Tammam ibn Alqama al-Vazir

Tammām ibn Amir ibn Ahmad ibn Gʻolib ibn Tammam ibn Alqama as-Saqofiy al-Vazir (803/810–896) Kordova amirligida arab oliy amaldori va shoir edi. U al-Andalus adabiyotiga tarixshunoslik jihatidan muhim hissa qoʻshgan^[1].

Ibn Alqama Banu Saqifdan boʻlgan Abu Gʻolib Tammam ibn Alqama avlodidan edi. Baʼzan uni ajdodi bilan adashtirib yuborishadi. Uning tugʻilgan yili haqida turli xil maʼlumotlar bor: milodiy 896-yilda (hijriy 283) vafot etganida 96 qamariy yil yashagan, deyilgan; bu esa uning 803-yilda (hijriy 187) tugʻilganini anglatadi. Biroq Abu Bakr ar-Roziy Ibn al-Abborga tayanib, uning tugʻilgan yilini 809 yoki 810 (hijriy 194) deb koʻrsatadi^[1].

Ibn Alqama amirlar Muhammad I (852 — 886), al-Munzir (886–888) va Abdulloh (888–912) davrida vazir lavozimini egallagan. Uni bu lavozimdan Abdulloh boʻshatgan^[1].

U arabcha shoir sifatida mashhur boʻlsa-da, Ibn Alqama sheʼriyatidan faqat bir necha satrgina maʼlum. Bularni Ibn al-Abbor keltiradi. U Ibn Alqamaning yoʻqolib ketgan urjuzasini yuksak baholaydi. Unda Ispaniyaga islomning kirib kelishi (711) hamda oʻsha vaqtdan to Abdurahmon II hukmronligining 852-yildagi yakunigacha boʻlgan barcha urushlar yoritilgan edi; ehtimol, asar ham aynan shu davrda yozilgan. Koʻrinishidan, u qimmatli tarixiy maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan. Unda amirlikdan oldingi al-Andalus noiblarining, undan keyin esa amirlarning ismlari keltirilgan. Ibn al-Qutiyya ajdodi Got Sara haqida bilganlarini Ibn Alqamaning yoʻqolgan urjuzasidan olgan^[1]. Ibn Dihya al-Gʻazolning vikinglar huzuriga elchiligiga doir maʼlumotlarda Ibn Alqamaga tayanadi. U birinchisi maʼlumotni ikkinchisidan bevosita soʻroq qilib olganini qayd etadi, biroq Ibn Dihya toʻliq ishonchli manba emas. Ibn Alqamaning nasriy asari mavjud boʻlganiga dalil yoʻq^[1]^[2].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Dunlop, D. M. (1971). "Ibn ʿAlḳama, Tammām". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 701–702 b. OCLC 495469525. http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_3071.
↑ Hermes, Nizar F. „The Moor's First Sight: An Arab Poet in a Ninth-Century Viking Court“, . Historic Engagements with Occidental Cultures, Religions, Powers. Springer, 2014 — 57–69-bet. DOI:10.1057/9781137405029_3. ISBN 978-1-349-48757-8.

[EI2-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Dunlop, D. M. (1971). "Ibn ʿAlḳama, Tammām". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 701–702 b. OCLC 495469525. http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_3071.

[2] Hermes, Nizar F. „The Moor's First Sight: An Arab Poet in a Ninth-Century Viking Court“, . Historic Engagements with Occidental Cultures, Religions, Powers. Springer, 2014 — 57–69-bet. DOI:10.1057/9781137405029_3. ISBN 978-1-349-48757-8.

[1]

[2]