Sale katta masjidi
| Masjid | |
 | |
| Mamlakat |  Marokash
|
| Shahar | Sale |
| Koordinatalar | 34°02′24″N 06°49′39″W / 34.04000°N 6.82750°W |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | Jomeʼ-Masjid |
| Meʼmoriy uslub | Marokash meʼmorchiligi |
| Meʼmor | al-Gʻarnatiy |
| Asoschi | Yoqub al-Mansur |
Asosiy sana:
| |
| Umumiy maydoni | 5,070 m2 (54,600 kv ft) |
| Holati | amaldagi |
| Tarovih | 
|
| Saharlik va iftorlik |
|
Sale katta masjidi (arabcha: الجامع الأعظم), shuningdek Masjid al-Talʼa nomi bilan ham tanilgan[1][2]. Marokashning Sale shahridagi tarixiy masjiddir. U qadimgi shahar hududining bosh masjidi hisoblanadi. 5070 kvadrat metr maydonni egallagan bu masjid Marokashdagi maydoni jihatidan uchinchi yirik masjiddir[3].
Bu yerda birinchi masjid taxminan milodiy 1028–1030-yillar orasida qurilgan boʻlishi mumkin[4][5]. Hozirgi masjid 1196-yilda Muvahhid hukmdori Yaʼqub al-Mansur tomonidan masjidni qayta qurish va kengaytirish natijasida vujudga kelgan. 18-asrda amalga oshirilgan keyingi taʼmirlash ishlari binoga hozirgi koʻrinishini bergan[1]. U 1851-yildagi Sale bombardimonida jiddiy zarar koʻrgan va Marokashdagi Fransiya protektorati davrida qisqa muddatga yopilgan.
Tarixi
Shahar tarixi boshlanganidan beri masjid bir necha bor vayron qilinib, qayta qurilgan[4]. Bu yerda birinchi masjid Banu Ifran qabilasi sardori Temim ibn Ziri buyrugʻi bilan hijriy 420-yilda (tax. milodiy 1030-yil) qurilgan boʻlishi mumkin[5].
Eski masjid tomi qulab tushganidan soʻng, 1196-yilda Abu Yusuf Yaʼqub al-Mansur bu yerda yangi, ancha katta masjid qurdirgan[1]. Muvahhid davridagi bu binoning meʼmori al-Gʻarnatiy nomi bilan tanilgan boʻlib, bu uning al-Andalusdagi Granada shahridan ekanini koʻrsatadi[6]. Rivoyatga koʻra, al-Mansur buyrugʻi bilan qayta qurish ishlariga 700 nafar fransuz qul jalb etilgan[6].
1260-yilda Sale shahriga kastiliyalik qoʻshinlar bostirib kirib, shaharni talon-toroj qilib egallagan[1], bu paytda 3000 nafar ayol, bola va keksalar masjidga yigʻib olingan va ular Sevilyaga qul sifatida olib ketilgan[4]. Oradan koʻp oʻtmay, Mariniy sultoni Abu Yusuf Yaʼqub shaharni qayta zabt etgan. 1342-yilda boshqa bir Mariniy sultoni, Abu al-Hasan, masjid yonida Abu al-Hasan madrasasini qurdirgan, bu esa uni shaharning diniy va ilmiy markazi sifatida yanada rivojlantirdi[1].
Masjid vaqt oʻtishi bilan katta darajada qayta qurilib va oʻzgartirilib kelgan, uning hozirgi koʻrinishi 18-asrga oid boʻlib[1], bu ishlar Alaviylar sulolasi davrida amalga oshirilgan. Masjidning hozirgi minorasi ham xuddi shu Alaviylar davriga mansub[2]. 1851-yilda Sale shahri fransuz qoʻshinlari tomonidan oʻqqa tutilgan va masjid oltita yadro urishi natijasida qattiq zarar koʻrgan[7].
Marokashdagi Fransiya protektorati davrida, 1930-yillarda masjid millatchilik yigʻinlari oʻtkaziladigan joyga aylangan; bu yigʻinlarga Said Hajjiy, Ahmad Maʼninav, Boubker al-Kadiriy va Abu Bakr Zniber kabi shaxslar boshchilik qilgan[8]. Keyinchalik Fransiya protektorati milliy ongni uygʻotish markaziga aylanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun masjidni yopdi, biroq u yana qayta ochildi[8].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Mouline, Saïd „Rabat. Salé – Holy Cities of the Two Banks“, . The City in the Islamic World. Brill, 2008 — 643–662-bet. ISBN 9789004171688.
- ↑ 2,0 2,1 Ferhat, Halima (1995). "Salā". in Bosworth, C. E.. The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VIII: Ned–Sam. Leiden: E. J. Brill. 898-899 b. ISBN 978-90-04-09834-3. https://referenceworks.brill.com/search?q=Sal%C4%81&source=%2Fdb%2Feieo.
- ↑ „Great Mosque of Salé“. Wassila. 2014-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 23-noyabr.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Mrini, Driss; Alaoui, Ismaïl. Salé: cité millenaire (fr). Rabat: Editions Eclat, 1997 — 45–46-bet. ISBN 9789981999503. Qaraldi: 2020-yil 2-oktyabr (2023-yil 26-noyabrda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ 5,0 5,1 Hassar-Benslimane, Joudia. Le passé de la ville de Salé dans tous ses états: histoire, archéologie, archives (fr). Editions Maisonneuve et Larose, 1992 — 73-bet. ISBN 978-2-7068-1039-8.
- ↑ 6,0 6,1 Janet L. Abu-Lughod. Rabat: Urban Apartheid in Morocco. Princeton University Press, 1980 — 57-bet. ISBN 978-1-4008-5303-8.
- ↑ Muḥammad bin 'Alī Dukkālī. Al-Ithaf Al Wajiz, Tarikh Al-Adwatayn (ar). Salā, al-Maghrib: al-Khizānah al-ʻIlmīyah al-Ṣabīḥīyah, 1986 — 337-bet. OCLC 427353826.
- ↑ 8,0 8,1 ʻAbd al-Raʼūf ibn ʻAbd al-Raḥmān Ḥajjī. Saïd Hajji : naissance de la presse nationale Marocaine. Lebonfon Inc., 2007. ISBN 9780973223613. OCLC 183181000.
Havolalar
Vikiomborda „Sale katta masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |