Rovine jangi
| Rovine jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Usmoniylarning Yevropadagi urushlari va Usmoniylar–Valaxiya urushlarining bir qismi | |||||||
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
Valaxiya
|
Usmoniylar imperiyasi Moraviya Serbiyasi Prilep qirolligi Velbazhd knyazligi Zeta hokimiyati
| ||||||
Rovine jangi 1395-yil 17-mayda boʻlib oʻtgan[1]. Voyvoda Mircea boshchiligidagi Valaxiya qoʻshini sulton Boyazid I boshchiligidagi Usmoniylar bosqiniga qarshi turgan. Turk qoʻshini son jihatidan Valaxiya qoʻshinidan ancha ustun edi. Rivoyatga koʻra, jang arafasida Mircea cel Bătrân tinchlik elchisi libosida sulton Boyazid bilan suhbatlashib, undan Valaxiyani tark etishni soʻragan va orqaga qaytishi uchun xavfsiz yoʻl vaʼda qilgan. Biroq sulton Boyazid magʻrurlik bilan jang qilish maqsadida qattiq turib olgan. Jang natijasi bahsli.
Joylashuvi
Olim Idris Bitlisi jang maydonini „togʻli va xavfli joy“ deya taʼriflagan, ammo koʻpchilik manbalar jang Arjesh daryosi yaqinida boʻlib oʻtganini koʻrsatadi[2][3].
Jang
Jang chogʻida Valaxiya oʻqchilari muhim taktik rol oʻynab, dastlabki hujum vaqtida Usmoniylar safini ancha qisqartirishga muvaffaq boʻlgan[4]. Boyazidning vassallari – serb hukmdorlari, oʻsha davrning ikki buyuk ritsari Stefan Lazarevich va Marko Mrnjavčević ham urushda qatnashib, mardonavor jang qilgan. Stefan jangda katta jasorat koʻrsatgan, Marko esa shu yerda halok boʻlgan.
Muqobil tarixiy qarashga koʻra, bu keskin toʻqnashuv faqat 1 kun emas, balki butun 1 hafta davom etgan. Qattiq jang har ikki tomon uchun ogʻir talofatlar bilan olib kelgan, oqibatda, har ikki qoʻshin ham jang maydonidan chekingan. Garchi valaxiyaliklar dushmanni ortga surgan boʻlsalar-da, Usmoniylar sultonning shaxsiy gvardiyasi, yaʼni yanicharlarga tayangan holda egallab turgan pozitsiyasini himoya qilishga muvaffaq boʻlgan. Mirceaning qoʻshini, ogʻir talofatlarga uchragan, ular sulton qarorgohining mudofaasini yorib oʻtolmaganidan keyin, oxir-oqibat chekinishga majbur boʻlgan. Usmoniylar imperiyasi bu safar Valaxiyani zabt eta olmaganligi bois Rovine jangi Ruminiya tarixidagi eng muhim janglardan biri boʻlib qolmoqda[2].
Natija
Baʼzi tarixchilar jangni Valaxiya gʻalabasi sifatida qayd etadilar[5][6][7][8][9]. Shu bilan birga, Halil İnalcık, Sherif Bashtav va Jan Sedlar jangni Usmoniylar gʻalabasi bilan yakunlangan deb hisoblaydilar[10][11][12]. Boshqa manbalarda esa jang yakuni noaniq boʻlgan, yaʼni hal qiluvchi natija bermagan deb koʻrsatiladi[13][14][15][16][17].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Ostrogorsky, George. History of the Byzantine State, p. 551. Published by Rutgers University Press, 1969. ISBN 0-8135-1198-4.
- ↑ 2,0 2,1 Mureşan 2004.
- ↑ Panaite 2019, s. 106-107.
- ↑ Cronica bulgară la I. Bogdan, Ein Beitrag zur bulgarischen und serbischen Geschichtschreibung, în Archiv für slavische Philologie, p. 530. The historical sources mention that the sun was blocked out by a vast number of arrows.
- ↑ Bradbury 2004, s. 177.
- ↑ Brackob 2023, s. 106.
- ↑ Fine 1994, s. 424.
- ↑ Forter & Rostovsky 1971, s. 64.
- ↑ Grumeza 2010, s. 75.
- ↑ Inalcik 1992.
- ↑ Sedlar 2013, s. 482.
- ↑ Baştav, Şerif. Bizans imparatorluğu tarihi: son devir, 1261-1461 Osmanlı Türk - Bizans münasebetleri, Türk kültürünü araştırma enstitüsü. Ankara: Türk kültürünü araştırma enstitüsü, 1989 — 86-bet. ISBN 978-975-456-024-4.
- ↑ Barker 1969, s. xxv.
- ↑ Bartusis 1997, s. 111.
- ↑ Boia 2001, s. 65-66.
- ↑ Hösch 1972, s. 90.
- ↑ Nicol 1993, s. 302.
Adabiyotlar
- Barker, John W.. Manuel II Palaeologus (1391-1425): A Study in Late Byzantine Statesmanship. Rutgers University Press, 1969. ISBN 9780813571126. „"1395 Indecisive Battle of Rovine"“
- Bartusis, Mark C.. The Late Byzatine Army: Arms and Society, 1204-1453. University of Pennsylvania Press, 1997. ISBN 9780812216202. „"The long siege was interrupted only by the indecisive battle of Rovine in Wallachia..."“
- Boia, Lucian. Romania:Borderland of Europe. Reaktion books, 2001.
- Bradbury, Jim. The Routledge Companion to Medieval Warfare. Routledge, 2004. ISBN 978-0-415-22126-9.
- Brackob, A.K.. Dracul – Of the Father: The Untold Story of Vlad Dracul. Histria Books, 2023.
- Fine, John Van Antwerp. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Michigan universiteti matbuoti, 1994. ISBN 978-0-472-08260-5.
- Forter, Norman L.; Rostovsky, Demeter B.. The Roumanian Handbook. Ayer Publishing, 1971. ISBN 978-0-405-02747-5.
- Grumeza, Ion. The Roots of Balkanization: Eastern Europe C.E. 500-1500. Bloomsbury Academic, 2010.
- Hösch, Edgar. The Balkans: A Short History from Greek Times to the Present Day. Crane, Russak, 1972.
- Inalcik, Halil (1992). "Bayezid I" (tr). Islam Ansiklopedisi.
- Mureşan, Dan Ioan. Avant Nicopolis: observations sur la campagne de 1395 pour le contrôle du Bas-Danube, 2004. Qaraldi: 2017-yil 16-iyul (2009-yil 12-fevralda asl nusxadan arxivlangan).
- Nicol, Donald M.. The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453. Cambridge University Press, 1993. ISBN 9780521439916. „"...went into battle with the Turks at Rovine on 17 May 1395. Fighting as vassals on the Turkish side were the Serbian princes Stephen Lazarevic, Constantine Dragas, and Marko the son of Vukasin. Dragas and Marko were killed in the battle. The military outcome was indecisive..."“
- Panaite, Viorel. Ottoman Law of War and Peace: The Ottoman Empire and Its Tribute-Payers from the North of the Danube, 2nd, Brill, 2019. ISBN 978-90-04-40637-7.
- Sedlar, Jean W.. East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500. University of Washington Press, 2013.