Kayxusrav III
| Kayxusrav III | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Rum sultoni | |||||
| Saltanat | 1266–1284 | ||||
| Oʻtmishdoshi | Kilij Arslon IV | ||||
| Davomchisi | Masʼud II | ||||
| Tugʻilishi | tax. 1259–1263 | ||||
| Vafoti | (yoshi) | ||||
| Farzandlari |
Gʻiyosiddin Masʼud III Fotima Xotun | ||||
| |||||
| Uy | Saljuqiylar sulolasi | ||||
| Otasi | Qilich Arslon IV | ||||
Kayxusrav III (كَیخُسرو سوم, turkcha: Gıyâseddin Keyhüsrev) yoki Gʻiyosiddin Kayxusrav ibn Qilich Arslon (forscha: غياث الدين كيخسرو بن قلج ارسلان; tax. 1259-1263 – 1284) 1265-yilda Rum saljuqiy sultoni etib tayinlanganida ikki yoshdan olti yoshgacha edi. U Qilich Arslon IVning oʻgʻli boʻlib, Saljuqiylar sulolasi zaif vakili sanalardi va u Parvona Muʼiniddin Sulaymon tomonidan boshqarilgan.
Hukmronligi (1265–1284)
Moʻgʻul xoni Abaqa tomonidan quvvatlangan Muʼiniddin Sulaymon 1266-yilda Qilich Arslon IVni qatl qildirgan. Yosh Kayxusrav faqatgina ramziy hukmdorga aylantirildi va uning hukmronligi davridagi voqealarda hech qanday rol oʻynamadi; bu davr avval Parvona, soʻngra esa Rumning moʻgʻul vaziri va arbobi Faxriddin Ali tomonidan toʻliq nazorat qilindi.
1277-yilda Baybars boshchiligidagi Mamluk sultoni qoʻshinlarining bostirib kirishi va ularning Elbiston jangida moʻgʻullarni tor-mor etishidan soʻng, moʻgʻullar hukmronligidagi Anatoliyadagi tartibsizliklar davomida Karamanlar sulolasi vakili Shamsiddin Mehmed Konyani egallashga muvaffaq boʻldi va qisqa muddatga Jimrini Rum sultonligining qoʻgʻirchoq hukmdori sifatida oʻrnatdi.
1283-yilda Kayxusrav moʻgʻul qoʻmondoni Kangirtay tomonidan Ilxoniya hukmdori Ahmadga qarshi qoʻzgʻolonga jalb etildi. Kayxusrav isyonchilikda qatnashgani uchun 1284-yil mart oyida qatl etilgan.
Kayxusrav III sulolaning soʻnggi saljuqiy sultoni boʻlib, u Konyadagi Alovuddin masjididagi sulolaviy maqbaraga dafn etilgan.
Kayxusrav III taxti
_01.jpg)
_03.jpg)
Saljuqiylarning yogʻoch oʻymakorligining ajoyib namunasi boʻlgan uning taxti hozirda Anqara etnografiya muzeyida saqlanadi. Bungacha u Anqaradagi Qizil Bey masjidida saqlangan edi[2].
Qoʻlyozmalar
Nasiriddin Muh ibn Ibrohim tomonidan yozilgan, Gʻiyosiddin Kayxusrav III saroyida yashagan davrga oid bir qoʻlyozma maʼlum. Qoʻlyozma 1272–1273-yillarga tegishli. Unda nasriy va sheʼriy asarlar, shuningdek, miniatyuralar toʻplami jamlangan[3].
-
Daqāʼiq al-Haqāʼiq; Kitob-i Muʼnis al-Avorif, 83r varaq -
Daqāʼiq al-Haqāʼiq; Kitob-i Muʼnis al-Avorif, 67r varaq -
Daqāʼiq al-Haqāʼiq; Kitob-i Muʼnis al-Avorif, 69r varaq
Manbalar
- ↑ Spingou, Foteini. Sources for Byzantine Art History: Volume 3, The Visual Culture of Later Byzantium (1081–c.1350) (en). Cambridge University Press, 21 April 2022 — 652-bet. ISBN 978-1-108-64390-0.
- ↑ Spingou, Foteini. Sources for Byzantine Art History: Volume 3, The Visual Culture of Later Byzantium (1081–c.1350) (en). Cambridge University Press, 21 April 2022 — 651, note 13-bet. ISBN 978-1-108-64390-0.
- ↑ „Consultation BNF Persan 174“. archivesetmanuscrits.bnf.fr.
Adabiyotlar
- Claude Cahen, Usmonlilar davrigacha boʻlgan Turkiya: moddiy va maʼnaviy madaniyat hamda tarix boʻyicha umumiy sharh, J. Jones-Williams tarjimasi, (Nyu-York: Taplinger, 1968) 284 va boshq.
- Blue Guide: Turkey (London: A&C Black, 1995) 602-bet.
Havolalar
- Prof. Dr. Mehmet Eti. „Anadolu tangalari > Rum saljuqlari > Kayxusrav III 1-bet“. 2008-yil 1-fevralda asl nusxadan arxivlangan.
| Oʻtmishdoshi: Qilich Arslon IV |
Rum sultoni 1266–1284 |
Vorisi: Masʼud II |