Papilionidae

Papilionidae oilasi
Ilmiy tasniflash
Olam:	Hayvonlar
Tip:	Bo‘g‘imoyoqlilar
Sinf:	Hasharotlar
Turkum:	Tangachaqanotlilar
Oila:	Papilionidae
Urugʻ:	Papilionidae
Turlari:	Papilionidae
Binar nomi
	Papilio; (Latreille, [1802])
Subfamilies and genera
	31 ta turkum va 600 ga yaqin tur mavjud: Kichik oila Baroniinae Baronia; ; Kichik oila Parnassiinae Allancastria; Archon; Bhutanitis; Doritites; Hypermnestra; Luehdorfia; Parnassius; Sericinus; ; Kichik oila Papilioninae Atrophaneura; Battus; Byasa; Cressida; Euryades; Eurytides; Graphium; Iphiclides; Lamproptera; Losaria; Meandrusa; Mimoides; Ornithoptera; Pachliopta; Papilio; Parides; Pharmacophagus; Protesilaus; Protographium; Teinopalpus; Trogonoptera; Troides; ; Kichik oila Praepapilioninae Praepapilio; ;

Papilionidae (o'zb: Yelkanlilar yoki Qaldirgʻochqanotlilar oilasi, inglizcha: Swallowtail butterflies) — tangachaqanotlilar kapalaklar turkumiga mansub boʻlgan, dunyodagi eng yirik va eng goʻzal kunduzgi kapalaklar oilasidir. Oila tarkibiga 550 dan ortiq tur kiradi. Ularning aksariyati tropik hududlarda yashasa-da, Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda uchraydi. Oilaning inglizcha nomi (Swallowtail) va oʻzbekcha tarjimasi ularning orqa qanotlaridagi uzun dumsimon oʻsimtalarga bogʻliq. Bu dumi xuddi qaldirgʻochning dumini eslatadi. Biroq, ushbu oilaga mansub barcha turlarda ham bunday "dum" boʻlavermaydi, masalan, Parnassius turkumi vakillarida dum yoʻq^[1].

Xususiyati

Dunyodagi eng ulkan kapalak hisoblangan Ornithoptera turkumi aynan shu oilaga tegishli. Bu oilaga mansub kapalaklarning boshi orqasida osmateriy deb nomlanuvchi aʼzosi bor^[2]. Kapalak xavfni sezganda, shu aʼzodan oʻtkir va yoqimsiz hidli suyuqlik chiqarib, boshqa hasharotlarni haydaydi^[3].

Tavsif

Baʼzi qaldirgʻochqanotli kapalaklarning qanotlarini yozib dam olayotganida koʻrinadigan orqa qanotlaridagi ayri shakl, ularga 'qaldirgʻochqanot' degan umumiy nom berilishiga sabab boʻlgan. Ularning ilmiy nomiga kelganda, Linney asosiy turkum uchun Papilio nomini tanlagan, chunki lotincha papilio - 'kapalak' degan maʼnoni anglatadi^[4]. Linney ushbu turkum tarkibidagi turlarning nomlari uchun qaldirgʻochqanotlilarga grek mifologiyasi qahramonlarining nomlarini bergan. Turkumning eng asosiy turi boʻlmish "Papilio machaon" Iliada dostonida tilga olingan, Asklepiyning oʻgʻillaridan biri — Maxaon sharafiga nomlangan. Bundan tashqari, "Papilio homerus" turi grek shoiri Gomer nomi bilan atalgan^[5]Manba xatosi: Closing </ref> missing for <ref> tag.

Baroniene.

Parnassiinae

Papilioninae.

Manbalar

↑ Reed, Robert D.; Sperling, Felix A.H. „Papilionidae – The Swallowtail Butterflies“. [Tree of Life Web Project] (2006). Qaraldi: 2010-yil 7-noyabr.
↑ Nazari, Vazrick; Sperling, Felix A.H. „Parnassiinae Duponchel, [1835“]. Tree of Life. [Tree of Life Web Project] (2006). Qaraldi: 2010-yil 7-noyabr.
↑ ; Davies, R.G.Imms' General Textbook of Entomology: Volume 1: Structure, Physiology and Development Volume 2: Classification and Biology. Berlin: Springer, 1977. ISBN 0-412-61390-5.
↑ Lehnert, Matthew S.; Kramer, Valerie R.; Rawlins, John E.; Verdecia, Vanessa; Daniels, Jaret C. (10 July 2017). "Jamaica's Critically Endangered Butterfly: A Review of the Biology and Conservation Status of the Homerus Swallowtail (Papilio (Pterourus) homerus Fabricius)" (en). Insects 8 (3): 68. doi:10.3390/insects8030068. PMID 28698508. PMC 5620688. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5620688.
↑ Salmon, Michael A., Marren, Peter, Harley, Basil. The Aurelian Legacy: British Butterflies and Their Collectors. page 252. Publisher: University of California Press. 2001. ISBN 978-0-520-22963-1

[Papilionidae_on_tolweb.org-1] Reed, Robert D.; Sperling, Felix A.H. „Papilionidae – The Swallowtail Butterflies“. [Tree of Life Web Project] (2006). Qaraldi: 2010-yil 7-noyabr.

[Parnassiinae_on_tolweb.org-2] Nazari, Vazrick; Sperling, Felix A.H. „Parnassiinae Duponchel, [1835“]. Tree of Life. [Tree of Life Web Project] (2006). Qaraldi: 2010-yil 7-noyabr.

[isbn0-412-61390-5-3] ; Davies, R.G.Imms' General Textbook of Entomology: Volume 1: Structure, Physiology and Development Volume 2: Classification and Biology. Berlin: Springer, 1977. ISBN 0-412-61390-5.

[4] Lehnert, Matthew S.; Kramer, Valerie R.; Rawlins, John E.; Verdecia, Vanessa; Daniels, Jaret C. (10 July 2017). "Jamaica's Critically Endangered Butterfly: A Review of the Biology and Conservation Status of the Homerus Swallowtail (Papilio (Pterourus) homerus Fabricius)" (en). Insects 8 (3): 68. doi:10.3390/insects8030068. PMID 28698508. PMC 5620688. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5620688.

[5] Salmon, Michael A., Marren, Peter, Harley, Basil. The Aurelian Legacy: British Butterflies and Their Collectors. page 252. Publisher: University of California Press. 2001. ISBN 978-0-520-22963-1

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]