Sidi al-Halaviy masjidi
| Masjid | |
Sidi al-Halaviy masjidi
| |
 | |
Sidi al-Halaviy masjidi (arabcha: مسجد سيدي الحلوي; fransuzcha: Mosquée Sidi El Haloui), shuningdek Sidi el-Halviy masjidi tarzida ham yoziladi[1] — sunniy masjid va diniy majmua boʻlib, Jazoirning Tilimsan shahrida joylashgan.
Tarixi
Masjid XIII asr oxirida Tilimsanga kelgan Sevillalik qozi Sidi al-Halviy nomi bilan tanilgan Abu Abdulloh ash-Shuzdiy sharafiga shunday nomlangan. U keyinchalik, tuhmat asosida uyushtirilgan fitna doirasida, sehr qilishda ayblangan va 1305[2] yoki 1337-yilda qatl etilgan[3][4]. Uning nomi oqlangach, Mariniy sultoni Abu Inan uning maqbarasi yonida ushbu diniy majmuani hijriy 754-yilda qurdirgan[2][5].
Meʼmoriy tuzilishi
Tarixiy majmua masjid, uning yonida qurilgan Sidi al-Halaviy maqbarasi va yoʻlning narigi tomonidagi tahoratxonasidan iborat[2][6]. Majmua tarkibiga, shuningdek, hozirgacha saqlanib qolmagan madrasa va zaviyа ham kirgan[2]. Maqbara sodda koʻrinishdagi inshootdir[2]. Tahorat zali markaziy gumbaz bilan yopilgan boʻlib, unda hojatxonalar boʻlgan[2][6].
Sidi al-Halaviy masjidi Tilimsanda bundan oʻn yilcha avval Abu Inanning otasi Abu al-Hasan tomonidan qurilgan Sidi Madyan masjidiga oʻxshash tarzda bunyod etilgan[2][6]. Masjidning markazida favvorasi boʻlgan kvadrat sahn (hovli) mavjud. Hovlining atrofi ravoqlar bilan oʻralgan. Janubiy qismida esa namozgoh joylashgan boʻlib, u ustunlar va taqasimon ravoqlar yordamida beshta boʻlimga ajratilgan. Sidi Madyan masjididan farqli ravishda, bu masjidda ravoqlar ustunlarga emas, oniksdan ishlangan kolonnalarga tayanadi. Bu kolonnalar, ehtimol, Abu al-Hasan tomonidan qurilgan al-Mansuradagi sobiq Gʻalaba saroyidan olib kelingan boʻlishi mumkin. Shunga oʻxshash kolonnalarning ayrimlari Sidi Madyan maqbarasida ham uchraydi. Ehtimol, ularni ham xuddi shu davrda Abu Inan oʻsha yerga oʻrnatgan[2][6].
Janubi-sharqiy devorning oʻrtasida mehrob joylashgan. U kichik muqarnas gumbazi bilan yopilgan olti qirrali tokchadan iborat. Masjidning balandligi taxminan 25 metr (82 ft) boʻlgan minorasi shimoli-gʻarbiy burchakda joylashgan. Uning tashqi devorlari bir-biriga tutashib ketgan sebka naqshlari bilan bezatilgan. Masjidning namozgohdagi ravoqlar atrofi va tashqi kirish qismidagi dastlabki bezaklarning qolgan qismi esa hozirgacha saqlanib qolmagan[2][6].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Mosquée Sid El Haloui“. ArchNet. 2021-yil 14-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 14-sentyabr.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Marçais, Georges. L'architecture musulmane d'Occident (fr). Paris: Arts et métiers graphiques, 1954 — 278-bet.
- ↑ „Mosquée Sidi El Haloui“ (fr-FR). Atlas Arhéologique Algérien (2021). 2021-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-iyun.
- ↑ „La mosquée Sidi El Haloui“ (fr). Direction du Tourisme et de l'Artisanat de Tlemcen. 2021-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-iyun.
- ↑ Salmon, Xavier. Fès mérinide: Une capitale pour les arts, 1276-1465 (fr). Lienart, 2021 — 210-bet. ISBN 9782359063356.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Lafer, Ali „Sidi al-Haloui Mosque“. Discover Islamic Art, Museum With No Frontiers. 2021-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-iyun.