Signal Messenger: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Signal Messenger''' (odatda '''Signal''' deb ataladi) — uchdan uchgacha shifrlangan matnli xabarlar, ovozli va | '''Signal Messenger''' (odatda '''Signal''' deb ataladi) — uchdan uchgacha shifrlangan matnli xabarlar, ovozli va videoqoʻngʻiroqlar uchun moʻljallangan bepul ochiq manbali messenjer. | ||
Ilova Android, iOS, iPadOS hamda Windows, macOS va Linux operatsion tizimlarida ishlaydi. Signal foydalanuvchilari shaxsiy va guruhli yozishmalar olib borishi, rasm, video, ovozli xabar va fayllarni yuborishi, shuningdek ovozli hamda | Ilova Android, iOS, iPadOS hamda Windows, macOS va Linux operatsion tizimlarida ishlaydi. Signal foydalanuvchilari shaxsiy va guruhli yozishmalar olib borishi, rasm, video, ovozli xabar va fayllarni yuborishi, shuningdek ovozli hamda videoqoʻngʻiroqlarni amalga oshirishi mumkin.<ref name="eff">Electronic Frontier Foundation. [https://ssd.eff.org/module/how-to-use-signal How to: Use Signal]. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref><ref name="signal-home">Signal. [https://signal.org/ Signal]. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
== Tarixi == | == Tarixi == | ||
Signal dasturining kelib chiqishi TextSecure va RedPhone nomli himoyalangan aloqa dasturlariga borib taqaladi. Ushbu dasturlar dastlab Whisper Systems tomonidan ishlab chiqilgan. | Signal dasturining kelib chiqishi TextSecure va RedPhone nomli himoyalangan aloqa dasturlariga borib taqaladi. Ushbu dasturlar dastlab Whisper Systems tomonidan ishlab chiqilgan. | ||
2013-yilda Moxie Marlinspike Open Whisper Systems loyihasini tashkil etgan. 2014-yilda Signal ilovasining dastlabki versiyasi chiqarilgan | 2013-yilda Moxie Marlinspike Open Whisper Systems loyihasini tashkil etgan. 2014-yilda Signal ilovasining dastlabki versiyasi chiqarilgan boʻlib, u avval ovozli qoʻngʻiroqlarni qoʻllab-quvvatlagan. Keyinchalik matnli yozishmalar funksiyasi ham qoʻshilgan.<ref name="britannica">Encyclopaedia Britannica. [https://www.britannica.com/topic/Signal-app Signal: Overview, History and Facts]. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
2018-yilda Moxie Marlinspike va WhatsApp asoschilaridan biri Brian Acton ishtirokida Signal Foundation tashkil etilgan. Fond Signal loyihasini | 2018-yilda Moxie Marlinspike va WhatsApp asoschilaridan biri Brian Acton ishtirokida Signal Foundation tashkil etilgan. Fond Signal loyihasini qoʻllab-quvvatlash, ochiq manbali maxfiylik texnologiyalarini rivojlantirish va shaxsiy muloqot vositalarini kengaytirish maqsadida tuzilgan.<ref name="foundation">Signal. [https://signal.org/blog/signal-foundation/ Signal Foundation]. 21-fevral 2018-yil. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
== Platformalari == | == Platformalari == | ||
* Linux. | * Linux. | ||
Ish stoli dasturidan foydalanish uchun Signal avval mobil qurilmaga | Ish stoli dasturidan foydalanish uchun Signal avval mobil qurilmaga oʻrnatilgan boʻlishi va tegishli qurilmalar oʻzaro bogʻlangan boʻlishi kerak.<ref name="download">Signal. [https://signal.org/download/ Download Signal]. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
== Funksiyalari == | == Funksiyalari == | ||
* ovozli xabarlar; | * ovozli xabarlar; | ||
* rasm, video, GIF va fayllarni yuborish; | * rasm, video, GIF va fayllarni yuborish; | ||
* ovozli | * ovozli qoʻngʻiroqlar; | ||
* | * videoqoʻngʻiroqlar; | ||
* vaqtinchalik | * vaqtinchalik oʻchiriladigan xabarlar; | ||
* stikerlar; | * stikerlar; | ||
* foydalanuvchi profili va kontaktlarni boshqarish; | * foydalanuvchi profili va kontaktlarni boshqarish; | ||
* mobil va ish stoli qurilmalarini | * mobil va ish stoli qurilmalarini bogʻlash. | ||
Ilovadagi xabarlar va | Ilovadagi xabarlar va qoʻngʻiroqlar internet ulanishi orqali amalga oshiriladi. Shu sababli Signal orqali yuborilgan maʼlumotlar SMS yoki MMS xizmatlariga bogʻliq boʻlmaydi.<ref name="eff" /><ref name="signal-home" /> | ||
== Maxfiylik va xavfsizlik == | == Maxfiylik va xavfsizlik == | ||
Signal xabarlar va | Signal xabarlar va qoʻngʻiroqlar uchun uchdan uchgacha shifrlashdan foydalanadi. Ushbu yondashuvda xabar mazmuni yuboruvchi qurilmasida shifrlanadi va faqat qabul qiluvchi tomonning qurilmasida ochiladi. | ||
Signal Foundation | Signal Foundation maʼlumotiga koʻra, xizmat xabarlar mazmunini oʻqish yoki qoʻngʻiroqlar mazmunini tinglash uchun moʻljallanmagan.<ref name="signal-home" /> | ||
Signal ochiq manbali dasturiy | Signal ochiq manbali dasturiy taʼminot hisoblanadi. Electronic Frontier Foundation uni Android, iOS va ish stoli tizimlari uchun mavjud boʻlgan uchdan uchgacha shifrlangan ochiq manbali aloqa dasturi sifatida tavsiflaydi.<ref name="eff" /> | ||
=== Signal protokoli === | === Signal protokoli === | ||
Ushbu yondashuv dastlabki umumiy maxfiy kalitni hosil qilish, xabarlar kalitlarini yangilash va foydalanuvchi qurilmalaridagi himoyalangan sessiyalarni yuritishga xizmat qiladi. | Ushbu yondashuv dastlabki umumiy maxfiy kalitni hosil qilish, xabarlar kalitlarini yangilash va foydalanuvchi qurilmalaridagi himoyalangan sessiyalarni yuritishga xizmat qiladi. | ||
Signal protokoli tarkibida quyidagi mexanizmlar | Signal protokoli tarkibida quyidagi mexanizmlar qoʻllanilishi mumkin: | ||
* [[X3DH]] kalitlarni kelishish protokoli; | * [[X3DH]] kalitlarni kelishish protokoli; | ||
* autentifikatsiyalangan shifrlash mexanizmlari. | * autentifikatsiyalangan shifrlash mexanizmlari. | ||
Signal hujjatlarida Double Ratchet algoritmi umumiy maxfiy kalit asosida ikki tomon | Signal hujjatlarida Double Ratchet algoritmi umumiy maxfiy kalit asosida ikki tomon oʻrtasida shifrlangan xabarlarni almashish uchun ishlatilishi qayd etilgan.<ref name="docs">Signal. [https://signal.org/docs/ Signal Documentation]. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
=== Kontaktlar va telefon raqami === | === Kontaktlar va telefon raqami === | ||
Signal akkauntini | Signal akkauntini roʻyxatdan oʻtkazish uchun ishlaydigan telefon raqami talab qilinadi. Telefon raqami foydalanuvchini tasdiqlash va akkauntlar sonini cheklash uchun qoʻllaniladi. | ||
Kontaktlar ruxsati berilgan holatda Signal foydalanuvchining kontaktlari orasida Signal ishlatuvchilarni aniqlashga yordam berishi mumkin. Kontaktlarga ruxsat berilmasa ham, foydalanuvchi telefon raqamini | Kontaktlar ruxsati berilgan holatda Signal foydalanuvchining kontaktlari orasida Signal ishlatuvchilarni aniqlashga yordam berishi mumkin. Kontaktlarga ruxsat berilmasa ham, foydalanuvchi telefon raqamini qoʻlda kiritish orqali yangi muloqotni boshlashi mumkin.<ref name="eff" /> | ||
== Signal Foundation == | == Signal Foundation == | ||
Signal messenjeri Signal Foundation bilan | Signal messenjeri Signal Foundation bilan bogʻliq boʻlgan Signal Messenger tashkiloti tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi. | ||
Signal Foundation notijorat tashkilot sifatida tashkil etilgan. Fondning | Signal Foundation notijorat tashkilot sifatida tashkil etilgan. Fondning eʼlon qilingan maqsadi ochiq manbali maxfiylik texnologiyalarini rivojlantirish va himoyalangan global muloqotni qoʻllab-quvvatlashdan iborat.<ref name="foundation" /> | ||
Britannica | Britannica maʼlumotiga koʻra, Signal Foundation Signal messenjerini boshqaruvchi notijorat tashkilot hisoblanadi.<ref name="britannica" /> | ||
== Cheklovlari == | == Cheklovlari == | ||
Signal xabar mazmunini shifrlashga qaratilgan | Signal xabar mazmunini shifrlashga qaratilgan boʻlsa-da, ilovadan foydalanish barcha xavflarni avtomatik tarzda bartaraf etmaydi. | ||
Masalan, foydalanuvchi qurilmasining zararlanishi, | Masalan, foydalanuvchi qurilmasining zararlanishi, notoʻgʻri qabul qiluvchini guruhga qoʻshish, ekran tasvirini olish, zaif parol yoki zaxira nusxalarini notoʻgʻri boshqarish maxfiylikka salbiy taʼsir qilishi mumkin. | ||
Electronic Frontier Foundation xavfsiz aloqa uchun ilovaning shifrlash funksiyalari bilan bir qatorda qurilma xavfsizligi va foydalanuvchi sozlamalari ham muhimligini qayd etadi.<ref name="eff" /> | Electronic Frontier Foundation xavfsiz aloqa uchun ilovaning shifrlash funksiyalari bilan bir qatorda qurilma xavfsizligi va foydalanuvchi sozlamalari ham muhimligini qayd etadi.<ref name="eff" /> | ||
2026-yil 21-noyabr, 05:57 dagi (joriy) koʻrinishi
Signal Messenger (odatda Signal deb ataladi) — uchdan uchgacha shifrlangan matnli xabarlar, ovozli va videoqoʻngʻiroqlar uchun moʻljallangan bepul ochiq manbali messenjer.
Ilova Android, iOS, iPadOS hamda Windows, macOS va Linux operatsion tizimlarida ishlaydi. Signal foydalanuvchilari shaxsiy va guruhli yozishmalar olib borishi, rasm, video, ovozli xabar va fayllarni yuborishi, shuningdek ovozli hamda videoqoʻngʻiroqlarni amalga oshirishi mumkin.[1][2]
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal dasturining kelib chiqishi TextSecure va RedPhone nomli himoyalangan aloqa dasturlariga borib taqaladi. Ushbu dasturlar dastlab Whisper Systems tomonidan ishlab chiqilgan.
2013-yilda Moxie Marlinspike Open Whisper Systems loyihasini tashkil etgan. 2014-yilda Signal ilovasining dastlabki versiyasi chiqarilgan boʻlib, u avval ovozli qoʻngʻiroqlarni qoʻllab-quvvatlagan. Keyinchalik matnli yozishmalar funksiyasi ham qoʻshilgan.[3]
2018-yilda Moxie Marlinspike va WhatsApp asoschilaridan biri Brian Acton ishtirokida Signal Foundation tashkil etilgan. Fond Signal loyihasini qoʻllab-quvvatlash, ochiq manbali maxfiylik texnologiyalarini rivojlantirish va shaxsiy muloqot vositalarini kengaytirish maqsadida tuzilgan.[4]
Platformalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal mobil va ish stoli qurilmalarida ishlash uchun ishlab chiqilgan.
Ilova quyidagi platformalar uchun mavjud:
- Android;
- iPhone va iPad;
- Windows;
- macOS;
- Linux.
Ish stoli dasturidan foydalanish uchun Signal avval mobil qurilmaga oʻrnatilgan boʻlishi va tegishli qurilmalar oʻzaro bogʻlangan boʻlishi kerak.[5]
Funksiyalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal quyidagi asosiy funksiyalarni taqdim etadi:
- shaxsiy matnli yozishmalar;
- guruhli chatlar;
- ovozli xabarlar;
- rasm, video, GIF va fayllarni yuborish;
- ovozli qoʻngʻiroqlar;
- videoqoʻngʻiroqlar;
- vaqtinchalik oʻchiriladigan xabarlar;
- stikerlar;
- foydalanuvchi profili va kontaktlarni boshqarish;
- mobil va ish stoli qurilmalarini bogʻlash.
Ilovadagi xabarlar va qoʻngʻiroqlar internet ulanishi orqali amalga oshiriladi. Shu sababli Signal orqali yuborilgan maʼlumotlar SMS yoki MMS xizmatlariga bogʻliq boʻlmaydi.[1][2]
Maxfiylik va xavfsizlik
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal xabarlar va qoʻngʻiroqlar uchun uchdan uchgacha shifrlashdan foydalanadi. Ushbu yondashuvda xabar mazmuni yuboruvchi qurilmasida shifrlanadi va faqat qabul qiluvchi tomonning qurilmasida ochiladi.
Signal Foundation maʼlumotiga koʻra, xizmat xabarlar mazmunini oʻqish yoki qoʻngʻiroqlar mazmunini tinglash uchun moʻljallanmagan.[2]
Signal ochiq manbali dasturiy taʼminot hisoblanadi. Electronic Frontier Foundation uni Android, iOS va ish stoli tizimlari uchun mavjud boʻlgan uchdan uchgacha shifrlangan ochiq manbali aloqa dasturi sifatida tavsiflaydi.[1]
Signal protokoli
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal messenjerida Signal protokoli deb ataluvchi kriptografik spetsifikatsiyalar majmuasidan foydalaniladi.
Ushbu yondashuv dastlabki umumiy maxfiy kalitni hosil qilish, xabarlar kalitlarini yangilash va foydalanuvchi qurilmalaridagi himoyalangan sessiyalarni yuritishga xizmat qiladi.
Signal protokoli tarkibida quyidagi mexanizmlar qoʻllanilishi mumkin:
- X3DH kalitlarni kelishish protokoli;
- PQXDH post-kvant kalitlarni kelishish protokoli;
- Double Ratchet algoritmi;
- Sesame algoritmi;
- autentifikatsiyalangan shifrlash mexanizmlari.
Signal hujjatlarida Double Ratchet algoritmi umumiy maxfiy kalit asosida ikki tomon oʻrtasida shifrlangan xabarlarni almashish uchun ishlatilishi qayd etilgan.[6]
Kontaktlar va telefon raqami
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal akkauntini roʻyxatdan oʻtkazish uchun ishlaydigan telefon raqami talab qilinadi. Telefon raqami foydalanuvchini tasdiqlash va akkauntlar sonini cheklash uchun qoʻllaniladi.
Kontaktlar ruxsati berilgan holatda Signal foydalanuvchining kontaktlari orasida Signal ishlatuvchilarni aniqlashga yordam berishi mumkin. Kontaktlarga ruxsat berilmasa ham, foydalanuvchi telefon raqamini qoʻlda kiritish orqali yangi muloqotni boshlashi mumkin.[1]
Signal Foundation
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal messenjeri Signal Foundation bilan bogʻliq boʻlgan Signal Messenger tashkiloti tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.
Signal Foundation notijorat tashkilot sifatida tashkil etilgan. Fondning eʼlon qilingan maqsadi ochiq manbali maxfiylik texnologiyalarini rivojlantirish va himoyalangan global muloqotni qoʻllab-quvvatlashdan iborat.[4]
Britannica maʼlumotiga koʻra, Signal Foundation Signal messenjerini boshqaruvchi notijorat tashkilot hisoblanadi.[3]
Cheklovlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Signal xabar mazmunini shifrlashga qaratilgan boʻlsa-da, ilovadan foydalanish barcha xavflarni avtomatik tarzda bartaraf etmaydi.
Masalan, foydalanuvchi qurilmasining zararlanishi, notoʻgʻri qabul qiluvchini guruhga qoʻshish, ekran tasvirini olish, zaif parol yoki zaxira nusxalarini notoʻgʻri boshqarish maxfiylikka salbiy taʼsir qilishi mumkin.
Electronic Frontier Foundation xavfsiz aloqa uchun ilovaning shifrlash funksiyalari bilan bir qatorda qurilma xavfsizligi va foydalanuvchi sozlamalari ham muhimligini qayd etadi.[1]
Shuningdek qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Signal protokoli
- X3DH
- PQXDH
- Double Ratchet
- Uchdan uchgacha shifrlash
- Tezkor xabar almashish
- Kriptografik protokol
- Axborot xavfsizligi
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Electronic Frontier Foundation. How to: Use Signal. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Signal. Signal. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 3,0 3,1 Encyclopaedia Britannica. Signal: Overview, History and Facts. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 4,0 4,1 Signal. Signal Foundation. 21-fevral 2018-yil. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ Signal. Download Signal. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ Signal. Signal Documentation. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.