб, унда Парижда яшовчи, атрофдагилар томонидан тушунилмаган ўсмир Антоине Доинелнинг тақдири ҳикоя қилинади. Ушбу қаҳрамон Труффаутнинг ярим автобиографик образи ҳисобланади.

Филм 1959-йилги Cаннес кинофестивалида „Энг яхши режиссёр“ ва ОCИC мукофотларини қўлга киритди ҳамда „Олтин палма новдаси“га номзод қилиб кўрсатилди[2]. 1960-йилда эса „Энг яхши оригинал ссенарий“ номинациясида Осcар мукофотига номзод бўлди. Ушбу кинокартина бош ролни Жеан-Пиэрре Лéауд ижро этган бешта филмдан иборат туркумнинг биринчисидир.

Сюжети

Бош қаҳрамон Антоине Доинел Парижда яшайдиган ёш ўсмир. Ота онаси унга бепарво бўлгани учун у дарсдан қочади ва майда ўғирликлар қилади. Мактаб муҳити ҳам у учун қамоқхонани эслатади, қаттиққўл ўқитувчиси уни интизомни бузгани учун мунтазам равишда жазолайди. Бир куни дарс қолдирганини оқлаш учун Антоине қўрққанидан онасининг тўсатдан вафот этгани ҳақида дахшатли ёлғон гапиради. Бироқ ёлғонининг фоши бўлиши ва ота онасининг тазйиқидан сўнг, у гоҳ уйдан, гоҳ мактабдан буткул қочиб кетиб, кўчаларда тунашга мажбур бўлади.

Бундай чиркин дунёда Антоиненинг ягона паноҳи адабиёт, хусусан, севимли ёзувчиси Оноре де Балзак ижоди эди. Мактабда иншо ёзиш пайтида у Балзак асарларидан хотирасида муҳрланиб қолган бир парчани ўз сўзлари билан ниҳоятда ўхшатиб ифодалайди. Аммо шафқациз ўқитувчи буни истеъдод деб билиш ўрнига, болани кўчирмачиликда айблайди. Бу адолацизликдан тўйган Антоине мактабни буткул ташлайди. Мустақил ҳаёт бошлаш ва уйдан кетишга маблағ топиш илинжида у ўгай отасининг ишхонасидан „Роял“ русунли ёзув машинкасини ўғирлайди. Бироқ уни сота олмагач, жиноят жойига қайтариб қўймоқчи бўлганида қўлга тушади.

Ғазабланган ўгай отаси Антоинени полицияга топширади ва бола ҳаётидаги энг оғир тунни фоҳишалар ҳамда ашаддий ўғрилар билан бир камерада ўтказади. Судя билан бўлган тергов суҳбатида маълум бўладики, онаси эридан яширинча боланинг ҳақиқий отаси мутлақо бошқа одам эканлигини тан олади. Онасининг қистови билан Антоине денгиз бўйида жойлашган ўсмирлар учун махсус кузатув тарбия лагерига жойлаштирилади. У ерда муассаса психологи боланинг бахцизлиги сабабларини суриштирганда, Антоине ўзининг аянчли ҳаётини парча парча монологлар орқали юракни ларзага келтириб сўзлаб беради.

Кунларнинг бирида, ўсмирлар футбол ўйнаётган пайтда, Антоине қулай фурсатдан фойдаланиб, панжара тўсиғи остидан ўтади ва қочиб кетади. У бутун умр кўришни орзу қилган чексиз океан томон тинмай югуради. Қирғоққа етиб келгач, у қумликдан ўтиб, дарёнинг зилол сувларига кириб боради. Филм кино тарихидаги энг машҳур „тўхтатилган кадр“ эффекти билан якунланади, камера оптик яқинлашув орқали боланинг юзига тикилади, Антоине эса чорасизлик ва умид аралаш томошабиннинг кўзларига қараб қолади.

Ишлаб чиқариш

Филм Труффаут ҳаётидаги реал воқеаларга асосланган. Киношунос Аннетте Инсдорфнинг ёзишича, сюжет бевосита Труффаутнинг болалигига бориб тақалади, бош қаҳрамон Антоине ҳам, Труффаутнинг ўзи ҳам кинотеатрларни ўзлари учун „иккинчи уй“ деб билишган ва иккаласи ҳам ўзларининг ҳақиқий отаси кимлигини билмай улғайишган[3]. Услубий жиҳатдан филм бошқа франсуз киноклассикаси намуналарига ишора қилади. Бунинг энг ёрқин мисоли Жеан Вигонинг „Зеро фор Cондуcт“ филмидан тўғридан тўғри иқтибос қилинган саҳнадир. Труффаут ушбу картинани киношунос Андрé Базинга бағишлаган. Базин филмнинг суратга олиш ишлари бошланиши арафасида вафот этган эди[4].

Филм ўсмир ҳаётини тадқиқ этиш билан бир қаторда, ўша даврда Франсияда вояга етмаган ҳуқуқбузарларга нисбатан бўлган ижтимоий адолацизликларни ҳам очиб беради. Картинанинг инглизча сарлавҳа варианти франсузча асл номидан сўзма сўз таржима қилинган бўлиб, унинг асл маъносини тўлиқ очиб бермайди, чунки франсуз тилидаги „фаире лес қуатре cенц cоупс“ ибораси „тартибсиз ҳаёт кечирмоқ, гапга қулоқ солмасдан тўполон қилмоқ“ деган маънони англатади. АҚШдаги дастлабки намойишлар учун субтитр таржимони Ноэлле Гиллмор филмни „Wилд Оац“ (Ёввойи сули ёки Ёшликдаги қулоқсизликлар) деб номлашни таклиф қилган, бироқ дистрибютор „Зенитҳ“ компаниясига бу вариант ёқмаган ва улар сарлавҳани дастлабки сўзма сўз вариантда („Тҳе 400 Блоwс“) қолдиришни афзал кўришган[5].

Филм кинотеатрлар учун мўлжалланган кенг экранли форматда, ўша даврнинг „Дялисcопе“ деб номланган махсус камера ва линза тизими ёрдамида суратга олинган, унинг асосий қисми Парижнинг Фрочот хиёбони, Эйфел минораси, Марс майдони, Монмартр, Шаё саройи, Пигал майдони, Фонтаине кўчаси ва Саcрé-Cœур ибодатхонаси атрофида тасвирланган. Вояга етмаганлар тарбия маркази (колонияси) билан боғлиқ саҳналар эса Нормандиядаги қирғоқ бўйида жойлашган кичик Онфлер (Ҳонфлеур) шаҳрида, якуний пляж саҳнаси эса унга яқин бўлган Виер-сур-Мер (Виллерс-сур-Мер) ҳудудида суратга олинган[6].

Филм 1959-йилги Cаннес кинофестивалини очиб берди ва халқаро миқёсда кенг эътирофга сазовор бўлди. Кинокартина фестивалнинг „Энг яхши режиссёр“ мукофотидан ташқари, 1959-йилда Ню-Ёрк кино танқидчилари уюшмасининг (НЙФCC) „Энг яхши чет тилидаги филм“ мукофотини, 1960-йилда эса Даниянинг „Бодил“ мукофотини „Энг яхши Европа филми“ номинациясида қўлга киритди[2]. Франсия кинотеатрларида филмни 4,1 миллион томошабин томоша қилди ва Труффаутнинг ўз ватанидаги энг муваффақиятли картинасига айланди[1]. Кейинчалик Труффаут бош қаҳрамон Антоиненинг улғайиш даври ва ҳаётидаги кейинги босқичлари ҳақида актёр Жеан-Пиэрре Лéауд билан биргаликда яна тўртта филм суратга олди: „Антоине анд Cолетте“ (Антуан ва Колетта, 1962), „Столен Киссес“ (Ўғирланган бўсалар, 1968), „Бед анд Боард“ (Оила ўчоғи, 1970) ва „Лове он тҳе Рун“ (Саргардон муҳаббат, 1979).

Ролларда

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Лес Қуатре cенц cоупс“ (фр). Ж.П.'с Бох-Оффиcе. 20-апрел 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-май 2012-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Фестивал де Cаннес: Тҳе 400 Блоwс“. фестивал-cаннес.cом. Қаралди: 15-феврал 2009-йил.
  3. ↑ Аннетте Инсдорф. „Тҳе 400 Блоwс: Cлосе то Ҳоме“. Тҳе Cритерион Cоллеcтион (8-апрел 2014). Қаралди: 25-сентабр 2020-йил.
  4. ↑ Cоок, Давид А. (2016). А Ҳисторй оф Нарративе Филм (5-нашр). Неw Ёрк: W. W. Нортон & Cомпанй. 352-бет. ИСБН 9780393920093.
  5. ↑ „Мовиэ Постер оф тҳе Wеэк: Франçоис Труффаут'с „Тҳе 400 Блоwс““. МУБИ (10-феврал 2012). Қаралди: 2-ноябр 2026-йил.
  6. ↑ „Тҳе 400 Блоwс: финдинг тҳат беач анд тҳе Парис лоcатионс тодай“. БФИ (11-январ 2022). Қаралди: 5-март 2024-йил.

Ҳаволалар