Rim Yanguzin
| Rim Yanguzin | |
|---|---|
| Tavalludi |
15-noyabr 1941-yil Ayuchevo qishlogʻi, Sterlitamak tumani, Boshqird ASSR, RSFSR, SSSR |
| Vafoti |
11-noyabr 2007-yil (65 yoshda) Ufa, Boshqirdiston Respublikasi, Rossiya |
| Fuqaroligi |
 SSSR  Rossiya |
| Kasbi | Etnograf |
| Sohasi | Etnografiya, tarix |
| Ish joylari | Boshqirdiston davlat universiteti |
| Taʼlimi | Boshqirdiston davlat universiteti |
| Ilmiy darajasi | Tarix fanlari doktori |
| Ilmiy unvoni | Professor |
Rim Zaynigabitovich Yanguzin (boshqirdcha: Рим Зәйнәғәбит улы Янғужин, 1941-yil 15-noyabr, Ayuchevo qishlogʻi, Sterlitamak tumani, Boshqird ASSR, RSFSR, SSSR – 2007-yil 11 noyabr, Ufa, Boshqirdiston Respublikasi, Rossiya) – sovet va rus etnografi, boshqirdlarning etnogenezi va etnik tarixi muammolari, shuningdek, anʼanaviy xoʻjaligi va ijtimoiy tuzilishini oʻrgangan mutaxassis. Tarix fanlari doktori (1990), professor (1991).
Hayoti
Yanguzin 1941-yil 15-noyabrda Boshqird ASSR Sterlitamak tumani, Ayuchevo qishlogʻida tugʻilgan.
Ishimboy shahridagi 3-sonli oʻrta maktabni (hozirda 2-sonli maktab-internat), 1964-yilda Boshqird davlat universitetining (hozirgi Ufa fan va texnika universiteti) tarix fakultetini oltin medal bilan tugatgan. Yanguzin Moskva davlat universitetining etnografiya kafedrasi aspiranturasida oʻqigan va 1969-yilda tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
1968-yildan Boshqird davlat universitetida (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) ishlagan, SSSR tarixi kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsent, professor va mudir, 1991-yildan esa Boshqirdiston tarixi va etnografiyasi kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.
1989-yilda Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetida „XVIII—XIX asrlarda boshqird xalqining xoʻjaligi va ijtimoiy tuzilishi“ („Xozyaystvo i sotsialnaya struktura bashkirskogo naroda v XVIII—XIX veka“) mavzusida tarix fanlari doktori (mutaxassislik 07.00.07 – etnografiya) ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan[1].
Ilmiy faoliyati
300 ga yaqin ilmiy ishlar muallifi. Yanguzin bir nechta etnografik ekspeditsiyalarning rahbari va tashkilotchisi boʻlgan, ekspeditsiya davomida toʻplangan materiallar Boshqird davlat universiteti (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) etnografiya muzeyida saqlanib kelinmoqda.
Asosiy ilmiy faoliyati boshqirdlarning etnogenezi va etnik tarixi muammolariga, shuningdek ularning anʼanaviy xoʻjaligi va ijtimoiy tuzilishini oʻrganishga bagʻishlangan.
Ilmiy ishlari
Traditsionniy xozyaystvenniy uklad bashkir XIX stoletiya. Ufa, 1979; Xozyaystvo bashkir dorevolyutsionnoy Rossii. Ufa, 1989. Iz istorii bashkirskix plemen. Ufa, 1995; Zemledelie i zemelnie otnosheniya bashkir v pervoy polovine XVIII v. Ufa, 1998; Etnografiya bashkir (istoriya izucheniya). Ufa, 2002; Proisxojdenie bashkirskogo naroda. Ufa, BashGU, 2003; Etnicheskiy sostav naseleniya Bashkortostana. Ufa, 2007.
Mukofot va unvonlari
Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1993)[2]; Rossiya Federatsiyasi oliy kasbiy taʼlimining faxriy xodimi (1997); Boshqird davlat universitetining faxriy professori (2001); Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (2002)[3].
Xotira
2008-yil 30-yanvarda Boshqird davlat universiteti (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) Ilmiy kengashi universitetning etnografik muzeyiga R. Z. Yanguzin nomini berdi. Boshqirdiston hukumatining qarori bilan Sterlitamak tumani, Ayuchevo qishlogʻidagi oʻrta umumtaʼlim maktabiga R. Z. Yanguzin nomi berilgan. 2009-yilda Zaynab Biisheva nomidagi kitob nashriyoti tomonidan „Yorqin yoʻl. Professor Rim Zaynigabitdinovich Yanguzin haqida xotira“ („Svetliy put. Vospominaniya o professore Rime Zaynigabitdinoviche Yanguzine“) kitobi chop etildi[4]. 2011-yil 15-noyabrda Boshqird davlat universitetida (hozirgi Ufa fan va texnologiya universiteti) atoqli olim, professor Rim Yanguzin tavalludining 70 yilligiga bagʻishlangan „Etnologiya va tarixning dolzarb muammolari“ mavzusida Butunrossiya ilmiy-amaliy konferensiyasi boʻlib oʻtdi. Unda tarixchilar, etnograflar, arxivchilar, vazirlik va idoralar vakillari, Rossiyaning turli shaharlari va xorijdagi jamoatchilik vakillari hamda Rim Zainigabitovich Yanguzin nomi bilan bevosita yoki bilvosita bogʻliq boʻlganlarning barchasi ishtirok etishdi[5]. 2011-yilda Ufada taniqli olim va tarixchi Rim Yanguzinning yodgorlik lavhasi ochildi[6].
Manbalar
- ↑ Янгузин, Рим Зайнигабитович. Хозяйство и социальная структура башкирского народа в XVIII—XIX века : автореферат дис. … доктора исторических наук : 07.00.07 / МГУ им. М. В. Ломоносова. — Москва, 1989. — 37 с.
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета Республики Башкортостан от 29.03.1993 № 6-2/129 «О присвоении почетного звания „Заслуженный деятель науки Республики Башкортостан“» (Wayback Machine saytida 2014-03-05 sanasida arxivlangan) Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (5-mart 2014-yil)
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 29.07.2002 № 806 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (9-avgust 2016-yil)
- ↑ „Светлый путь Рима Янгузина.“. 2014-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 5-mart.
- ↑ „Участие магистранта кафедры «Археологии и этнологии» во Всероссийской научно-практической конференций, посвящённой памяти профессора Янгузина Р. З.“. 2021-yil 29-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 5-mart.
- ↑ В Уфе открыли памятную доску видному ученому и историку Риму Янгузину[sayt ishlamaydi] // Телеканал «Вся Уфа».