Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Rustam Qosimjonov: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi


== Faoliyati ==
== Faoliyati ==
Rustam Qosimjonov besh yoshidan boshlab shaxmat o‘ynashni boshlagan. 1994-yilda yoshlar oʻrtasida Osiyo chempioni boʻldi<ref>{{veb manbasi |title=Asian Chess Championship |url=http://www.sportsbharti.com/chess/asian-chess-championship/ |publisher=Sports Bharti |lang=en |accessdate=2016-06-28 |archive-date=2016-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815010657/http://www.sportsbharti.com/chess/asian-chess-championship/ |deadlink=no}}</ref>. 1997-yildan grossmeyster. 1998-yilda erkaklar oʻrtasidagi birinchi Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. 1999-yilda Yerevanda boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. Essen (2001) va Pamplona (2002) dagi turnirlarda gʻolib chiqqan. 2002-yilda Haydarobodda (Hindiston) boʻlib oʻtgan vakillik turnirida Qosimjonov, Anand Vishvanatanga yutqazib, ikkinchi oʻrinni egalladi.
Rustam Qosimjonov besh yoshidan boshlab shaxmat oʻynashni boshlagan. 1994-yilda yoshlar oʻrtasida Osiyo chempioni boʻldi<ref>{{veb manbasi |title=Asian Chess Championship |url=http://www.sportsbharti.com/chess/asian-chess-championship/ |publisher=Sports Bharti |lang=en |accessdate=2016-06-28 |archive-date=2016-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815010657/http://www.sportsbharti.com/chess/asian-chess-championship/ |deadlink=no}}</ref>. 1997-yildan grossmeyster. 1998-yilda erkaklar oʻrtasidagi birinchi Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. 1999-yilda Yerevanda boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. Essen (2001) va Pamplona (2002) dagi turnirlarda gʻolib chiqqan. 2002-yilda Haydarobodda (Hindiston) boʻlib oʻtgan vakillik turnirida Qosimjonov, Anand Vishvanatanga yutqazib, ikkinchi oʻrinni egalladi.
[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2006-008.jpg|thumb|Rustam Qosimjonov O‘zbekiston pochta markasida. 2005-yil]]
[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2006-008.jpg|thumb|Rustam Qosimjonov O‘zbekiston pochta markasida. 2005-yil]]
Rustam Qosimjonov 2004-yilgi FIDE jahon chempionatida ketma ket gʻalaba boʻyicha shov-shuvga erishdi. Turnir oldidan Qosimjonovning Elo reytingi 2640 bo‘lgan va FIDE reytingida 54-o‘rinda edi. Nokautli jahon chempionati Liviya poytaxti Tripoli shahrida boʻlib oʻtdi, shuning uchun isroillik shaxmatchilar va boshqa koʻplab kuchli grossmeysterlar unda ishtirok etishmadi. Chempionat davomida Qosimjonov doimiy ravishda Vasiliy Ivanchuk (+0-0=2, qo‘shimcha o‘yinlarda 1,5:0,5), Zoltan Almashiy (+2-0=0), Aleksandr Grischuk (+1-1=0, 2:0)ni mag‘lub etdi. qoʻshimcha oʻyinlar) va Vesselina Topalova(+0-0=4, qo‘shimcha o‘yinlarda 2:0). Final bahsida Qosimjonov angliyalik grossmeyster Maykl Adamsdan 4,5:3,5 hisobida ustun keldi. Asosiy o‘yin oltita o‘yindan iborat bo‘lib, durang bilan yakunlandi — 3:3 (+2-2=2). Tezkor shaxmat bo‘yicha qo‘shimcha ikkita o‘yinda (har bir harakatdan keyin 25 daqiqa + 10 soniya) Qosimjonov birinchisida qora bilan g‘alaba qozondi, ikkinchisida durang o‘ynadi.
Rustam Qosimjonov 2004-yilgi FIDE jahon chempionatida ketma ket gʻalaba boʻyicha shov-shuvga erishdi. Turnir oldidan Qosimjonovning Elo reytingi 2640 boʻlgan va FIDE reytingida 54-oʻrinda edi. Nokautli jahon chempionati Liviya poytaxti Tripoli shahrida boʻlib oʻtdi, shuning uchun isroillik shaxmatchilar va boshqa koʻplab kuchli grossmeysterlar unda ishtirok etishmadi. Chempionat davomida Qosimjonov doimiy ravishda Vasiliy Ivanchuk (+0-0=2, qoʻshimcha oʻyinlarda 1,5:0,5), Zoltan Almashiy (+2-0=0), Aleksandr Grischuk (+1-1=0, 2:0)ni magʻlub etdi. qoʻshimcha oʻyinlar) va Vesselina Topalova(+0-0=4, qoʻshimcha oʻyinlarda 2:0). Final bahsida Qosimjonov angliyalik grossmeyster Maykl Adamsdan 4,5:3,5 hisobida ustun keldi. Asosiy oʻyin oltita oʻyindan iborat boʻlib, durang bilan yakunlandi — 3:3 (+2-2=2). Tezkor shaxmat boʻyicha qoʻshimcha ikkita oʻyinda (har bir harakatdan keyin 25 daqiqa + 10 soniya) Qosimjonov birinchisida qora bilan gʻalaba qozondi, ikkinchisida durang oʻynadi.


Qosimjonov nokaut bilan jahon chempionligini qo‘lga kiritgach, Hindistonning Pune shahrida o‘tkazilgan vakillik turnirida g‘olib chiqdi.
Qosimjonov nokaut bilan jahon chempionligini qoʻlga kiritgach, Hindistonning Pune shahrida oʻtkazilgan vakillik turnirida gʻolib chiqdi.
[[Fayl:Rustam Kasimdzhanov 2001 Uzbekistan stamp.jpg|left|thumb|Rustam Qosimjonov]]
[[Fayl:Rustam Kasimdzhanov 2001 Uzbekistan stamp.jpg|left|thumb|Rustam Qosimjonov]]
2005-yilning eng nufuzli turnirlaridan birida Ispaniyaning Linares shahrida boʻlib oʻtgan musobaqada Qosimjonov 10 ochkodan atigi 4 ochko toʻpladi va 6-7 oʻrinlarni boʻlishib oldi. Shaxmat olamidagi saʼy-harakatlarni birlashtirish jarayonida 2005-yil boshida Qosimjonov va Garri Kasparov oʻrtasidagi uchrashuv rejalashtirilgan edi, ammo duel boʻlib oʻtmadi. 2005-yilda u jahon chempionligini Veselin Topalovga boy berdi.
2005-yilning eng nufuzli turnirlaridan birida Ispaniyaning Linares shahrida boʻlib oʻtgan musobaqada Qosimjonov 10 ochkodan atigi 4 ochko toʻpladi va 6-7 oʻrinlarni boʻlishib oldi. Shaxmat olamidagi saʼy-harakatlarni birlashtirish jarayonida 2005-yil boshida Qosimjonov va Garri Kasparov oʻrtasidagi uchrashuv rejalashtirilgan edi, ammo duel boʻlib oʻtmadi. 2005-yilda u jahon chempionligini Veselin Topalovga boy berdi.


Rustam Qosimjonov V.Kramnik ([[2008]]), V.Topalov ([[2010]]) va B.Gelfand ([[2012]]) bilan jahon chempionatida hindistonlik grossmeysterning g‘alabasi bilan yakunlangan o‘yinlarda Vishvanatan Anandning ikkinchi murabbiyi bo‘lgan, shuningdek, S.Karyakinni zaxiraga olgan. F. Karuanaga ([[2016]]) va Magnus Karlsenga ([[2018]]) qarshi dona surgan.
Rustam Qosimjonov V.Kramnik ([[2008]]), V.Topalov ([[2010]]) va B.Gelfand ([[2012]]) bilan jahon chempionatida hindistonlik grossmeysterning gʻalabasi bilan yakunlangan oʻyinlarda Vishvanatan Anandning ikkinchi murabbiyi boʻlgan, shuningdek, S.Karyakinni zaxiraga olgan. F. Karuanaga ([[2016]]) va Magnus Karlsenga ([[2018]]) qarshi dona surgan.


== Mukofotlari ==
== Mukofotlari ==
Qosimjonov [[Germaniya]] shaxmat Bundesligasida Bad Godesberg shaxmat klubida oʻynaydi. Qosimjonov turnirlarda beqaror natijalar koʻrsatmoqda. Uning reytingi hech qachon yuqori boʻlmagan. Eng yuqori Elo koeffitsienti  — 2715 — Qosimjonov 2015-yil may oyida boʻlgan. 2000-yilda „[[Oʻzbekiston iftixori|O‘zbekiston iftixori]]“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с девятой годовщиной независимости Республики Узбекистан группы работников науки, здравоохранения, культуры, просвещения, средств массовой информации и общественных сфер|2000-8-25|УП|2704|2367690}}</ref>
Qosimjonov [[Germaniya]] shaxmat Bundesligasida Bad Godesberg shaxmat klubida oʻynaydi. Qosimjonov turnirlarda beqaror natijalar koʻrsatmoqda. Uning reytingi hech qachon yuqori boʻlmagan. Eng yuqori Elo koeffitsienti  — 2715 — Qosimjonov 2015-yil may oyida boʻlgan. 2000-yilda „[[Oʻzbekiston iftixori|Oʻzbekiston iftixori]]“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с девятой годовщиной независимости Республики Узбекистан группы работников науки, здравоохранения, культуры, просвещения, средств массовой информации и общественных сфер|2000-8-25|УП|2704|2367690}}</ref>


[[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti|O‘zbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]]<nowiki/>ning [[2004-yil]] [[14-iyul]]dagi farmoni bilan Rustam Qosimjonov [[Amir Temur ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/uz/editions/14107 |sarlavha=„Xalq so‘zi" gazetasi 2004-yil 15-iyul soni  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2004-yil 14-iyuldagi "R.Qosimjonovni «Amir Temur» ordeni bilan mukofotlash to‘g‘risida"gi Farmoni |Qaralgan sana=19.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.<blockquote>''… ulkan yutug‘i — 2004-yilda shaxmat bo‘yicha jahon chempionatida g‘olib chiqqani, xalqimizga xos yuksak intellektual salohiyatni namoyon etgani Fidoyilik va iroda, Vatan nufuzi va nufuzini oshirishga, uning xalqaro maydondagi shon-shuhratini oshirishga ulkan hissa qo‘shmoqda<ref>{{Lex.uz|О награждении Касымджанова Р. орденом Амира Темура|2004-07-14|УП|3462|2374354}}</ref>…'' </blockquote>
[[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti|Oʻzbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]]<nowiki/>ning [[2004-yil]] [[14-iyul]]dagi farmoni bilan Rustam Qosimjonov [[Amir Temur ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/uz/editions/14107 |sarlavha=„Xalq so‘zi" gazetasi 2004-yil 15-iyul soni  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2004-yil 14-iyuldagi "R.Qosimjonovni «Amir Temur» ordeni bilan mukofotlash to‘g‘risida"gi Farmoni |Qaralgan sana=19.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.<blockquote>''… ulkan yutugʻi — 2004-yilda shaxmat boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqqani, xalqimizga xos yuksak intellektual salohiyatni namoyon etgani Fidoyilik va iroda, Vatan nufuzi va nufuzini oshirishga, uning xalqaro maydondagi shon-shuhratini oshirishga ulkan hissa qoʻshmoqda<ref>{{Lex.uz|О награждении Касымджанова Р. орденом Амира Темура|2004-07-14|УП|3462|2374354}}</ref>…'' </blockquote>
== Ilk muvaffaqiyat ==
== Ilk muvaffaqiyat ==
[[Fayl:Kasimdzhanov,Rustam_990417_Porz.jpg|left|thumb|Qosimjonov 1999 yil Porzda]]
[[Fayl:Kasimdzhanov,Rustam_990417_Porz.jpg|left|thumb|Qosimjonov 1999 yil Porzda]]
Uning birinchi eng yaxshi natijalari 1998-yildagi Osiyo chempionatida Osiyo chempioni,<ref>{{Veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic203.html#6|title=The Week in Chess 203|website=theweekinchess.com|access-date=2016-03-31}}</ref>  1999-yilda o‘smirlar o‘rtasidagi shaxmat bo‘yicha jahon chempionatida ikkinchi oʻrin sohibi, 2001-yilda Essendagi turnirda birinchi oʻrin, 2002-yilda Pamplonada birinchi o‘rinni egallagan (ikkalasi ham asosiy turnirni yakunlaganidan keyin Viktor Bologanga qarshi blits-pley-offda g‘alaba qozongan) 3½/6), 2003-yilda Vlissingen shahrida boʻlib oʻtgan HZ shaxmat turnirida birinchi boʻlib 8/9 ball bilan, birinchi boʻlib Liviu Diter Nisipeanu bilan 2005-yilda Puneda 6/9 ball bilan, birinchi bortda bronza medalini qoʻlga kiritgan chiqish (9½/12 ball) oʻz mamlakati uchun Shaxmat Olimpiadasida va FIDEda ikkinchi oʻrinni egallagan. 2002-yilda shaxmat boʻyicha Jahon kubogi (finalda [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]]<nowiki/>ga yutqazgan). U ikki marta nufuzli Veyk-an-Zee turnirida o‘ynagan, biroq ikki marta ham yaxshi natija ko‘rsata olmadi: 1999-yilda u 5/13 bilan 14-o‘rinda 11-o‘rinni egallagan, 2002-yilda 4½/13 bilan 14-o‘rinda 13-o‘rinni egallagan.
Uning birinchi eng yaxshi natijalari 1998-yildagi Osiyo chempionatida Osiyo chempioni,<ref>{{Veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic203.html#6|title=The Week in Chess 203|website=theweekinchess.com|access-date=2016-03-31}}</ref>  1999-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida ikkinchi oʻrin sohibi, 2001-yilda Essendagi turnirda birinchi oʻrin, 2002-yilda Pamplonada birinchi oʻrinni egallagan (ikkalasi ham asosiy turnirni yakunlaganidan keyin Viktor Bologanga qarshi blits-pley-offda gʻalaba qozongan) 3½/6), 2003-yilda Vlissingen shahrida boʻlib oʻtgan HZ shaxmat turnirida birinchi boʻlib 8/9 ball bilan, birinchi boʻlib Liviu Diter Nisipeanu bilan 2005-yilda Puneda 6/9 ball bilan, birinchi bortda bronza medalini qoʻlga kiritgan chiqish (9½/12 ball) oʻz mamlakati uchun Shaxmat Olimpiadasida va FIDEda ikkinchi oʻrinni egallagan. 2002-yilda shaxmat boʻyicha Jahon kubogi (finalda [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]]<nowiki/>ga yutqazgan). U ikki marta nufuzli Veyk-an-Zee turnirida oʻynagan, biroq ikki marta ham yaxshi natija koʻrsata olmadi: 1999-yilda u 5/13 bilan 14-oʻrinda 11-oʻrinni egallagan, 2002-yilda 4½/13 bilan 14-oʻrinda 13-oʻrinni egallagan.


== FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempioni 2004 ==
== FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempioni 2004 ==
2004-yilda [[Liviya]] poytaxti [[Tripoli (shahar)|Tripoli]] shahrida shaxmat bo‘yicha FIDE jahon chempionatida Qosimjonov kutilmaganda Alexandro Ramires, Ehsan Gaem Magami, Vasil Ivanchuk, Zoltan Almasi, Mixael Adams, Mixael Adams va Aleksandr Adamsga qarshi mini-o‘yinlarda g‘alaba qozonib, finalga yo‘l oldi. Chempionlik unvoni va dunyoning birinchi raqamli shaxmatchisi [[Garri Kasparov]] bilan oʻyinda toʻqnash kelish huquqi uchun oʻyinga ega boʻldi.
2004-yilda [[Liviya]] poytaxti [[Tripoli (shahar)|Tripoli]] shahrida shaxmat boʻyicha FIDE jahon chempionatida Qosimjonov kutilmaganda Alexandro Ramires, Ehsan Gaem Magami, Vasil Ivanchuk, Zoltan Almasi, Mixael Adams, Mixael Adams va Aleksandr Adamsga qarshi mini-oʻyinlarda gʻalaba qozonib, finalga yoʻl oldi. Chempionlik unvoni va dunyoning birinchi raqamli shaxmatchisi [[Garri Kasparov]] bilan oʻyinda toʻqnash kelish huquqi uchun oʻyinga ega boʻldi.


Chempionatning oltita o‘yindan iborat so‘nggi o‘yinida ikkala shaxmatchi ham ikkita o‘yinda g‘alaba qozonib, tezkor o‘yinlar bo‘yicha tay-brekni zarur qilib qo‘ydi. Qosimjonov birinchi oʻyinda qora donalar bilan qiyin vaziyatda qolganidan soʻng gʻalaba qozondi. Ikkinchi oʻyinda durang bilan u yangi FIDE chempioniga aylandi.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=1787 Rustam Kasimdzhanov wins FIDE title] ChessBase News</ref>
Chempionatning oltita oʻyindan iborat soʻnggi oʻyinida ikkala shaxmatchi ham ikkita oʻyinda gʻalaba qozonib, tezkor oʻyinlar boʻyicha tay-brekni zarur qilib qoʻydi. Qosimjonov birinchi oʻyinda qora donalar bilan qiyin vaziyatda qolganidan soʻng gʻalaba qozondi. Ikkinchi oʻyinda durang bilan u yangi FIDE chempioniga aylandi.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=1787 Rustam Kasimdzhanov wins FIDE title] ChessBase News</ref>


== Jahon chempionatining boshqa natijalari ==
== Jahon chempionatining boshqa natijalari ==
U 2005-yilda Linaresda birinchi marta maydonga tushdi va 4/12 ochko bilan oxirgi oʻrinni egalladi. 2006-yilda Qosimjonov Corsica Masters turnirida gʻolib chiqdi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3479|title=Rustam Kasimdzhanov wins Corsica Masters|date=2006-11-09|publisher=ChessBase|access-date=17 December 2011}}</ref><ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2466 Kasim vs the Accoona Toolbar — draw in New York] ChessBase</ref>
U 2005-yilda Linaresda birinchi marta maydonga tushdi va 4/12 ochko bilan oxirgi oʻrinni egalladi. 2006-yilda Qosimjonov Corsica Masters turnirida gʻolib chiqdi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3479|title=Rustam Kasimdzhanov wins Corsica Masters|date=2006-11-09|publisher=ChessBase|access-date=17 December 2011}}</ref><ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2466 Kasim vs the Accoona Toolbar — draw in New York] ChessBase</ref>


Qosimjonov 2010-yilgi Osiyo oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi tezkor bahslarda oltin medalni qoʻlga kiritdi. Keyingi yili shaxmat bo‘yicha Toshkentda o‘tkazilgan ilk marotaba o‘tkazilgan Markaziy Osiyo kubogida g‘olib chiqdi.<ref>{{veb manbasi|title=Rustam Kasimdzhanov claims 1st Central Asia Chess Cup|url=http://www.chessdom.com/rustam-kasimdzhanov-claims-1st-central-asia-chess-cup/|publisher=Chessdom|access-date=8 December 2015|date=2011-10-26}}</ref>
Qosimjonov 2010-yilgi Osiyo oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi tezkor bahslarda oltin medalni qoʻlga kiritdi. Keyingi yili shaxmat boʻyicha Toshkentda oʻtkazilgan ilk marotaba oʻtkazilgan Markaziy Osiyo kubogida gʻolib chiqdi.<ref>{{veb manbasi|title=Rustam Kasimdzhanov claims 1st Central Asia Chess Cup|url=http://www.chessdom.com/rustam-kasimdzhanov-claims-1st-central-asia-chess-cup/|publisher=Chessdom|access-date=8 December 2015|date=2011-10-26}}</ref>


2015-yilda u Budapeshtda boʻlib oʻtgan va Judit Polgar tomonidan tashkil etilgan Global shaxmat festivalida tezkor nokaut boʻyicha Highlander Cup turnirida gʻolib chiqdi.<ref>{{veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/the-global-chess-festival-2015|title=The Global Chess Festival 2015|last=Marin|first=Mihail|author-link=Mihail Marin|date=2015-10-22|publisher=ChessBase|access-date=21 November 2015}}</ref>
2015-yilda u Budapeshtda boʻlib oʻtgan va Judit Polgar tomonidan tashkil etilgan Global shaxmat festivalida tezkor nokaut boʻyicha Highlander Cup turnirida gʻolib chiqdi.<ref>{{veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/the-global-chess-festival-2015|title=The Global Chess Festival 2015|last=Marin|first=Mihail|author-link=Mihail Marin|date=2015-10-22|publisher=ChessBase|access-date=21 November 2015}}</ref>


== Murabbiylik faoliyati va ikkinchi shaxmatchiv ==
== Murabbiylik faoliyati va ikkinchi shaxmatchiv ==
Qosimjonov 2008-yil oktyabr oyida [[Vladimir Kramnik]]<nowiki/>ga qarshi sobiq jahon chempioni [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] uchun ikkinchi bo‘ldi, 2010-yil aprel-may oylarida Veselin Topalovga qarshi  va 2012-yil may oyida [[Boris Gelfand]]<nowiki/>ga qarshi shaxmat bo‘yicha jahon chempionligi unvonini muvaffaqiyatli himoya qilishga tayyorgarlik ko‘rish<ref>{{veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=6346|title=Chess News – Anand in Playchess – the helpers in Sofia|access-date=2010-05-19|date=2010-05-19|publisher=Chessbase}}</ref> va uning davomida birga ishlagan.<ref>{{veb manbasi|url=http://moscow2012.fide.com/en/|title=WORLD CHESS CHAMPIONSHIP MATCH|publisher=FIDE|date=2012-05-31|access-date=2012-06-03|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928013643/http://moscow2012.fide.com/en|archive-date=2013-09-28}}</ref>
Qosimjonov 2008-yil oktyabr oyida [[Vladimir Kramnik]]<nowiki/>ga qarshi sobiq jahon chempioni [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] uchun ikkinchi boʻldi, 2010-yil aprel-may oylarida Veselin Topalovga qarshi  va 2012-yil may oyida [[Boris Gelfand]]<nowiki/>ga qarshi shaxmat boʻyicha jahon chempionligi unvonini muvaffaqiyatli himoya qilishga tayyorgarlik koʻrish<ref>{{veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=6346|title=Chess News – Anand in Playchess – the helpers in Sofia|access-date=2010-05-19|date=2010-05-19|publisher=Chessbase}}</ref> va uning davomida birga ishlagan.<ref>{{veb manbasi|url=http://moscow2012.fide.com/en/|title=WORLD CHESS CHAMPIONSHIP MATCH|publisher=FIDE|date=2012-05-31|access-date=2012-06-03|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928013643/http://moscow2012.fide.com/en|archive-date=2013-09-28}}</ref>


U 2011-yilda shaxmat bo‘yicha Yevropa jamoalar chempionatida g‘olib chiqqan Germaniya terma jamoasini boshqargan.<ref>[http://chess-news.ru/en/node/14818 „Coach-Winner“ Rustam Kasimdzhanov to Help Karjakin In Khanty-Mansiysk] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160415062356/http://chess-news.ru/en/node/14818 |date=2016-04-15 }}. Chess-News.ru. 2014-03-04.</ref><ref>{{veb manbasi|last=McGourty|first=Colin|title=Naiditsch: "I'm not afraid of anybody"|url=https://chess24.com/en/read/news/naiditsch-i-m-not-afraid-of-anybody|website=chess24|date=2015-08-12}}</ref>
U 2011-yilda shaxmat boʻyicha Yevropa jamoalar chempionatida gʻolib chiqqan Germaniya terma jamoasini boshqargan.<ref>[http://chess-news.ru/en/node/14818 „Coach-Winner“ Rustam Kasimdzhanov to Help Karjakin In Khanty-Mansiysk] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160415062356/http://chess-news.ru/en/node/14818 |date=2016-04-15 }}. Chess-News.ru. 2014-03-04.</ref><ref>{{veb manbasi|last=McGourty|first=Colin|title=Naiditsch: "I'm not afraid of anybody"|url=https://chess24.com/en/read/news/naiditsch-i-m-not-afraid-of-anybody|website=chess24|date=2015-08-12}}</ref>


Qosimjonov 2014-yilgi nomzodlar turnirida Sergey Karyakinning,<ref>{{veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/candidates-rd-14-sergey-snatches-second|title=Candidates, Rd 14: Sergey snatches second|last=McGourty|first=Colin|date=2014-03-30|publisher=chess24|access-date=2015-08-12}}</ref> va 2016-yilgi nomzodlar turnirida Fabiano Karuananing murabbiyi bo‘lgan.<ref>{{veb manbasi|author=Sagar Shah|title=Candidates R10: Caruana wins, joins lead|url=http://en.chessbase.com/post/candidates-r10-caruana-wins-joins-lead|publisher=ChessBase|access-date=31 March 2016|date=2016-03-23}}</ref>  U 2018-yilgi shaxmat bo‘yicha jahon chempionati bahsida Karuananing soniyalaridan biri bo‘lgan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/carlsen-vs-caruana-an-interview-mit-rustam-kasimdzhanov-second-of-caruana|title=Kasimdzhanov: "The work of seconds usually remains invisible"|date=2018-12-09|website=Chess News|language=en|access-date=2019-09-28}}</ref> Hozir u hindistonlik yosh grossmeyster Arjun Erigaisi bilan shugʻullanadi. 2023-yilda bo‘lib o‘tgan Tata Steel Chess turnirida yosh grossmeyster [[Nodirbek Abdusattorov]] o‘zbekistonlik grossmeyster Qosimjonov bilan so‘nggi bir yil davomida hamkorlik qilishni boshlaganini maʼlum qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=I6z-4Sk26nk|title=4th Victory For Abdusattorov! Post Round 7 Interview|date=2023-01-21|website=Youtube|language=en|access-date=2023-01-21}}</ref>
Qosimjonov 2014-yilgi nomzodlar turnirida Sergey Karyakinning,<ref>{{veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/candidates-rd-14-sergey-snatches-second|title=Candidates, Rd 14: Sergey snatches second|last=McGourty|first=Colin|date=2014-03-30|publisher=chess24|access-date=2015-08-12}}</ref> va 2016-yilgi nomzodlar turnirida Fabiano Karuananing murabbiyi boʻlgan.<ref>{{veb manbasi|author=Sagar Shah|title=Candidates R10: Caruana wins, joins lead|url=http://en.chessbase.com/post/candidates-r10-caruana-wins-joins-lead|publisher=ChessBase|access-date=31 March 2016|date=2016-03-23}}</ref>  U 2018-yilgi shaxmat boʻyicha jahon chempionati bahsida Karuananing soniyalaridan biri boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/carlsen-vs-caruana-an-interview-mit-rustam-kasimdzhanov-second-of-caruana|title=Kasimdzhanov: "The work of seconds usually remains invisible"|date=2018-12-09|website=Chess News|language=en|access-date=2019-09-28}}</ref> Hozir u hindistonlik yosh grossmeyster Arjun Erigaisi bilan shugʻullanadi. 2023-yilda boʻlib oʻtgan Tata Steel Chess turnirida yosh grossmeyster [[Nodirbek Abdusattorov]] oʻzbekistonlik grossmeyster Qosimjonov bilan soʻnggi bir yil davomida hamkorlik qilishni boshlaganini maʼlum qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=I6z-4Sk26nk|title=4th Victory For Abdusattorov! Post Round 7 Interview|date=2023-01-21|website=Youtube|language=en|access-date=2023-01-21}}</ref>


== Oʻyin uslubi ==
== Oʻyin uslubi ==
Turnirlarda barqaror natijalarga erisha olmasa-da, ko‘plab shaxmatchilarning fikricha, uning o‘yini juda barqaror. Shu tufayli u koʻp durang oʻyinlariga ega. U bir necha bor ketma-ket mag‘lub bo‘lsa ham, ochilishda o‘zgacha narsa o‘ylab topishga urinmaydi. U kamdan-kam xato qiladi, oʻyinni yaxshi oʻqiydi, lekin koʻpincha bu gʻalaba qozonish uchun etarli emas. Magnus Karlsenning soʻzlariga koʻra, Qosimjonov shunday shaxmatchilardan biri boʻlib, unga qarshi oʻynash doimo juda qiyin.
Turnirlarda barqaror natijalarga erisha olmasa-da, koʻplab shaxmatchilarning fikricha, uning oʻyini juda barqaror. Shu tufayli u koʻp durang oʻyinlariga ega. U bir necha bor ketma-ket magʻlub boʻlsa ham, ochilishda oʻzgacha narsa oʻylab topishga urinmaydi. U kamdan-kam xato qiladi, oʻyinni yaxshi oʻqiydi, lekin koʻpincha bu gʻalaba qozonish uchun etarli emas. Magnus Karlsenning soʻzlariga koʻra, Qosimjonov shunday shaxmatchilardan biri boʻlib, unga qarshi oʻynash doimo juda qiyin.


== Mashhur oʻyinlar ==
== Mashhur oʻyinlar ==

2026-yil 21-noyabr, 03:21 dagi (joriy) koʻrinishi

Vikipediyada ismi Rustam va familiyasi Qosimjonov boʻlgan boshqa kishilar haqida ham maqolalar mavjud.
Qosimjonov Rustam Mashruqovich
Қосимжонов Рустам Машруқович
RustamKasimdzhanov23
Rustam Qosimjonov
Tugʻilgan sanasi: 1979-yil 5-dekabr (1979-12-05) (46 yosh)
Tugʻilgan joyi: Toshkent, Oʻzbekiston
Yashash joyi: Germaniya
Unvoni: Grossmeyster
Maksimal reytingi: 2706 (2001 yil)
Hozirgi reytingi : 2679
Mukofotlari:

Jahon chempioni (2004—2005) (FIDE tasnifi boʻyicha)
Amir Temur ordeni
FIDEdagi shaxsiy kartochkasi

Rustam Qosimjonov[a] (1979-yil 5-dekabrda tugʻilgan) — oʻzbek xalqaro shaxmat grossmeysteri, FIDE tasnifiga koʻra 2004—2005-yillar davomida shaxmat boʻyicha jahon chempioni[1], 1998-yilda Osiyo chempioni boʻlgan.

Turnirdagi oʻyinlaridan tashqari, Qosimjonov uzoq vaqtdan beri Vishvanatan Ananddan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan, jumladan 2008, 2010 va 2012-yillardagi jahon chempionati oʻyinlarida. U jahon chempionatiga nomzodlar Sergey Karyakin va Fabiano Karuana bilan ham shugʻullangan.

Hayoti va oilasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Rustam Kasimdzhanov 08 19 2007
Rustam Qosimjonov 2007-yilda

Rustam Qosimjonov 1979-yil 5-dekabr kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. Oilada Umida ismli singlisi va Xurshid ismli ukasi bor. Xotini — Firuza (gimnastikachi), ikki farzand otasi.

Rustam Qosimjonov besh yoshidan boshlab shaxmat oʻynashni boshlagan. 1994-yilda yoshlar oʻrtasida Osiyo chempioni boʻldi[2]. 1997-yildan grossmeyster. 1998-yilda erkaklar oʻrtasidagi birinchi Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. 1999-yilda Yerevanda boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. Essen (2001) va Pamplona (2002) dagi turnirlarda gʻolib chiqqan. 2002-yilda Haydarobodda (Hindiston) boʻlib oʻtgan vakillik turnirida Qosimjonov, Anand Vishvanatanga yutqazib, ikkinchi oʻrinni egalladi.

Stamps of Uzbekistan, 2006-008
Rustam Qosimjonov O‘zbekiston pochta markasida. 2005-yil

Rustam Qosimjonov 2004-yilgi FIDE jahon chempionatida ketma ket gʻalaba boʻyicha shov-shuvga erishdi. Turnir oldidan Qosimjonovning Elo reytingi 2640 boʻlgan va FIDE reytingida 54-oʻrinda edi. Nokautli jahon chempionati Liviya poytaxti Tripoli shahrida boʻlib oʻtdi, shuning uchun isroillik shaxmatchilar va boshqa koʻplab kuchli grossmeysterlar unda ishtirok etishmadi. Chempionat davomida Qosimjonov doimiy ravishda Vasiliy Ivanchuk (+0-0=2, qoʻshimcha oʻyinlarda 1,5:0,5), Zoltan Almashiy (+2-0=0), Aleksandr Grischuk (+1-1=0, 2:0)ni magʻlub etdi. qoʻshimcha oʻyinlar) va Vesselina Topalova(+0-0=4, qoʻshimcha oʻyinlarda 2:0). Final bahsida Qosimjonov angliyalik grossmeyster Maykl Adamsdan 4,5:3,5 hisobida ustun keldi. Asosiy oʻyin oltita oʻyindan iborat boʻlib, durang bilan yakunlandi — 3:3 (+2-2=2). Tezkor shaxmat boʻyicha qoʻshimcha ikkita oʻyinda (har bir harakatdan keyin 25 daqiqa + 10 soniya) Qosimjonov birinchisida qora bilan gʻalaba qozondi, ikkinchisida durang oʻynadi.

Qosimjonov nokaut bilan jahon chempionligini qoʻlga kiritgach, Hindistonning Pune shahrida oʻtkazilgan vakillik turnirida gʻolib chiqdi.

Rustam Kasimdzhanov 2001 Uzbekistan stamp
Rustam Qosimjonov

2005-yilning eng nufuzli turnirlaridan birida Ispaniyaning Linares shahrida boʻlib oʻtgan musobaqada Qosimjonov 10 ochkodan atigi 4 ochko toʻpladi va 6-7 oʻrinlarni boʻlishib oldi. Shaxmat olamidagi saʼy-harakatlarni birlashtirish jarayonida 2005-yil boshida Qosimjonov va Garri Kasparov oʻrtasidagi uchrashuv rejalashtirilgan edi, ammo duel boʻlib oʻtmadi. 2005-yilda u jahon chempionligini Veselin Topalovga boy berdi.

Rustam Qosimjonov V.Kramnik (2008), V.Topalov (2010) va B.Gelfand (2012) bilan jahon chempionatida hindistonlik grossmeysterning gʻalabasi bilan yakunlangan oʻyinlarda Vishvanatan Anandning ikkinchi murabbiyi boʻlgan, shuningdek, S.Karyakinni zaxiraga olgan. F. Karuanaga (2016) va Magnus Karlsenga (2018) qarshi dona surgan.

Qosimjonov Germaniya shaxmat Bundesligasida Bad Godesberg shaxmat klubida oʻynaydi. Qosimjonov turnirlarda beqaror natijalar koʻrsatmoqda. Uning reytingi hech qachon yuqori boʻlmagan. Eng yuqori Elo koeffitsienti  — 2715 — Qosimjonov 2015-yil may oyida boʻlgan. 2000-yilda „Oʻzbekiston iftixori“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.[3]

Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimovning 2004-yil 14-iyuldagi farmoni bilan Rustam Qosimjonov Amir Temur ordeni bilan mukofotlangan[4].

… ulkan yutugʻi — 2004-yilda shaxmat boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqqani, xalqimizga xos yuksak intellektual salohiyatni namoyon etgani Fidoyilik va iroda, Vatan nufuzi va nufuzini oshirishga, uning xalqaro maydondagi shon-shuhratini oshirishga ulkan hissa qoʻshmoqda[5]…

Ilk muvaffaqiyat

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Kasimdzhanov,Rustam 990417 Porz
Qosimjonov 1999 yil Porzda

Uning birinchi eng yaxshi natijalari 1998-yildagi Osiyo chempionatida Osiyo chempioni,[6]  1999-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida ikkinchi oʻrin sohibi, 2001-yilda Essendagi turnirda birinchi oʻrin, 2002-yilda Pamplonada birinchi oʻrinni egallagan (ikkalasi ham asosiy turnirni yakunlaganidan keyin Viktor Bologanga qarshi blits-pley-offda gʻalaba qozongan) 3½/6), 2003-yilda Vlissingen shahrida boʻlib oʻtgan HZ shaxmat turnirida birinchi boʻlib 8/9 ball bilan, birinchi boʻlib Liviu Diter Nisipeanu bilan 2005-yilda Puneda 6/9 ball bilan, birinchi bortda bronza medalini qoʻlga kiritgan chiqish (9½/12 ball) oʻz mamlakati uchun Shaxmat Olimpiadasida va FIDEda ikkinchi oʻrinni egallagan. 2002-yilda shaxmat boʻyicha Jahon kubogi (finalda Vishvanatan Anandga yutqazgan). U ikki marta nufuzli Veyk-an-Zee turnirida oʻynagan, biroq ikki marta ham yaxshi natija koʻrsata olmadi: 1999-yilda u 5/13 bilan 14-oʻrinda 11-oʻrinni egallagan, 2002-yilda 4½/13 bilan 14-oʻrinda 13-oʻrinni egallagan.

FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempioni 2004

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2004-yilda Liviya poytaxti Tripoli shahrida shaxmat boʻyicha FIDE jahon chempionatida Qosimjonov kutilmaganda Alexandro Ramires, Ehsan Gaem Magami, Vasil Ivanchuk, Zoltan Almasi, Mixael Adams, Mixael Adams va Aleksandr Adamsga qarshi mini-oʻyinlarda gʻalaba qozonib, finalga yoʻl oldi. Chempionlik unvoni va dunyoning birinchi raqamli shaxmatchisi Garri Kasparov bilan oʻyinda toʻqnash kelish huquqi uchun oʻyinga ega boʻldi.

Chempionatning oltita oʻyindan iborat soʻnggi oʻyinida ikkala shaxmatchi ham ikkita oʻyinda gʻalaba qozonib, tezkor oʻyinlar boʻyicha tay-brekni zarur qilib qoʻydi. Qosimjonov birinchi oʻyinda qora donalar bilan qiyin vaziyatda qolganidan soʻng gʻalaba qozondi. Ikkinchi oʻyinda durang bilan u yangi FIDE chempioniga aylandi.[7]

Jahon chempionatining boshqa natijalari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
RustamKasimdzhanov
G. M. Qosimjonov

Qosimjonovning 2004-yilgi chempionlik gʻalabasi unga sakkiz oʻyinchi ishtirokidagi FIDE shaxmat boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionatiga taklifnomani taqdim etdi va u yerda u Maykl Adams bilan 6-7-oʻrinlar uchun tenglashib oldi.

2004-yilgi chempionat ham unga FIDE shaxmat boʻyicha 2007-yilgi jahon chempionatiga nomzodlar turnirida oʻn olti oʻrindan birini qoʻlga kiritdi. Uning birinchi raunddagi raqibi Boris Gelfand edi. Ularning oʻyinida barcha oltita oddiy oʻyinda durang qayd etildi. Keyin Gelfand tezkor tay-breykda 2½-½ hisobida gʻalaba qozonib, Qosimjonovni turnirdan chiqarib yubordi.

Chempionatdan keyingi faoliyati

[tahrir | manbasini tahrirlash]

U 2005-yilda Linaresda birinchi marta maydonga tushdi va 4/12 ochko bilan oxirgi oʻrinni egalladi. 2006-yilda Qosimjonov Corsica Masters turnirida gʻolib chiqdi.[8][9]

Qosimjonov 2010-yilgi Osiyo oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi tezkor bahslarda oltin medalni qoʻlga kiritdi. Keyingi yili shaxmat boʻyicha Toshkentda oʻtkazilgan ilk marotaba oʻtkazilgan Markaziy Osiyo kubogida gʻolib chiqdi.[10]

2015-yilda u Budapeshtda boʻlib oʻtgan va Judit Polgar tomonidan tashkil etilgan Global shaxmat festivalida tezkor nokaut boʻyicha Highlander Cup turnirida gʻolib chiqdi.[11]

Murabbiylik faoliyati va ikkinchi shaxmatchiv

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qosimjonov 2008-yil oktyabr oyida Vladimir Kramnikga qarshi sobiq jahon chempioni Vishvanatan Anand uchun ikkinchi boʻldi, 2010-yil aprel-may oylarida Veselin Topalovga qarshi  va 2012-yil may oyida Boris Gelfandga qarshi shaxmat boʻyicha jahon chempionligi unvonini muvaffaqiyatli himoya qilishga tayyorgarlik koʻrish[12] va uning davomida birga ishlagan.[13]

U 2011-yilda shaxmat boʻyicha Yevropa jamoalar chempionatida gʻolib chiqqan Germaniya terma jamoasini boshqargan.[14][15]

Qosimjonov 2014-yilgi nomzodlar turnirida Sergey Karyakinning,[16] va 2016-yilgi nomzodlar turnirida Fabiano Karuananing murabbiyi boʻlgan.[17]  U 2018-yilgi shaxmat boʻyicha jahon chempionati bahsida Karuananing soniyalaridan biri boʻlgan.[18] Hozir u hindistonlik yosh grossmeyster Arjun Erigaisi bilan shugʻullanadi. 2023-yilda boʻlib oʻtgan Tata Steel Chess turnirida yosh grossmeyster Nodirbek Abdusattorov oʻzbekistonlik grossmeyster Qosimjonov bilan soʻnggi bir yil davomida hamkorlik qilishni boshlaganini maʼlum qildi.[19]

Oʻyin uslubi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Turnirlarda barqaror natijalarga erisha olmasa-da, koʻplab shaxmatchilarning fikricha, uning oʻyini juda barqaror. Shu tufayli u koʻp durang oʻyinlariga ega. U bir necha bor ketma-ket magʻlub boʻlsa ham, ochilishda oʻzgacha narsa oʻylab topishga urinmaydi. U kamdan-kam xato qiladi, oʻyinni yaxshi oʻqiydi, lekin koʻpincha bu gʻalaba qozonish uchun etarli emas. Magnus Karlsenning soʻzlariga koʻra, Qosimjonov shunday shaxmatchilardan biri boʻlib, unga qarshi oʻynash doimo juda qiyin.

Mashhur oʻyinlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ oʻzbekcha: Rustam Qosimjonov; ruscha: Рустам Касымджанов
  1. ↑ Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named :0
  2. ↑ „Asian Chess Championship“ (en). Sports Bharti. 2016-yil 15-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 28-iyun.
  3. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 25 avgust 2000 года № УП-2704 «О награждении в связи с девятой годовщиной независимости Республики Узбекистан группы работников науки, здравоохранения, культуры, просвещения, средств массовой информации и общественных сфер»
  4. ↑ „„Xalq so‘zi" gazetasi 2004-yil 15-iyul soni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2004-yil 14-iyuldagi "R.Qosimjonovni «Amir Temur» ordeni bilan mukofotlash to‘g‘risida"gi Farmoni“ (http://press.natlib.uz/).[sayt ishlamaydi]
  5. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 14 iyul 2004 года № УП-3462 «О награждении Касымджанова Р. орденом Амира Темура»
  6. ↑ „The Week in Chess 203“. theweekinchess.com. Qaraldi: 2016-yil 31-mart.
  7. ↑ Rustam Kasimdzhanov wins FIDE title ChessBase News
  8. ↑ „Rustam Kasimdzhanov wins Corsica Masters“. ChessBase (2006-yil 9-noyabr). Qaraldi: 2011-yil 17-dekabr.
  9. ↑ Kasim vs the Accoona Toolbar — draw in New York ChessBase
  10. ↑ „Rustam Kasimdzhanov claims 1st Central Asia Chess Cup“. Chessdom (2011-yil 26-oktyabr). Qaraldi: 2015-yil 8-dekabr.
  11. ↑ Marin, Mihail „The Global Chess Festival 2015“. ChessBase (2015-yil 22-oktyabr). Qaraldi: 2015-yil 21-noyabr.
  12. ↑ „Chess News – Anand in Playchess – the helpers in Sofia“. Chessbase (2010-yil 19-may). Qaraldi: 2010-yil 19-may.
  13. ↑ „WORLD CHESS CHAMPIONSHIP MATCH“. FIDE (2012-yil 31-may). 2013-yil 28-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 3-iyun.
  14. ↑ „Coach-Winner“ Rustam Kasimdzhanov to Help Karjakin In Khanty-Mansiysk (Wayback Machine saytida 2016-04-15 sanasida arxivlangan). Chess-News.ru. 2014-03-04.
  15. ↑ McGourty, Colin „Naiditsch: "I'm not afraid of anybody"“. chess24 (2015-yil 12-avgust).
  16. ↑ McGourty, Colin „Candidates, Rd 14: Sergey snatches second“. chess24 (2014-yil 30-mart). Qaraldi: 2015-yil 12-avgust.
  17. ↑ Sagar Shah. „Candidates R10: Caruana wins, joins lead“. ChessBase (2016-yil 23-mart). Qaraldi: 2016-yil 31-mart.
  18. ↑ „Kasimdzhanov: "The work of seconds usually remains invisible"“ (en). Chess News (2018-yil 9-dekabr). Qaraldi: 2019-yil 28-sentyabr.
  19. ↑ „4th Victory For Abdusattorov! Post Round 7 Interview“ (en). Youtube (2023-yil 21-yanvar). Qaraldi: 2023-yil 21-yanvar.