Sulaymon posho masjidi (Qohira)
| Masjid | |
Sulaymon posho masjidi
مسجد سليمان باشا الخادم | |
 | |
| Mamlakat |  Misr
|
| Shahar | Qohira |
| Koordinatalar | 30°03′29″N 31°13′44″E / 30.05806°N 31.22889°E |
| Asoschi | Hadim Sulaymon posho |
| Asosiy sana: 1528-yil
| |
| Gumbazlar soni | 10 ta (ehtimol koʻproq) |
| Gumbazlar soni | 10 ta (ehtimol koʻproq) |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Qurilish materiallari | marmar, tosh |
Sulaymon posho masjidi[a] shuningdek, Sulaymon posho al-hadim masjidi (arabcha: مسجد سليمان باشا الخادم) va Sariyat al-Jabal masjidi nomlari bilan ham tanilgan[b] masjid, maqbara va ziyoratgoh boʻlib, qalʼa ichida, Muqattam togʻi choʻqqisida, Islomiy Qohira hududida joylashgan. Masjid milodiy 1528-yilda Misrning Usmonlilar davri hukmdorlaridan biri boʻlgan Sulaymon posho al-Hadim tomonidan qurib bitkazilgan. Dastlab u shimoliy qoʻrgʻonda xizmat qiladigan yanicharlar foydalanishi uchun bunyod etilgan edi[1]. Bu Misrda usmonli meʼmorchiligi uslubida barpo etilgan birinchi masjiddir[2].
Tarixi
Asoschisi: Sulaymon posho al-Hadim
Sulaymon posho al-Hadim, Xadim Sulaymon posho nomi bilan ham tanilgan, Usmonlilar imperiyasi davrining yirik davlat arbobi boʻlgan. Uning yuksalishidan avval koʻplar hech kim Ibrohim poshoning darajasiga yetisha olmaydi, deb hisoblar edi, Ibrohim posho davlat ishlarini yengillik va mustaqil ravishda yurita oladigan yetuk rahbar sifatida qaralgan. Ammo Ibrohim posho vafotidan soʻng Hadim Sulaymon posho Qizil dengiz va Fors qoʻltigʻi ustidan nazorat oʻrnatishga qaratilgan faoliyati tufayli martaba pillapoyalaridan koʻtarilib, shunga oʻxshash darajadagi obroʻga erisha oldi[3].
Qurilish
Sulaymon posho masjidi qalʼaning birinchi taʼmiridan soʻng, 1528-yilda qurilgan. Sulaymon posho 15-asrda Misr hokimi boʻlgan[4]. Yangi bino esa uning qudratini ifodalagan. Sulaymon posho masjidni qurish uchun misrlik hunarmandlar va meʼmorlarni yollagan[5].
Sulaymon posho masjidi Misrda Usmonlilar imperiyasi davrida sodir boʻlgan meʼmoriy yangiliklar sintezining bir namunasidir. Ayniqsa Usmonlilar imperiyasining oltin davri meʼmor Xoʻja Sinonning yetishib chiqishiga sabab boʻldi. U islomiy olam va, umuman, meʼmorchilikning koʻplab usullari yaratilishiga ilhom bergan koʻplab yangicha loyihalarni joriy qilgan[6].
Usmonlilar davridan avval mamluk uslubi masjid meʼmorchiligiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. Islomiy olamning boshqa hududlari, masalan, oʻsha paytdagi Suriya usmonli uslubining paydo boʻlishini qabul qila olgan boʻlsa-da, Misr, ayniqsa Qohira uchun usmonli elementlarini bevosita qabul qilish va oʻzlashtirish oson boʻlmagan. Buning sababi shuki, Misr, va xususan Qohira, oʻzining oltin davrida Mamluk sultonligi markazi boʻlgan. Natijada, Sulaymon posho masjidi qurilganida, u oʻzida ham usmonli, ham Qohira meʼmorchilik unsurlarini mujassamlashtirgan[6].
Yengil restavratsiyalar amalga oshirilgan boʻlsa-da, masjidning umumiy tuzilishi asil holicha saqlanib qolgan. 20-asrdagi restavratsiyagacha masjid maqbarasi yonidagi ravoqlarda katta kema modeli osigʻliq turgan; bu esa firʼavnlarga oid dafn marosimi odatlariga ishora qilgan[7].
Meʼmorchilik
Masjid T-shaklli koʻrinishga ega boʻlib, bu oʻziga xos usmonli naqshidir[1]. Masjid ikki qismdan iborat. Markazdagi gumbazni rangli yozuvlar bilan bezatilgan yarim gumbazlar oʻrab turadi. Bu mashhur usmonli meʼmoriy uslubidir. Masjid gumbazlarining barchasi yashil rangli koshin geometrik naqshlari bilan qoplangan. Markaziy gumbaz sferik pendentivlarga tayangan boʻlib, unda oʻsimliksimon bezaklardan foydalanilgan[8].
Izohlar
- ↑ Shuningdek, turlicha tarzda Suleyman deb ham yoziladi.
- ↑ Bu ziyoratgoh Sariyat al-Jabalga bagʻishlangan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Masjid Suleyman Pasha“. Archnet.org (2026-yil 20-oktyabr). 2019-yil 9-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „ar:مسجد سليمان باشا الخادم“ (ar). eternalegypt.org.
- ↑ Casale, Giancarlo. The Ottoman age of exploration. Oxford: Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0-19-537782-8. OCLC 340961426.
- ↑ Torky, Tarek „Mosque of Sulayman Pasha“. Discover Islamic Art, Museum With No Frontiers (2019).
- ↑ Lyster, William. The Citadel of Cairo - A History and Guide. England: Palm Press, 1990 — 27–29-bet.
- ↑ 6,0 6,1 Abdelsalam, Tarek „SINAN'S ARCHITECTURE AS A SOURCE OF INSPIRATION IN MOSQUE DESIGN IN EGYPT FROM 16TH TO 19TH CENTURY: THREE DIFFERENT APPROACHES“.
- ↑ O'Kane, Bernard. The mosques of Egypt. Cairo, Egypt: WorldCat, 2016. ISBN 978-977-416-732-4. OCLC 919186646.
- ↑ Behrens-Abouseif, Doris. Islamic architecture in Cairo: an introduction. Cairo: The American University In Cairo Press, 1989 — 158-bet. ISBN 977-424-203-3. OCLC 26450916.