Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

The 400 Blows

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
, dagi Programmer (munozara | hissa) versiyasi
(farq) ←Avvalgi koʻrinishi | Hozirgi koʻrinishi (farq) | Yangiroq koʻrinishi→
The 400 Blows
Les Quatre Cents Coups
Trans-Lux Playhouse Ad - 25 December 1959, NW, Washington, D.C
Rejissyor(lar) François Truffaut
Prodyuser(lar)
Ssenariy
muallif(lar)i
Rollarda
Bastakor(lar) Jean Constantin
Operator(lar) Henri Decaë
Montajyor(lar)
Studiya Les Films du Carrosse
Distribyutor Cocinor
Premyera
sanasi
Davomiylik 99 daqiqa
Mamlakat Fransiya bayrogʻi Fransiya
Til fransuzcha
Daromad $30,7 million
4,1 million tomoshabin (Fransiya)[1]

The 400 Blows (400 zarba; fransuzcha: Les quatre cents coups) — 1959-yilda rejissyor François Truffaut tomonidan suratga olingan, uning debyut ishi hisoblangan fransuz dramasidir. Film Fransuz yangi toʻlqini yoʻnalishining eng muhim asarlaridan biri boʻlib, unda Parijda yashovchi, atrofdagilar tomonidan tushunilmagan oʻsmir Antoine Doinelning taqdiri hikoya qilinadi. Ushbu qahramon Truffautning yarim avtobiografik obrazi hisoblanadi.

Film 1959-yilgi Cannes kinofestivalida „Eng yaxshi rejissyor“ va OCIC mukofotlarini qoʻlga kiritdi hamda „Oltin palma novdasi“ga nomzod qilib koʻrsatildi[2]. 1960-yilda esa „Eng yaxshi original ssenariy“ nominatsiyasida Oscar mukofotiga nomzod boʻldi. Ushbu kinokartina bosh rolni Jean-Pierre Léaud ijro etgan beshta filmdan iborat turkumning birinchisidir.

Syujeti

Bosh qahramon Antoine Doinel Parijda yashaydigan yosh oʻsmir. Ota onasi unga beparvo boʻlgani uchun u darsdan qochadi va mayda oʻgʻirliklar qiladi. Maktab muhiti ham u uchun qamoqxonani eslatadi, qattiqqoʻl oʻqituvchisi uni intizomni buzgani uchun muntazam ravishda jazolaydi. Bir kuni dars qoldirganini oqlash uchun Antoine qoʻrqqanidan onasining toʻsatdan vafot etgani haqida daxshatli yolgʻon gapiradi. Biroq yolgʻonining foshi boʻlishi va ota onasining tazyiqidan soʻng, u goh uydan, goh maktabdan butkul qochib ketib, koʻchalarda tunashga majbur boʻladi.

Bunday chirkin dunyoda Antoinening yagona panohi adabiyot, xususan, sevimli yozuvchisi Onore de Balzak ijodi edi. Maktabda insho yozish paytida u Balzak asarlaridan xotirasida muhrlanib qolgan bir parchani oʻz soʻzlari bilan nihoyatda oʻxshatib ifodalaydi. Ammo shafqatsiz oʻqituvchi buni isteʼdod deb bilish oʻrniga, bolani koʻchirmachilikda ayblaydi. Bu adolatsizlikdan toʻygan Antoine maktabni butkul tashlaydi. Mustaqil hayot boshlash va uydan ketishga mablagʻ topish ilinjida u oʻgay otasining ishxonasidan „Royal“ rusunli yozuv mashinkasini oʻgʻirlaydi. Biroq uni sota olmagach, jinoyat joyiga qaytarib qoʻymoqchi boʻlganida qoʻlga tushadi.

Gʻazablangan oʻgay otasi Antoineni politsiyaga topshiradi va bola hayotidagi eng ogʻir tunni fohishalar hamda ashaddiy oʻgʻrilar bilan bir kamerada oʻtkazadi. Sudya bilan boʻlgan tergov suhbatida maʼlum boʻladiki, onasi eridan yashirincha bolaning haqiqiy otasi mutlaqo boshqa odam ekanligini tan oladi. Onasining qistovi bilan Antoine dengiz boʻyida joylashgan oʻsmirlar uchun maxsus kuzatuv tarbiya lageriga joylashtiriladi. U yerda muassasa psixologi bolaning baxtsizligi sabablarini surishtirganda, Antoine oʻzining ayanchli hayotini parcha parcha monologlar orqali yurakni larzaga keltirib soʻzlab beradi.

Kunlarning birida, oʻsmirlar futbol oʻynayotgan paytda, Antoine qulay fursatdan foydalanib, panjara toʻsigʻi ostidan oʻtadi va qochib ketadi. U butun umr koʻrishni orzu qilgan cheksiz okean tomon tinmay yuguradi. Qirgʻoqqa yetib kelgach, u qumlikdan oʻtib, daryoning zilol suvlariga kirib boradi. Film kino tarixidagi eng mashhur „toʻxtatilgan kadr“ effekti bilan yakunlanadi, kamera optik yaqinlashuv orqali bolaning yuziga tikiladi, Antoine esa chorasizlik va umid aralash tomoshabinning koʻzlariga qarab qoladi.

Ishlab chiqarish

Film Truffaut hayotidagi real voqealarga asoslangan. Kinoshunos Annette Insdorfning yozishicha, syujet bevosita Truffautning bolaligiga borib taqaladi, bosh qahramon Antoine ham, Truffautning oʻzi ham kinoteatrlarni oʻzlari uchun „ikkinchi uy“ deb bilishgan va ikkalasi ham oʻzlarining haqiqiy otasi kimligini bilmay ulgʻayishgan[3]. Uslubiy jihatdan film boshqa fransuz kinoklassikasi namunalariga ishora qiladi. Buning eng yorqin misoli Jean Vigoning „Zero for Conduct“ filmidan toʻgʻridan toʻgʻri iqtibos qilingan sahnadir. Truffaut ushbu kartinani kinoshunos André Bazinga bagʻishlagan. Bazin filmning suratga olish ishlari boshlanishi arafasida vafot etgan edi[4].

Film oʻsmir hayotini tadqiq etish bilan bir qatorda, oʻsha davrda Fransiyada voyaga yetmagan huquqbuzarlarga nisbatan boʻlgan ijtimoiy adolatsizliklarni ham ochib beradi. Kartinaning inglizcha sarlavha varianti fransuzcha asl nomidan soʻzma soʻz tarjima qilingan boʻlib, uning asl maʼnosini toʻliq ochib bermaydi, chunki fransuz tilidagi „faire les quatre cents coups“ iborasi „tartibsiz hayot kechirmoq, gapga quloq solmasdan toʻpolon qilmoq“ degan maʼnoni anglatadi. AQShdagi dastlabki namoyishlar uchun subtitr tarjimoni Noelle Gillmor filmni „Wild Oats“ (Yovvoyi suli yoki Yoshlikdagi quloqsizliklar) deb nomlashni taklif qilgan, biroq distribyutor „Zenith“ kompaniyasiga bu variant yoqmagan va ular sarlavhani dastlabki soʻzma soʻz variantda („The 400 Blows“) qoldirishni afzal koʻrishgan[5].

Film kinoteatrlar uchun moʻljallangan keng ekranli formatda, oʻsha davrning „Dyaliscope“ deb nomlangan maxsus kamera va linza tizimi yordamida suratga olingan, uning asosiy qismi Parijning Frochot xiyoboni, Eyfel minorasi, Mars maydoni, Monmartr, Shayo saroyi, Pigal maydoni, Fontaine koʻchasi va Sacré-Cœur ibodatxonasi atrofida tasvirlangan. Voyaga yetmaganlar tarbiya markazi (koloniyasi) bilan bogʻliq sahnalar esa Normandiyadagi qirgʻoq boʻyida joylashgan kichik Onfler (Honfleur) shahrida, yakuniy plyaj sahnasi esa unga yaqin boʻlgan Viyer-sur-Mer (Villers-sur-Mer) hududida suratga olingan[6].

Film 1959-yilgi Cannes kinofestivalini ochib berdi va xalqaro miqyosda keng eʼtirofga sazovor boʻldi. Kinokartina festivalning „Eng yaxshi rejissyor“ mukofotidan tashqari, 1959-yilda Nyu-York kino tanqidchilari uyushmasining (NYFCC) „Eng yaxshi chet tilidagi film“ mukofotini, 1960-yilda esa Daniyaning „Bodil“ mukofotini „Eng yaxshi Yevropa filmi“ nominatsiyasida qoʻlga kiritdi[2]. Fransiya kinoteatrlarida filmni 4,1 million tomoshabin tomosha qildi va Truffautning oʻz vatanidagi eng muvaffaqiyatli kartinasiga aylandi[1]. Keyinchalik Truffaut bosh qahramon Antoinening ulgʻayish davri va hayotidagi keyingi bosqichlari haqida aktyor Jean-Pierre Léaud bilan birgalikda yana toʻrtta film suratga oldi: „Antoine and Colette“ (Antuan va Koletta, 1962), „Stolen Kisses“ (Oʻgʻirlangan boʻsalar, 1968), „Bed and Board“ (Oila oʻchogʻi, 1970) va „Love on the Run“ (Sargardon muhabbat, 1979).

Rollarda

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 „Les Quatre cents coups“ (fr). J.P.'s Box-Office. 20-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 18-may 2012-yil.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Festival de Cannes: The 400 Blows“. festival-cannes.com. Qaraldi: 15-fevral 2009-yil.
  3. ↑ Annette Insdorf. „The 400 Blows: Close to Home“. The Criterion Collection (8-aprel 2014). Qaraldi: 25-sentabr 2020-yil.
  4. ↑ Cook, David A. (2016). A History of Narrative Film (5-nashr). New York: W. W. Norton & Company. 352-bet. ISBN 9780393920093.
  5. ↑ „Movie Poster of the Week: François Truffaut's „The 400 Blows““. MUBI (10-fevral 2012). Qaraldi: 2-noyabr 2026-yil.
  6. ↑ „The 400 Blows: finding that beach and the Paris locations today“. BFI (11-yanvar 2022). Qaraldi: 5-mart 2024-yil.

Havolalar