Sobir al-Fato
Sobir al-Fato ozod qilingan kishi boʻlib, u Fotimiy xalifasi al-Mahdiy Billohga hokim va harbiy qoʻmondon sifatida xizmat qilgan.
Hayoti
Uning al-Fata (soʻzma-soʻz tarjimasi — „yosh qahramon“) taxallusidan koʻrinib turibdiki, Sobir slavyan (saqaliba) harbiy quli boʻlgan, keyin ozod qilinib, Fotimiy qoʻshinida qoʻmondon etib tayinlangan[1]. Uning dastlabki xoʻjayini Ibn Qurhub edi[2].
U birinchi Fotimiy xalifasi al-Mahdiy Billoh davrida Qayravon hokimi sifatida xizmat qilgan[3]. 927/928-yilda u 44 ta kemadan iborat flot bilan Sitsiliyaga yuborildi va u yerdan Vizantiya imperiyasining Janubiy Italiyadagi viloyatlariga hujum boshladi[2][4]. 928-yilda 30 ta kema bilan, Sitsiliyaning Fotimiy hokimi Salim ibn Abi Rashid ham unga qoʻshilgach, u Apuliyadagi al-Gʻiran („gʻorlar“) deb atalgan joyga hujum qiladi va soʻng Taranto hamda Otranto shaharlarini talaydi[5][2]. Tarantoni talon-taroj qilish chogʻida, 928-yil 17-avgustda, taxminan 6 000 nafar aholi oʻldirilgani xabar qilinadi[4].
Kasallik tarqalishi ularni Sitsiliyaga qaytishga majbur qilgan, biroq keyin Sobir oʻz flotini Tirren dengizi boʻylab olib boradi va Salerno hamda Neapolni pul va qimmatbaho brokarlar evaziga oʻzlarini tovon toʻlashga majbur qildi[2][4][6]. 929-yilda u toʻrtta kema bilan Adriatika sohilida mahalliy Vizantiya strategosining yetti kemasini magʻlub etadi va Termolini talaydi[4][6][7]. U 930-yil 5-sentabrda Fotimiylar poytaxti al-Mahdiyyaga 18 000 asir bilan qaytdi[4][8].
Uning muvaffaqiyatlari xalifa al-Mahidiyni Italiyadagi vizantiyaliklarga qarshi yanada kattaroq dengiz yurishini tayyorlashga undaydi, biroq Vizantiya elchisining kelishi natijasida buning oʻrniga sulh tuzilgan (931/932)[6][8][9].
Manbalar
Havolalar
- Lev, Yaacov (1984). "The Fāṭimid Navy, Byzantium and the Mediterranean Sea, 909–1036 CE/297–427 AH". Byzantion 54: 220–252. ISSN 0378-2506.
- Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). "Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt" (German). Berlin and Boston: De Gruyter. https://www.degruyter.com/view/db/pmbz.