Semiz Mehmed posho
| Semiz Mehmed posho | |
|---|---|
| Usmoniylar imperiyasi Bosh vaziri | |
|
Mansab davri 1644-yil 31-yanvar – 1645-yil 17-dekabr | |
| Hukmdor | Ibrohim I |
| Oʻtmishdoshi | Kamonkash Qora Mustafo posho |
| Vorisi | Nevesinli Solih posho |
| Misr hokimi | |
|
Mansab davri 1637 – 1640 | |
| Oʻtmishdoshi | Gazi Huseyin posho |
| Vorisi | Naqqosh Mustafo posho |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi | 1596 |
| Vafoti | 1646-yil iyul |
| Onasi | Oysha Xonim |
| Otasi | Sultonzoda Abdurrahman bey |
Semiz Mehmed Posho (1596—1646-yil iyul) — Usmoniylar Bosh vaziri, sulton Sulaymon I ning evarasining oʻgʻli.
Hayoti
Mehmed 1596-yilda tugʻilgan. Uning otasi Sultonzoda Abdurrahmon bey Oysha Xumoshoh Sultonning oʻgʻli boʻlgan. Oysha Xumoshoh Sulton Rustam posho va Mehrimoh Sultonning qizi edi[1]. Mehmedning onasi Oysha xonim boʻlib, u Abdurrahmonning opasi Soliha Xonimsulton va Jigʻalazoda Yusuf Sinan poshoning qizi edi[1]. Mehmed Usmoniylar imperiyasi sultoni Sulaymon I va Hurram Sultonning evarasining oʻgʻli boʻlgan. Shu sababdan Mehmed Sultonzoda (soʻzma-soʻz: Sulton avlodi) taxallusi bilan atalgan, biroq aslida bu unvonga u toʻliq haqli emas edi, chunki bu nom sultonning qizlarining oʻgʻil farzandlariga yoki shahzodalarning qizlaridan tugʻilgan oʻgʻil farzandlariga beriladigan unvon edi.
Yoshlik yillari
1637-yilda Semiz Mehmed Misr hokimi etib tayinlangan. Uch yil oʻtib, Ibrohim I hukmronligi davrida u Istanbulga qaytib, Usmoniylar devonida vazir boʻlgan. 1641-yilda u Özü (hozirgi Ukrainadagi Ochakiv shahri) hokimi etib tayinlanib, yaqindagina kazaklardan boy berilgan Azak qal’asini (hozirgi Rossiyadagi Azov shahri) qaytarib olish vazifasi yuklatilgan. U qal’ani qayta egallashga muvaffaq boʻlgan. 1643-yilda Mehmed posho Damashq (hozirgi Suriyada) hokimi etib tayinlangan. Bu tayinlov, ehtimol, uning va bosh vazir Kamonkash Mustafo posho oʻrtasidagi yashirin hokimiyat kurashi bilan bogʻliq boʻlgan[2].
Bosh vazir
1644-yilda Mehmed posho qatl etilgan Bosh vazir Kamonkash Mustafo poshoning oʻrnini egallagan. Kamonkash Mustafo posho saroy fitnalari va Djindji Xoja nomli soxta xojaning qurboni boʻlgan. Xoja sultonga qanday taʼsir oʻtkazishini va avvalgi Bosh vazir boshiga tushgan fojiani yaxshi bilgan holda Mehmed posho boshqaruvda haddan tashqari ehtiyotkor boʻlgan va natijada muvaffaqiyatsiz bosh vazirga aylangan. U sultonning har bir gapini maʼqullaydigan odamga aylanib qolgan. Lord Kinrossning soʻzlariga koʻra[3], bir kuni sulton undan nega hech qachon biror fikrga qarshi chiqmasligini soʻraganida, u: „Sultonning har bir fikrida, hatto raiyat tushuna olmasa ham, chuqur hikmat bor“, deb javob bergan. U Venetsiyaga qarshi urush eʼlon qilinishiga qarshi boʻlganiga qaramay[4], uning ehtiyotkorlik bilan bildirgan eʼtirozlari inobatga olinmagan va 1645-yilda tez orada Krit urushi boshlangan. Urush moliyaviy jihatdan har ikki tomon uchun ham halokatga sabab boʻlgan.
Keyingi yillari
Sulton Ibrohim 1645-yilda uni lavozimidan chetlatib, yaqinda boshlangan urush maydoni boʻlgan Kritga qoʻshin qoʻmondoni (turkcha: serdar) sifatida yuborgan. Oradan koʻp oʻtmay, u tabiiy sabablarga koʻra vafot etgan[2].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Mehmet Nermi Haskan. Yüzyıllar boyunca Üsküdar. Üsküdar Belediyesi, 2001 — 532-bet. ISBN 978-975-97606-2-5.
- ↑ 2,0 2,1 Ayhan Buz: Osmanlı Sadrazamları, Neden Kitap, İstanbul, 2009, ISBN 978-975-254-278-5
- ↑ Lord Kinross: The Ottoman centuries (translated by Meral Gaspıralı), Altın Kitaplar, İstanbul, 2008, ISBN 978-975-21-0955-1, p. 306
- ↑ Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt III, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p. 90
| Oʻtmishdoshi: Kamonkash Mustafo posho |
Bosh vazir 1644-yil 31-yanvar – 1645-yil 17-dekabr |
Vorisi: Nevesinli Solih Posho |
.svg){kind=small}
