Kontent qismiga oʻtish

Safiya Sulton (Mustafo II ning qizi)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Safiya Sulton
Tugʻilishi 1696-yil 13-oktyabr
Edirne saroyi, Edirne, Usmoniylar imperiyasi yoki Belgrad, Usmoniylar Serbiyasi
Vafoti 15-may 1778-yil(1778-05-15)
(81 yoshda)
Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
(hozir Istanbul, Turkiya)
Dafn etilgan joy
Hafsa Sulton maqbarasi, Yovuz Salim masjidi, Istanbul, Turkiya
Turmush oʻrtogʻi
  • Maktulzoda Ali Posho
    (turm. 1710; vaf. 1723)
  • Mirzazoda Mehmed posho
    (turm. 1726; vaf. 1728)
  • Qora Mustafo posho
    (turm. 1730; vaf. 1736)
  • Abu Bakr posho
    (turm. 1740; vaf. 1759)
Farzandlari Birinchi nikoh
Sultonzoda Abubakrbey
Sultonzoda Boyazidbey
Zohida Xonimsulton
Ikkinchi nikoh
Sultonzoda Sodiq Mehmedbey
Sulola Usmoniylar
Otasi Mustafo II
Onasi Afifa Xotun?
Dini Islom, sunniylik

Safiya Sulton (usmonli turkcha: صفیه سلطان‎‎; 1696-yil 13-oktyabr – 1778-yil 15-may) – Usmoniylar malikasi, sulton Mustafo II ning qizi, sulton Mahmud I hamda Usmon III ning singlisi.

Hayoti

Tugʻilishi

Safiya Sulton 1696-yil 13-oktabrda tugʻilgan[1]. U tugʻilgan paytda otasi Avstriyaga safarda boʻlib, haramining bir qismi uni Belgradda kutgan, qolganlari esa Edirneda qolgan edi. Shu sabab Safiya Sulton Belgrad yoki Edirneda tugʻilgan boʻlishi mumkin. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Mustafo II boʻlgan, onasi esa Afifa Xotun boʻlishi mumkin[2][3].

1703-yilda otasi taxtdan agʻdarilib, uning oʻrniga akasi Ahmad III taxtga oʻtirgan. Safiya esa turmushga chiqquniga qadar oʻgay opalari bilan birga Eski saroyga qamab qoʻyilgan.

Nikohlari

Safiya Sulton opalari Emine Sulton va Oysha Sulton bilan bir vaqtda Merzifonli Qora Mustafo poshoning oʻgʻli, oʻsha paytda Adana beylarbeyi boʻlgan Maktulzoda Ali posho nomi bilan mashhur kishi bilan unashtirilgan. Ularning nikohi 1710-yil 6-mayda sulton Ahmad III hukmronligi davrida boʻlib oʻtgan. Toʻy korteji Imperiya darvozasidan chiqib, Cebehane va Soğukçeşme yoʻli orqali Demirkapıda joylashgan Rami posho saroyi nomi bilan tanilgan malikaning saroyigacha boʻlgan qisqa masofani bosib oʻtgan. Aynan shu yerda nikoh toʻliq rasmiylashtirilgan[4][5]. Koʻp oʻtmay, 1710-yil iyunida kuyov viloyat hokimi sifatida xizmat qilish uchun Diyarbakirga yuborilgan. Safiyaning undan ikki oʻgʻli va bir qizi boʻlgan[6].

1723-yilda Ali poshoning vafotidan soʻng Safiya 1726-yil 1-iyulda Mirzazoda Mehmed posho bilan turmush qurgan. Ularning bir oʻgʻli boʻlgan[7][8]. Mehmed posho 1728-yilda vafot etganidan keyin Safiya Sulton 1730-yilda bosh vazir Qora Mustafo poshoga turmushga chiqqan. Mustafo posho ham 1736-yilda vafot etganidan soʻng Safiya Sulton 1740-yilda sulton Mahmud I hukmronligi davrida Abu Bakr posho bilan oila qurgan. Abu Bakr posho 1759-yilda vafot etgach, Safiya Sulton yana beva qolgan[9][8].

Farzandlari

Birinchi nikohidan Safiyaning 2 oʻgʻli va 1 qizi boʻlgan[10][8][9]:

  • Sultonzoda Abubakrbey;
  • Sultonzoda Boyazidbey;
  • Zohida Xonimsulton (1722–1790-yil 6-devral) sobiq sulton Mustafo II ning joriyalaridan biri boʻlgan Ofifa Xotunning ikkinchi eri Abu Bakr afandining oʻgʻli Elhac Sulaymonbeyka turmushga chiqqan.

Ikkinchi nikohidan Safiyaning bir oʻgʻli boʻlgan[10][8][9]:

  • Sultonzoda Sodiq Mehmedbey (1727–1780).

Xayriya ishlari

Safiya Sulton Ayasofya, Sulton Mehmed, Sulton Boyazid va Volida Sulton masjidlari uchun vaqflar tashkil qilgani maʼlum. 1729-yilda Uskudardagi Bulgurlu masjidi yaqinida favvora qurdirgan. 1780-yilda, vafotidan 2 yil oʻtib, Bosfor boʻyida Poshobogʻcha va Tepekoy orasida yana bir favvora qurdirilgan[9][11].

Vafoti

Safiya Sulton 1778-yil 15-mayda 81 yoshida vafot etgan va Istanbuldagi Yovuz Salim masjidida Hafsa Sulton maqbarasi tashqarisida dafn etilgan[12]. Uning qizi Zohida ham uning yoniga dafn qilingan[9].

Safiya Sulton eng uzoq umr koʻrgan Usmoniy malikalaridan biri edi.

Ajdodlari

Manbalar

  1. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 437.
  2. ↑ Uluçay 2011, s. 121.
  3. ↑ Afife Kadın had a daughter from Mustafa II born in 1696 and whose identity is uncertain, but it is likely that she was Safiya, because Safiyaʼs daughter married the son of Ebu Bekr, Afifeʼs second husband. Plus, Safiya named his first son Ebubekr.
  4. ↑ Uluçay 2011, s. 121-22.
  5. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 408.
  6. ↑ Duindam, Artan & Kunt 2011, s. 358-9.
  7. ↑ Duindam, Artan & Kunt 2011, s. 355 n. 35.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Sakaoğlu 2008, s. 409.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Uluçay 2011, s. 122.
  10. ↑ 10,0 10,1 Karateke, Hakan T.. An Ottoman protocol register: containing ceremonies from 1736 to 1808, BEO Sadaret defterleri 350 in the Prime Ministry Ottoman State Archives, Istanbul. Ottoman Bank Archive and Research Centre, 2007 — 112-bet. ISBN 978-9-944-73102-7. 
  11. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 410.
  12. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 408, 410.

Adabiyotlar

  • Uluçay, Mustafa Çağatay. Podishohlarning ayollari va qizlari (tr). Ankara: Ötüken, 2011. 
  • Duindam, Jeroen; Artan, Tülay; Kunt, Metin. Dinastik davlatlar va imperiyalardagi qirollik saroylari: global nuqtayi nazar. BRILL, August 11, 2011. ISBN 978-9-004-20622-9. 
  • Sakaoğlu, Necdet. Bu mulkning ayol sultonlari: Volida sultonlar, xotunlar, hasekilar, qodinefendilar, sultonefendilar (tr). Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Safiya_Sulton_(Mustafo_II_ning_qizi)&oldid=744873" dan olindi