Sahobiya madrasasi
| Sahobiya madrasasi |
|---|
Sahobiya madrasasi (turkcha: Sahabiye Medresesi) — Turkiyaning Qayseri shahridagi XIII asrga oid tarixiy madrasa.
Tarixi
Madrasa Qayseri shahrining markazida joylashgan[1]. Peshtoqdagi muqarnasli ravoqni oʻrab turgan yarim doira shaklidagi kamar yuzasiga oq marmardan ikki qator yozuv bitilgan. Ushbu yozuvga koʻra, madrasa Onadoʻli saljuqiylari sultoni Gʻiyosiddin Kayxusrav bin Qilich Arslon hukmronligi davrida vazir Sohib ota Faxriddin Ali ibn Husayn buyrugʻi bilan 1267–1268-yillarda qurilgan[1][2][3].
Meʼmorchiligi
Bino toʻgʻri toʻrtburchak shaklda qurilgan boʻlib, uning markazida hovli joylashgan. Madrasa Onadoʻli saljuqiylari meʼmorchiligi uslubida barpo etilgan. Uning old fasadi karvonsaroy koʻrinishiga ega[1]. Madrasa bir qavatli boʻlib, toʻrtta ayvondan iborat[3]. Baland, gumbazsimon ravoq bilan yopilgan peshtoq binoning janubiy tomonida, fasad markazida joylashgan[3]. Peshtoq geometrik va oʻsimlik shaklidagi naqshlar bilan bezatilgan boʻlib, Onadoʼli saljuqiylari meʼmorchiligining soʻnggi davriga xos xususiyatlarni namoyon etadi[1].
Hovlining shimoliy tomonidagi asosiy ayvon markazda joylashgan boʻlib, uning ustki qismi uchli bochka shaklidagi gumbaz bilan yopilgan. Shimoliy tomondagi devorning oʻrtasidan keyinchalik eshik ochilgan. Binoning eski fotosuratlaridan asosiy ayvonning ikki yonidagi har ikkala xona ham dastlab gumbaz bilan yopilganini bilish mumkin. Madrasa toʻliq yoʻnilgan toshlardan qurilgan[3].
Madrasa peshtoqi nafis tosh oʻymakorligi bilan bezatilgan. Tashqi qismidan ichkariga tomon pogʻonama-pogʻona chuqurlashib boruvchi hoshiyalarda, asosan, oʻzaro tutashgan murakkab geometrik naqshlar ishlangan[3].
1960-yillarda madrasada keng koʻlamli taʼmirlash ishlari olib borildi. Bu jarayonda katta qismi qulab tushgan asosiy devorlar, ayvon ravoqlari va peshtoq qayta tiklanib, yetishmayotgan qismlari toʻldirildi. Asosiy ayvonning gʻarbiy tomonidagi xonaning qulab tushgan gumbazi ham beton yordamida qayta qurildi. Hozirda madrasa binosidan bozor sifatida foydalaniladi[3].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Anatolian Seljuks Madrasahs“. Unesco - World Heritage Convention. Qaraldi: 2024-yil 21-avgust.
- ↑ „Sahabiye Medresesi“ (tr). Türkiye Kültür Portalı. Qaraldi: 2024-yil 21-avgust.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 „Sahabiye Medresesi“ (tr). Selçuklu Mirası. Qaraldi: 2024-yil 21-avgust.
Havolalar
Vikiomborda „Sahobiya madrasasi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
