Sultonahmad qamoqxonasi
| Sultanahmet qamoqxonasi | |
|---|---|
Sultanahmet Cezaevi | |
| Tasvir yaratishda xatolik: | |
| Umumiy maʼlumot | |
| Meʼmoriy uslubi | Neoklassitsizm |
| Shahar | Istanbul |
| Mamlakat |
 Turkiya |
| Koordinatalar | 41°0′23″N 28°58′48″E / 41.00639°N 28.98000°E |
Sultanahmet qamoqxonasi (turkcha: Sultanahmet Cezaevi) – Turkiyaning Istanbul shahridagi sobiq qamoqxona binosi boʻlib, hozirda u yerda hashamatli Four Seasons Hotel at Sultanahmet mehmonxonasi joylashgan. Bino Istanbulning tarixiy yarim orolida, Fotih tumani, Sultanahmet mahallasida joylashgan.
Tarixi
Bino 1918–1919-yillarda qurilgan boʻlib, Usmonli imperiyasi poytaxtidagi mahbuslarning kundalik hayotini tartibga solish va tashqi dunyo bilan munosabatlarini hisobga olgan holda zamonaviy konsepsiyada qurilgan birinchi qamoqxona edi. Bino „Birinchi Milliy arxitektura“ davrining boshlarida turk neoklassik uslubida loyihalashtirilgan. U 1845-yilda dastlab universitet (Darülfünun) sifatida qurilgan sud binosi yonida qad koʻtargan. Asosiy darvoza ustidagi Usmonli tilidagi yozuvda muassasa nomi „Dersaadet qotillik tergovxonasi“ (usmonli turkcha: Dersaadet Cinayet Tevkifhanesi) deb koʻrsatilgan.
Qamoqxonada voyaga yetmaganlar va ayollar ham saqlangan. Bayrampaşa qamoqxonasi qurilgach, mahbuslar u yerga koʻchirilgan va Sultanahmet qamoqxonasi 1969-yil 25-yanvarda yopilgan. Keyinchalik harbiy boshqaruv davrida bino harbiy qamoqxona sifatida foydalanilgan.
Mashhur mahbuslar
Sultanahmet qamoqxonasi asosan intellektual muxoliflar: yozuvchilar, jurnalistlar va sanʼatkorlar saqlanadigan joy sifatida tanilgan. Bu yerda jazo oʻtagan mashhur shaxslar:[1][2][3]
- Nazim Hikmet (1901–1963) – shoir, 1938–1939 va 1950-yillarda saqlangan.
- Aziz Nesin (1915–1995) – hajviy yozuvchi.
- Orhan Kemal (1914–1970) – yozuvchi.
- Kemal Tahir (1910–1973) – yozuvchi.
- Rıfat Ilgaz (1911–1993) – yozuvchi va oʻqituvchi.
- Billy Hayes (1947–) – amerikalik yozuvchi va rejissyor.
- Deniz Gezmiş (1947–1972) – talabalar harakati yetakchisi, jangari.
Mehmonxonaga aylantirilishi
1992-yilda uzoq vaqt qarovsiz qolgan binoni mehmonxonaga aylantirish loyihasi boshlandi. Tarixiy va meʼmoriy ahamiyati tufayli bino sinchiklab restavratsiya qilindi va 1996-yilda Four Seasons Hotel Istanbul at Sultanahmet nomi bilan ochildi.
Mehmonxonada suzish havzasi yoki spa xizmatlari mavjud emas. Buning oʻrniga mehmonlar tarmoqning Bosfor boʻyidagi boshqa mehmonxonasi xizmatlaridan foydalanishlari mumkin. Bino 2020-yilda kapital taʼmirlash uchun yopilib, 2021-yil 1-dekabrda qayta ochilgan.
Adabiyotda
Qamoqxona Graham Greenening 1932-yilda yozilgan „Stamboul Train“[4] trillerida tilga olingan. Shuningdek, amerikalik shoira Myra Shapironing „Eski qamoqxonadagi, hozirgi Four Seasons mehmonxonasidagi Nazim Hikmet uchun“ (For Nazim Hikmet in the Old Prison, Now a Four Seasons Hotel) sheʼrida ham ushbu joy tasvirlangan.
Manbalar
- ↑ „İstanbul Sultanahmet Cezaevi“ (tr). Istanbul Connection (2004-yil iyun).
- ↑ Başlangıç, Celal. „Yarına kaç var Rıfat Hocam?“. Radikal (1999-yil 17-iyul).
- ↑ „Sultanahmet ve Aziz Nesin“ (tr). Yeni Çağ Gazetesi. 2008-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „Four Seasons Hotel Istanbul“. Tablet Hotels.
Shuningdek qarang
- Istanbuldagi mehmonxonalar ro'yxati
- Turk neoklassitsizmi (Birinchi milliy arxitektura harakati)
- Sultanahmet maydoni
- Yerebatan sarniji (Yaqin atrofdagi tarixiy obida)
Havolalar
- Four Seasons Hotel Istanbul at Sultanahmet (Wayback Machine saytida 2022-07-05 sanasida arxivlangan) – Rasmiy veb-sayt.
- Lonely Planet – Mehmonxonaning tarixiy ahamiyati haqida sharh.
- Archnet – Sultanahmet Prison (Wayback Machine saytida 2025-07-12 sanasida arxivlangan) – Binoning arxitektura va dizayn loyihasiga oid maʼlumotlar.
- Hürriyet Arşivi[sayt ishlamaydi] – Qamoqxonaning mashhur mahbuslari haqida turk tilidagi maqola.