Plevra

Plevra (yun. pieura — qovurgʻa, yonbosh, devor) — oʻpka va koʻkrak boʻshligʻi devorini ich tomondan zich oʻrab turadigan seroz parda. P.ning yalligʻlanishi plevrit deb ataladi.[1]Plevra koʻkrak boʻshligʻini qoplab turuvchi parda boʻlib,u ikki:parietal va visseral varaqlardan iborat.Parietal plevra koʻkrak boʻshligʻini va koks oraligʻini ichki tomondan qoplaydi.Visseral plevra esa oʻpkani tashqi tomondan oʻrab turadi.Plevra pardasining asosi biriktiruvchi toʻqimadan tuzilgan boʻlib,unda qorin tutqichi kabi 6 qavat farqlanadi:1)tashqi-mezoteliy, 2)bazal membrana, 3)yuza joylashgan kollagen tolali qavat, 4)yuza elastik tolali toʻr qavat, 5)chuqur joylashgan boʻylama elastik toʻr qavat , 6)chuqur panjasimon kollagen-elastik tolalar qavati.
Visseral plevrada elastik tolalar yaxshi rivojlangan boʻlib, ular toʻr hosil qilib joylashadi. Oʻpka toʻqimasidagi elastik tolalar bilan visseral parda elastik tolalari yagona sinch hosil qilib, oʻpkaning funksional faoliyatida muhim rol oʻynaydi. SHuning uchun ham visseral pardani oʻpka toʻqimasidan ajratib olish ancha qiyin. Visseral pardada yaxshi rivojlangan elastik tolalardan tashqari onda-sonda silliq mushak hujayralari ham uchrab turadi. Plevra boʻshligʻining tashqi devorini qoplab turuvchi parietal varaqda elastik tolalar oz miqdorda uchraydi, biriktiruvchi toʻqimali qavati esa sustroq rivojlangan.
Plevraning ustki tomoni bir qavatli mezoteliy bilan qoplangan boʻlib, u oʻpkaning holatiga qarab yassi yoki boʻychan boʻlishi mumkin. Plevrada qon va limfa tomirlari va ayniqsa, nerv oxirlari yaxshi rivojlangandir. Ular plevraga oʻpka ildizidan, qon tomirlar bilan birga hamda oʻpka toʻqimasidagi boʻlaklararo biriktiruvchi toʻqimadan oʻtib keladi. Parietal plevrada qon tomirlari, parietal qorin tutqichiga oʻxshab uchta ustma-ust chigal hosil qilib joylashadi. Visseral plevrada nerv tolalari ikkita chigal hosil qiladi. Biri mayda sirtmoqli boʻlib, mezoteliy ostida joylashsa, ikkinchisi yirik sirtmoqli boʻlib, plevraning chuqurroq qavatida joylashadi.Parietal plevrada erkin va kapsulali, yaʼni sezuvchi va mexanoretseptorlarga tegishli nerv oxirlari mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar
2. Zufarov K.A. Gistologiya: darslik - Toshkent, 2005 й.
3. Гистология: Учебник /Под ред. Афанасьева Ю.И., Юриной Н.А. -Москва.: Медицина, 2012 й.
4. Tursunov E.A. Gistologiya: oquv qollanma, I qism - Toshkent, 2010 й.
5. Tursunov E.A. Gistologiya: oquv qollanma, II qism - Toshkent, 2011 й.
6. Огиз бушлиги гистологияси ва эмбриологияси буйича атлас (укув қўлланма) А.Ю.Юлдашев,С.Муртазаев,М.Х.Рахматова,Л.С.Князева, Тошкент, 2018 й.
7. Жункейра Л.К., Карнейро Ж. Гистология: учебное пособие, атлас. -перевод с англ. под ред. Быкова В.Л.- М. ГЕОТАР-Медиа, 2009 г.
8. Улумбеков Э.А. и Челышев Ю.А. Гистология, эмбриология, цитология: учебник/ Под ред. 3-изд., перераб. и доп.- М.: «ГЭОТАР- Медиа», 2009 г.
9. Кузнецов С.Л., Мушкамбаров Н.Н. - Гистология, цитология и эмбриология - М.:ООО «Медицинское информационное агентство», 2007 г.
10. Кузнецов С.Л., Мушкамбаров Н.Н., Горячкина В.Л. - Атлас по гистологии, цитологии и эмбриологии.- М.: МИА, 2010 г
11. Юшканцева С.И., Быков В.Л. - Гистология, цитология и эмбриология. Краткий атлас Санкт-Петербург, 2007 г..
12. Ross М.Н., Palwina W. Histology: Text and Atlas. 7-th ed-2016 у.
13. Jungueira L.C., Carneiro J. Basic Histology: Text and Atlas, 13-th ed.-2013 y.
14. Gartner L.P, Hiatt J.M. Color Textbook of Histology, 3th ed., The Mе Graw-Hill Companies, 2006, 592 p., 446 III.
15. Young B., Lowe J.S., Stevens A.,, Heath J.W. Wheater's Functional Histology: A Text and Colour Atlas, 5th ed., 2006
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |