Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Plevrit

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
, dagi Programmer (munozara | hissa) versiyasi
(farq) ←Avvalgi koʻrinishi | Hozirgi koʻrinishi (farq) | Yangiroq koʻrinishi→
Plevrit
Pleurisy
 
Klassifikatsiyasi va tashqi linklar
OMIM 187300
DiseasesDB 29361
MedlinePlus 001371
MeSH D010998


Plevrit — plevra varaqalarining yalligʻlanishi boʻlib, plevra sathida fibrinsimon holat sodir boʻladi yoki uning boʻshligʻida ekssudat yigʻiladi. U odatda ikkilamchi kasallik — oʻpkadagi koʻpgina patologik jarayonlarning yoki kam hollarda plevra boʻshligʻiga yaqin turuvchi boshqa organ va toʻqimalar (koʻkrak qafasi, koʻks oraligʻi, diafragma, diafragma osti maydoni) kasalliklarning sindromi yoki acorati hisoblanadi. Birlamchi plevrit juda kam uchraydi va shikastlanish yoki plevra mezoteliomasi oqibati hisoblanadi. Quruq (fibrinsimon) va

ekssudatli (nam) plevritlar farqlanadi[1].

Etiologiyasi

Plevritlar, asosan, yuqumli va yuqumsiz yoki aseptik, kamroq allergiya paydo boʻladigan boshqa kasalliklarning asorati sifatida vujudga keladi. Koʻpgina hollarda koʻp sonli bakterial- pnevmokokk, streptokokk, stafilokokk, virusli infeksiyalar, sil tayoqchasi, etiologik omil hisoblanadi. Brutselloz, ich terlama zaxm, exinokokk, xavfli oʻsmalar, limfogranulematoz, shikastlar, plevra ichiga qon quyilganda, oʻpka

infarktida, hiriktiruvchi toʻqima kasalliklarida — revmatizm, qizil yugurik, qon yaratilishi sistemasi, buyraklar, jigar va boshqa

kasalliklari boʻlgan bemorlarda shakllanadi.

Quruq plevrit

Klinikasi

Quruq plevritning asosiy alomati nafas vaqtida yonboshida ogʻriq va quruq yoʻtal paydo boʻlishidir. Bemor har nafas olganida ogʻriq seziladi, shuning uchun ular qisqa, yuzaki nafas olishga oʻtadi va bu hol nafas qisishidagidek tasavvur tugʻdiradi. Tana harorati yuqori yoki meʼyorda boʻlishi mumkin. Harorat egri chizigʻi xarakteri maʼlum darajada infeksiya tabiati bilan belgilanadi. Bemor koʻzdan kechirilganda, koʻkrak qafasi shikastlangan,

yarmining harakati biroz chegaralanganini koʻrish mumkin. Yalligʻlangan plevra ustini urib koʻrish koʻpincha ogʻriq keltirib chiqaradi. Auskultatsiyada plevraning yalligʻlangan qismi ustida krepitatsiyani eslatuvchi plevra ishqalanish shovqini eshitiladi, bular orasidagi farq shundaki, krepitatsiya faqat nafas olish choʻqqisida, plevraning ishqalanish shovqini esa nafas olish va chiqarish fazalarida eshitiladi. Quruq plevritda rentgenologik tekshirish diafragma yonida pastki yon qismlarida hammadan koʻra koʻproq seziladigan juda yengil

gomogen soya borligini koʻrsatib beradi. Kasal tomonda diafragma harakatlarining baʼzida orqada qolishi koʻriladi. Quruq plevrit, odatda, I —2 hafta davomida odamning sogʻayib

ketishi bilan tugallanadi, ogʻiq bosilib, harorat normal boʻlib qoladi. Lekin bu kasallik uzoq davom etib, bitishmalar paydo boʻlishi va plevraning bir-biriga yopishib qolishiga ham olib kelishi mumkin.

Ekssudativ plevrit

Klinikasi

Ekssudativ plevrit bilan ogʻigan kasallar nafas olish vaqtida ogʻiq turishi, quruq hamda ogʻriqqa sabab boʻladigan yoʻtal, isitma, darmon qurishidan noliydi. Kasallik koʻpincha et uvushishi va haroratning yuqori koʻtarilishi bilan birdan boshlanadi. Harorat 2—3 hafta yuqori boʻlib turishi mumkin. Plevra boʻshligʻidagi suyuqlik miqdori ortib borgan sayin ogʻriq bosiladi, bansirash esa kuchayadi. Shu bilan bir vaqtda darmon qurishi va umumiy holsizlik ortib boradi. Bemor koʻzdan kechirilganda terisi oqargan boʻlib koʻrinadi. Kasalning holati majburiy boʻlishi mumkin. Ekssudativ plevrit endigina avj olib kelayotgan paytda bemor, asosan, sogʻlom tomonini bosib yotadi, ekssudat paydo boʻlganidan keyin esa kasal

tomoni bilan yotishni afzal koʻradi, chunki bunda nafas vaqtida ogʻriq kamayadi. Bemorning majburan oMirib olganligi koʻks oraligʻining surilib qolganini yoki perikardda ekssudat borligini koʻrsatadigan alomat boʻlib xizmat qilishi mumkin. Nafas tezlashgan boʻlib, koʻpincha ogʻriq bilan oʻtadigan quruq yoMal tufayli uzilib turadi.

Ekssudat toʻplanib qolgan joyda ovoz tebranishi xiyla susayadi. Ekssudativ plevritda juda muhim alomat yurakning sogʻlom tomonga surilib qolishidir. Bunda yirik tomirlaming bosilishi va surilib qolishi tobora zoʻrayib boradigan gipoksiya, sianoz, qattiq hansirash, boʻyinturuq venalarining tepib turishi bilan birga davom etishi mumkin. Perkussiya qilib koʻrilganda, plevra boʻshligʻidagi suyuqlik miqdorining tez koʻpayib borishi perkutor tovushning sezilarli darajada kalta tortib qolishiga sabab boʻladi, shu bilan birga,

suyuqlikning ustki chegarasi rentgenologik tekshirishda yaxshi koMinib turadigan qiyshiq chiziqni (Ellis-Damuazo-Sokolov) hosil qiladi.

Laboratoriya tahlili

Leykositoz, eritrotsitlar choʻkish tezligining oshishi, eozinofiliya, limfopeniya va gemoglobinning oʻzgarishi aniqlanadi. Pirke reaksiyasi (silni aniqlash uchun teriga

qoʻyiladigan allergik sinama) koʻpincha musbat natija beradi.

Davolash

Bemorlar ixtisoslashgan kasalxonalarga qabul qilinib, eng aw alo, oʻringa yotqizilishi kerak. Shikastlangan plevrani qimirlatmaslik uchun oʻpka harakati chegaralanadi, buning uchun

kasal yonboshlab yotishi yoki koʻkrak qafasini chuqur nafas chiqarish fazasida qattiq bogʻlab qoʻyish tavsiya qilinadi. Bemorlar ovqatni tez-tez, oz miqdorda yeb turishi kerak. Ovqat

yuqori kaloriyali, vitaminlarga, ayniqsa, A hamda B, C guruh vitaminlariga boy boʻlishi lozim. Bu vitaminlarbemorlarga preparat shaklida ham buyuriladi. Shuningdek, kislorod terapiyasi va kompleksiga asosan, nafas gimnastikasi kiradigan davolash fizkulturasi tavsiya etiladi: davolash gimnastikasi ekssudatning surilishiga yordam beradi va plevrada

chandiq hosil boʻlishining oldini oladi. Muhim davo chorasi plevrani punksiya qilish, yaʼni plevra boʻshligʻidan ekssudatni chiqarib tashlashdir[2].

Manbalar

  1. ↑ Бобожонов Суръат. Ички касалликлар. АБУ АЛИ ИБН СИНО НОМИДАГИ ТИББИЁТ НАШРИЁТИ 2003. 
  2. ↑ Y. Arslonov , T. Nazarov , A. Bobomurodov. Ichki kasalliklar ILM ZIYO - 2013.