Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Tafsiri Aziziy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
, dagi Programmer (munozara | hissa) versiyasi
(farq) ←Avvalgi koʻrinishi | Hozirgi koʻrinishi (farq) | Yangiroq koʻrinishi→
Tafsiri Aziziy
Asl nomi تفسیر عزیزی
Mamlakat Boburiylar davlati
Til Forscha
Janr(lar)i diniy
Nashr etilgan sanasi Hijriy 1208-yil (milodiy 1793-yil)

Tafsiri Aziziy (forscha: تفسیر عزیزی‎‎ dastlab Fath al-‘Aziz deb nomlangan) – hind islom olimi Shoh Abdul Aziz Dehlaviy (1746-yilda tugʻilgan; 1824-yilda vafot etgan) tomonidan yozilgan 18-asrga oid fors tilidagi Qurʼon tafsiri (sharh)[1]. Asar anʼanaviy naqliy bilimlar (manqul) bilan aqliy fanlar (maqul) sintezini amalga oshirgani bilan ajralib turadi va Janubiy Osiyo islomi intellektual tarixidagi muhim taraqqiyotni ifodalaydi.

Metodologiya va xususiyatlari

Asarda ilohiyot, tilshunoslik va falsafiy munozaralarni uygʻunlashtirgan fanlararo yondashuv qoʻllanadi[2]. Zamondosh asarlarda keng tarqalgan qatʼiy fiqhiy yoki tasavvufiy yoʻnalishdan chekinib, Tafsir Azizi quyidagilar bilan shugʻullanadi:

  • Tilshunoslik va balogʻat tahlili: Dehlaviy Qurʼon matnining ichki uygʻunligini tahlil qiladi hamda Qurʼon iʼjozi (Qurʼonning taqlid qilib boʻlmasligi) tushunchasini muhokama qiladi; u, xususan, ayrim qissalar nega turli suralarda turlicha lisoniy tuzilmalar bilan takrorlanishini tahlil etadi[3].
  • Mavzuiy va ruhiy teranlik: Sharh oyatlarning botiniy hikmatlariga oid batafsil bayonlarni beradi va oʻquvchini ham aqliy, ham ruhiy jihatdan jalb etishni maqsad qiladi[4].
  • Apologetika: 18-asr oxiridagi sinov va bahslarni aks ettirgan holda, matn zamondosh falsafiy va ilohiy eʼtirozlarga raddiyalar keltiradi hamda dalillarini aqliy mantiq va klassik ilmiy meros uygʻunligiga tayangan holda asoslaydi[5].

Yaratilishi va tarixi

Tafsir Dehlaviy tomonidan bevosita yozib chiqilmagan, balki muallif jismoniy xastalikdan aziyat chekayotgan paytda shogirdi Musaddiq ad-Din Abdullohga ayttirib yozdirilgan. Maʼlum qismlar boʻyicha diktovka hijriy 1208-yilda (milodiy 1793-yilda) yakunlangan[6].

Loyiha butun Qurʼonni qamrab olishi koʻzlangan boʻlsa-da, faqat toʻrt jildigina saqlanib qolgan. Ular Fotiha surasi, Baqara surasining boshlanish qismi (84-oyatgacha) hamda soʻnggi ikki qism (juzʼ 29 va 30)ni oʻz ichiga oladi. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, qoʻshimcha jildlar ham yozilgan boʻlishi mumkin, biroq keyinchalik 1857-yilgi Hindiston qoʻzgʻoloni chogʻida yoʻqolgan yoki vayron qilingan[7].

Tarjimalar

Asarni Janubiy Osiyoda kengroq auditoriyaga yetkazish uchun u asl fors tilidan urdu tiliga tarjima qilingan. Mashhur tarjimalardan biri — Sayyid Muhammad Mahfuz al-Haqning Jawahir-e Azizi asari boʻlib, u Lohurda Nuriya Razaviya Publications tomonidan (2008-yilda) nashr etilgan.

Manbalar

  1. ↑ Sunaga, Emiko. Characteristics of the Qur'anic Interpretations in the Urdu Language. Kyoto (Japan): Kyoto University Center for Southeast Asian Studies, 2023 — 5-bet. 
  2. ↑ Ghazi, Mahmood Ahmed. Islamic Renaissance in South Asia 1707-1867: The Role of Shah Wali Allah and His Successors. Islamabad: Islamic Research Institute, International Islamic University, 2010. 
  3. ↑ Mahfuz al-Haq, Syed Muhammad „Khūbiyyāt-e Tafsir Azizi“, . Jawahir-e Azizi. Lahore: Nuriya Razaviya Publications, 2008 — 20–42-bet. 
  4. ↑ Azimi, Enayatullah; Tok, Fatih (March 2025). "The Tafsir Methodology of the Indian Scholar Shah Abdulaziz Dehlawi". Journal of Eskişehir Osmangazi University Faculty of Theology 12 (1): 163-185. doi:10.51702/esoguifd.1561581. https://dergipark.org.tr. 
  5. ↑ Dehlavi, Shah Abdul Aziz. ‘Ajālah Nāfi‘ah. Bihar, India: Jami‘ah Rabbaniyyah Ashfaqiyyah. 
  6. ↑ Aziz, Shah Abdul. Tafsir Fath al-‘Aziz. Bombay: Matba‘ Hydari — 3-bet. 
  7. ↑ al-Lucknowi, ‘Abd al-Hayy. Nuzhat al-Khawatir — 273–274-bet. 

Adabiyotlar

  • Zulfiqar Ali, Hafiz. Tafsir azizi az Shah Abdul Aziz: Tajziyati Mutala (MPhil thesis). Gujranwala: GIFT University.

Havolalar