Kontent qismiga oʻtish

Salim ibn Asad ibn Abu Rashid

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Salim ibn Asad ibn Abu Rashid
arabcha: سالم بن أسد بن أبي راشد‎‎
Sitsiliya hokimi
Mansab davri
917 – 937
Oʻtmishdoshi Abu Said Muso ibn Ahmad al-Daif
Vorisi Xalil ibn Ishoq at-Tamimiy
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi nomaʼlum
Vafoti 939-yil

Salim ibn Asad ibn Abu Rashid (arabcha: سالم بن أسد بن أبي راشد‎‎) 917-yildan 937-yilgacha yigirma yil davomida Sitsiliyaning Fotimiylar xalifaligi tarkibidagi hokimi boʻlgan.

Hokimligi

Salim 917-yilda lavozimga tayinlangan, bu mahalliy sitsiliyalik qoʻshinlar (jund)ning Ahmad ibn Qurhub boshchiligidagi qoʻzgʻoloni bostirilishi va orol poytaxti Palermoning 916–917-yillardagi qamal qilinishi hamda taslim boʻlishidan keyin sodir boʻlgan. Qoʻzgʻolon oqibatida jund qayta qurollantirilmadi va mulklaridan mahrum etildi, hamda orolga Fotimiylar rejimiga sodiq boʻlgan Kutama berberlari garnizoni joylashtirildi[1][2]. Sitsiliyada Fotimiylar hukmronligining bu tarxda notinchlik bilan boshlanishi, Fotimiylar hokimiyatining kuchayishi, garchi uchinchi Fotimiy xalifasi al-Mansur bi-Nasr Alloh uni haqoratli tarzda „ikki oyoqda turgan eshak“dan boshqa narsa emas, degan deganlari aytilsa-da[3], Salimga orol uchun yigirma yil davomida nisbatan osoyishtalikni taʼminlash imkonini berdi[3][4].

Sitsiliya hokimi sifatida u janubiy Italiyadagi Vizantiya imperiyasi bilan, shuningdek shimoli-sharqiy Sitsiliyadagi (Val Demone)dagi soʻnggi vizantiya tayanch nuqtalari bilan asosan dengizda olib borilgan doimiy urush uchun ham masʼul edi[5][6]. Sitsiliya qoʻzgʻoloni davrida qoʻzgʻolonchi amir Ibn Qurhub Kalabriyadagi mahalliy vizantiya strategosi bilan yillik 22 000 tillo tangaga teng toʻlov evaziga sulhga kelishgan edi, biroq aftidan bu toʻlov keyinchalik toʻxtab qolgan[2][7]. Shuning uchun, 918-yil avgustida u Rhegion (hozirgi Rejjo-di-Kalabriya)ga tungi hujum uyushtirdi va shahar qoʻlga olinib talon-taroj qilindi[7][8][9]. Biroq, keyingi yili Taormina va Val Demonedagi boshqa vizantiya tayanchlari bilan sulh imzolandi, musulmon qoʻshinlarini Italiyaga jamlash uchun[7][9] bu yerda Fotimiy qoʻshinlari Ifriqiyadan kelgan qoʻshimcha kuchlar bilan 922/923 va 924-yillarda yurishlar uyushtirdilar[10][11].

928-yilda Salim Ifriqiya qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilgan Sabir al-Fato bilan birga shaxsan yurishga boshchilik qildi. Ular Apuliyada al-Gʻiran („gʻorlar“) deb ataladigan joyga hujum qildilar, Taranto va Otranto talon-taroj qilindi, va Salerno hamda Neapol hujumga uchramaslik uchun katta miqdorda pul va qimmatbaho brokarlarda ogʻir xiroj toʻlashga majbur etildi. Nihoyat oʻlat (vabo) epidemiyasi qoʻshinni Sitsiliyaga qaytishga majbur qildi, biroq ular tez orada Kalabriyaga qaytib, mahalliy aholiga bosh soligʻini (jizya) joriy etdilar. 14-asr tarixchisi an-Nuvayriy yozganlariga koʻra, bu soliq xalifa al-Mahdiy Billohning 934-yildagi vafotigacha toʻlangan[9][12][13].

Sitsiliyaliklarning Kutama hukmronligi ostidagi va soliqlari ogʻir Fotimiylar rejimidan tobora ortib borayotgan noroziligi nihoyat 937-yil aprel oyida portlab chiqdi, oʻsha paytda Agrigento aholisi oʻz hokimini quvib chiqardi[9][14]. Salim shahar ustiga Abu Duqoq boshchiligida Kutama berberlaridan iborat qoʻshin yubordi, ammo u magʻlubiyatga uchradi va aholining aksariyati oʻzi ham (kutamalik boʻlmagan) berberlardan iborat boʻlgan Agrigento aholisi Palermo ustiga yurish qildi. Salim ularni orqaga surishga muvaffaq boʻldi, biroq sentabr oyida Palermo ham qoʻzgʻolon koʻtardi va Salim oʻz poytaxtini oʻrab olishga majbur boʻldi[14]. Vizantiyaliklar qoʻzgʻolonchilarga yordam koʻrsatdilar va Salim Ifriqiyadan qoʻshimcha kuchlar soʻrashga majbur boʻldi[9][15]. Xalil ibn Ishoq at-Tamimiy boshchiligidagi yangi qoʻshinlar oktyabr oyida yetib keldi va endilikda hokim boʻlib tayinlangan Xalil Palermo shahrini tez orada boʻysundira oldi[16][17]. biroq qoʻzgʻolon 941-yilgacha toʻliq bostirilmadi[18].

Salim 939-yilda oʻz saroyida vafot etdi[9].

Manbalar

  1. ↑ Halm 1991, ss. 164, 166–167.
  2. ↑ 2,0 2,1 Metcalfe 2009, s. 47.
  3. ↑ 3,0 3,1 Halm 1991, s. 167.
  4. ↑ Metcalfe 2009, s. 48.
  5. ↑ Halm 1991, ss. 163–164.
  6. ↑ Lev 1984, ss. 245–246.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Halm 1991, s. 213.
  8. ↑ Lev 1984, s. 230.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 PmbZ, Sālim b. Abī Rāšid (#26967).
  10. ↑ Halm 1991, ss. 213–214.
  11. ↑ Lev 1984, s. 231.
  12. ↑ Halm 1991, s. 214.
  13. ↑ Lev 1984, ss. 231–232.
  14. ↑ 14,0 14,1 Halm 1991, s. 254.
  15. ↑ Lev 1984, s. 232.
  16. ↑ Halm 1991, ss. 254–255.
  17. ↑ PmbZ, Ḫalīl b. Isḥāq (#22549); Sālim b. Abī Rāšid (#26967).
  18. ↑ Halm 1991, s. 255.

Adabiyotlar

Oldingisi Fotimiylar hokimi (Sitsiliya)
917–937 		Keyingisi 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Salim_ibn_Asad_ibn_Abu_Rashid&oldid=753798" dan olindi