Parnassius charltonius
| Regal Apollo | |
|---|---|
 Alay togʻlarida Grigoriy Grum-Grjimaylo tomonidan tutilgan erkak jinsli namuna — Olster muzeyi | |
Ilmiy tasniflash | |
| Olam: | Hayvonlar |
| Tip: | Bo‘g‘imoyoqlilar |
| Sinf: | Hasharotlar |
| Turkum: | Tangachaqanotlilar |
| Oila: | Papilionidae |
| Urugʻ: | Parnassius |
| Turlari: | charltonius |
| Binar nomi | |
|
Parnassius charltonius (Gray, 1853) | |
Parnassius charltonius, Regal Apollo - Papilionidae oilasiga mansub, asosan yuqori tog'li hududlarda yashovchi juda chiroyli va noyob kunduzgi kapalak turidir[1].
Tavsif
Ushbu turkum vakillarining qanot yozgandagi kengligi 75-80 mm ni tashkil qiladi. Urgʻochilari erkaklariga qaraganda yirikroq boʻladi. Aksariyat turlarining qanotlari oq rangda, uchlari esa shaffof boʻladi, ayrim turlarining rangi esa sargʻish yoki toʻq tusga ega. Qanotlarida qora va qizil dogʻlar joylashgan boʻlib, ularning oʻziga xos joylashuvi juda kuchli darajada oʻzgarib turadi[2].
Erkak
Bir oz kichikroq bo'ladi. Qanotlaridagi qora va to'q kulrang chiziqlar hamda dog'lar ingichka va kamroq bo'ladi. Orqa qanotning chetidagi yorqin qizil dog'lar kichikroq bo'ladi. Qanotlarining orqa qismi biroz oqishroq yoki kamroq ranglangan[3].
Urg'ochi
Erkaklariga qaraganda yirikroq va qorin qismi tuxum tashigani sababli yo'g'onroq bo'ladi. Qanotlaridagi to'q rangli va qora naqshlar ancha kengroq, yirikroq va aniqroq bo'ladi. Orqa qanotlaridagi qizil va ko'k ko'zsimon dog'lar sezilarli darajada kattaroq va yorqinroq bo'ladi. Orqa qanotining ichki burchagidagi kalta yo'l-yo'l chiziqning markazida har doim yorqin qizil rang bo'ladi[4].
Tarqalishi
Afgʻoniston, Qirgʻiziston, Oʻzbekiston, Tojikiston, Pokiston , Shimoliy Hindiston, Tibet va Xitoyning boshqa hududlarida yashaydi. Aksariyat turlarining yashash joylari dengiz sathidan 2000 metrgacha balandlikdagi vodiylarda, Osiyoda esa 3700 — 4200 metrgacha boʻlgan balandliklarda uchraydi[5].
Yashash tarzi
Togʻlarda doimiy qor va muzliklar chegarasigacha uchraydi, biroq ularning baland togʻli hududlardagi tarqalishi juda yaxshi oʻrganilmagan. Qutb doirasiga yaqin joyda, Yakutiyaning shimoli-sharqida, dengiz sathidan qariyb 1500 metr balandlikda uchraydi. Everest togʻi atrofida esa bundan ham yuqoriroq — dengiz sathidan 6000 metrgacha boʻlgan balandlikda yashaydi. Shimoli-gʻarbiy Himolay togʻlarida 5000 metrgacha boʻlgan balandliklarda uchraydi. Ular yashaydigan balandligiga qarab rang va shakl jihatidan sezilarli darajada farq qilishi mumkin[6].
Manbalar
- ↑ Bingham, C.T.. The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma, 1st, London: Taylor and Francis, Ltd., 1907.
- ↑ Collins, N. Mark; Morris, Michael G.. Threatened Swallowtail Butterflies of the World: The IUCN Red Data Book. Gland & Cambridge: IUCN, 1985. ISBN 978-2-88032-603-6.
- ↑ „Дарвиновский музей — Экспозиция музея — Аполлон Чарлтона“. 2008-yil 18-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 14-iyul.
- ↑ Tuzov et al. Guide to the BUTTERFLIES OF RUSSIA and adjacent territories Volume 1. PENSOFT, Sofia — Moscow. 1997 480с
- ↑ Sochivko A. V., Mikhailova M. A. Trophic links of Parnassius (Kailasius) charltonius Gray, [1853 (Lepidoptera, Papilionidae) to the species of the genus Corydalis DC. (Papaveraceae) in the Alai and Turkestan Ranges](ingl.) // Nachrichten des Entomologischen Vereins Apollo N.F. — Frankfurt/M, 2015. — Vol. 36 (4). — P. 188–193. — ISSN 9912&f=1003&t=1&v1=&f=4&t=2&v2=&f=21&t=3&v3=&f=1016&t=3&v4=&f=1016&t=3&v5=&bf=4&b=&d=0&ys=&ye=&lng=&ft=&mt=&dt=&vol=&pt=&iss=&ps=&pe=&tr=&tro=&cc=&i=1&v=tagged&s=0&ss=0&st=0&i18n=ru&rlf=&psz=20&bs=20&ce=hJfuypee8JzzufeGmImYYIpZKRJeeOeeWGJIZRrRRrdmtdeee88NJJJJpeeefTJ3peKJJ3UWWPtzzzzzzzzzzzzzzzzzbzzvzzpy5zzjzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzztzzzzzzzbzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzvzzzzzzyeyTjkDnyHzTuueKZePz9decyzzLzzzL*.c8.NzrGJJvufeeeeeJheeyzjeeeeJh*peeeeKJJJJJJJJJJmjHvOJJJJJJJJJfeeeieeeeSJJJJJSJJJ3TeIJJJJ3..E.UEAcyhxD.eeeeeuzzzLJJJJ5.e8JJJheeeeeeeeeeeeyeeK3JJJJJJJJ*s7defeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeSJJJJJJJJZIJJzzz1..6LJJJJJJtJJZ4....EK*&debug=false 0723 9912.
- ↑ „Parnassius of The World -. Parnassius charltonius (Gray, 1853)“. 2012-yil 12-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 14-iyul.