Nagoya: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
| sayt= http://www.city.nagoya.jp/ | | sayt= http://www.city.nagoya.jp/ | ||
}} | }} | ||
'''Nagoya''' ([[yapon tili]]da那古屋<ref>Также известны старые равнозначные написания: {{lang-ja2|那古屋}} и {{lang-ja2|名護屋}}.</ref>) – hukumatga | '''Nagoya''' ([[yapon tili]]da那古屋<ref>Также известны старые равнозначные написания: {{lang-ja2|那古屋}} и {{lang-ja2|名護屋}}.</ref>) – hukumatga boʻysunadigan va aholisining soni boʻyicha [[Yaponiya]]ning toʻrtinchi yirik shaharidir.Yaponiyadagi eng katta portlardan biri va Aichi prefekturasining maʼmuriy markazi. [[2005-yil]]da Nagoya Butunjahon Ekspo koʻrgazmasiga mezbonlik qilgan. Shaharning maydoni 326,43 km2, aholisi 2 271 171 kishi va zichligi har kilometrga 6969,86 ta odam toʻgʻri keladi. | ||
== Umumiy | == Umumiy maʼlumot == | ||
Nagoya aholisi soni | Nagoya aholisi soni boʻyicha Yaponiyada [[Tokio]],[[Yokagama]] va [[Osaka]]dan keyin toʻrtinchi oʻrinni egallaydi.Gʻarbda qadimgi Yaponiya poytaxti Kioto va sharqdagi zamonaviy poytaxt Tokio oʻrtasidagi oraliq mavqega ega boʻlgani sababli, baʼzan Tyukyo ([[yapon tili]]da 京 中 京: Kyo:, "oʻrta poytaxt") deb nomlanadi. | ||
Nagoya mamlakatning muhim savdo va sanoat markazi va Chubu mintaqasi | Nagoya mamlakatning muhim savdo va sanoat markazi va Chubu mintaqasi boʻlib, u yerda muhim transport yoʻllari Gʻarbiy va Sharqiy Yaponiya bilan kesishadi. | ||
[[XXVII asr]]dan boshlab shahar tarixiy Ovarining provinsiyasining markazi | [[XXVII asr]]dan boshlab shahar tarixiy Ovarining provinsiyasining markazi boʻlib xizmat qilgan va samuraylarning qarorgohiga aylangan. | ||
[[Fayl:Nagoya_shahrining_kechki_ko'rinishi.jpg|thumb|Nagoya shahri]] | [[Fayl:Nagoya_shahrining_kechki_ko'rinishi.jpg|thumb|Nagoya shahri]] | ||
== Shahar timsoli == | == Shahar timsoli == | ||
Nagoyaning emblemasi aylana ichiga | Nagoyaning emblemasi aylana ichiga oʻralgan ieroglif ("sakkiz") dir. Bu shaharning oʻrta asr hukmdorlari, Ovariya provintsiyasidan boʻlgan Tokugava klanining lateral filialining qadimiy ramzi.Yaponiya madaniyatida 8 raqami cheksizlikni anglatadi, shuning uchun emblema Nagoyaning cheksiz rivojlanishi va gullab-yashnashini anglatadi. Emblema [[1907-yil]] oktabrda tasdiqlangan. | ||
[[Tasvir:Flag of Nagoya, Aichi.svg|left|150px|Nagoya shahri timsoli]] | [[Tasvir:Flag of Nagoya, Aichi.svg|left|150px|Nagoya shahri timsoli]] | ||
Nagoyaning | Nagoyaning bayrogʻi oq matodan iborat boʻlib,uning yoni qizil timsoldan ishlangan. | ||
== Geografiyasi == | == Geografiyasi == | ||
Nagoya Xonsyu orolining markaziy qismida, Ovariya provinsiyasida Mino tekisligida joylashgan.Maydoni 326,43 km2<ref name="nagoya00012941">{{veb manbasi |url=http://www.city.nagoya.jp/shisei/toukei/web/nagoyacompact/nagoya00012941.html |title=Статистические данные с сайта города Нагоя |accessdate=2010-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314020736/http://www.city.nagoya.jp/shisei/toukei/web/nagoyacompact/nagoya00012941.html |archivedate=2009-03-14 |deadlink=yes }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090314020736/http://www.city.nagoya.jp/shisei/toukei/web/nagoyacompact/nagoya00012941.html |date=2009-03-14 }}</ref>. Shaharning janubini Ise Bay suvlari yuvadi. | Nagoya Xonsyu orolining markaziy qismida, Ovariya provinsiyasida Mino tekisligida joylashgan.Maydoni 326,43 km2<ref name="nagoya00012941">{{veb manbasi |url=http://www.city.nagoya.jp/shisei/toukei/web/nagoyacompact/nagoya00012941.html |title=Статистические данные с сайта города Нагоя |accessdate=2010-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314020736/http://www.city.nagoya.jp/shisei/toukei/web/nagoyacompact/nagoya00012941.html |archivedate=2009-03-14 |deadlink=yes }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090314020736/http://www.city.nagoya.jp/shisei/toukei/web/nagoyacompact/nagoya00012941.html |date=2009-03-14 }}</ref>. Shaharning janubini Ise Bay suvlari yuvadi. | ||
Nagoyadan janubga ikkita yirik daryolar oqib | Nagoyadan janubga ikkita yirik daryolar oqib oʻtadi: shimoldan Shonay va sharqdan Tempaku. Ikkalasi Ise koʻrfaziga oqadi. Shuningdek, shaharning markazi boʻylab, shimoldan janubga, [[XVII asr]] boshlarida, [[Nagoya qalʼasi]] qurilishi paytida qazilgan Horikawa kanalining suvlari ham mavjud. | ||
Nagoyaning relyefi shartli ravishda uch zonaga | Nagoyaning relyefi shartli ravishda uch zonaga boʻlinadi: sharqiy tepaliklar, markaziy plato va shimoliy, gʻarbiy va janubdagi allyuvial tekisliklarga. | ||
Nagoyaning shimoliy, | Nagoyaning shimoliy, gʻarbiy va janubidagi hududlar Kita, Nishi, Nakamura, Nakagava va Minato shaharlarini, shuningdek Minami va Atsuta qismlarini oʻz ichiga oladi. Ushbu joylar daryo vodiylarida va ogʻizlarida alluviy toʻplanishi natijasida hosil boʻlgan. | ||
[[Tasvir:Nagoya (2015-11-03).JPG|250px|thumb|right|Panorama Nagoya]] | [[Tasvir:Nagoya (2015-11-03).JPG|250px|thumb|right|Panorama Nagoya]] | ||
== Tarixi == | == Tarixi == | ||
Zamonaviy Nagoya hududidagi odamlar yashaydigan joylar paleolit davridan beri mavjud boʻlgan. Birinchi ming yillikning boshlarida bu joylar nisbatan zich joylashgan edi. [[XXVII asr]]ga kelib, zamonaviy shaharning hududi bir nechta aholi punktlaridan iborat edi, ularning eng kattasi Atsuta shahri edi. U xuddi shu nomdagi Shinto ibodatxonasida, Ise imperatorlik maqbarasidan keyin ikkinchi | Zamonaviy Nagoya hududidagi odamlar yashaydigan joylar paleolit davridan beri mavjud boʻlgan. Birinchi ming yillikning boshlarida bu joylar nisbatan zich joylashgan edi. [[XXVII asr]]ga kelib, zamonaviy shaharning hududi bir nechta aholi punktlaridan iborat edi, ularning eng kattasi Atsuta shahri edi. U xuddi shu nomdagi Shinto ibodatxonasida, Ise imperatorlik maqbarasidan keyin ikkinchi oʻrinda turardi.Ushbu aholi punktining gʻarbiy qismida [[Kuvana]] porti boʻlgan - oʻsha paytdagi Yaponiya poytaxti [[Kioto]]dan mamlakatning sharqiy viloyatlarigacha boʻlgan yoʻlda muhim transport markazi boʻlgan. [[1610-yil]]da Yaponiya syoguni Nagoya qalʼasini qurishga buyruq berdi. Qal'a ikki yilda qurib bitkazildi.Oʻshandan keyin bu qal'a provinsiyaning markazi vazifasini oʻtagan. | ||
[[1889-yil]] [[1-oktabr]]da Nagoya okrugi shahar maqomini oldi. | [[1889-yil]] [[1-oktabr]]da Nagoya okrugi shahar maqomini oldi. Oʻsha paytga kelib, u 3,34 km maydonni egallagan boʻlib, unda 150,700 ga yaqin aholi istiqomat qilgan. | ||
== | == Maʼmuriy boʻlinishi == | ||
Maʼmuriy jihatdan, Nagoya 16 tumanga boʻlinadi (ku): Naka-ku, Kita-ku, Minami-ku, Nisi-ku, Xigashi-ku, Chikusa-ku, Nakamura-ku, Meito-ku, Nakagawa-ku, Midori-ku, Moriyama-ku, Tempaku-ku, Mizuho-ku, Atsuta-ku, Minato-ku va Shova-ku. | |||
Shahar meri-[[Takasi Kavamura]]. | Shahar meri-[[Takasi Kavamura]]. | ||
== | == Taʼlim == | ||
Nagoyada 21 ta universitet mavjud. Eng mashhuri Nagoya shtat universiteti. [[1939-yil]]da tashkil etilgan ushbu universitet nafaqat Achi prefekturasidagi, balki Markaziy Yaponiya mintaqasidagi eng yirik universitetdir. Ushbu universitetning | Nagoyada 21 ta universitet mavjud. Eng mashhuri Nagoya shtat universiteti. [[1939-yil]]da tashkil etilgan ushbu universitet nafaqat Achi prefekturasidagi, balki Markaziy Yaponiya mintaqasidagi eng yirik universitetdir. Ushbu universitetning toʻrt nafar olimi [[Nobel mukofoti]]ga sazovor boʻlishgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nagoya-u.ac.jp/about-nu/history-data/|title=歴史/各種データ {{!}} 大学の概要/学部・研究科|publisher=www.nagoya-u.ac.jp|lang=ja|accessdate=2018-09-06|arxivsana=2018-09-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180906195442/http://www.nagoya-u.ac.jp/about-nu/history-data/}}</ref> Bundan tashqari, Nagoyaning taniqli universitetlari roʻyxatiga Nanzan va Tyuko universitetlari kiritilgan. Shuningdek, Nagoyada koʻplab kollejlar va umumiy oʻquv muassasalari mavjud. | ||
[[Tasvir:JR Central Towers01.JPG|thumb|right|Markaziy Bino]] | [[Tasvir:JR Central Towers01.JPG|thumb|right|Markaziy Bino]] | ||
== Manbalar == | == Manbalar == | ||
2026-yil 20-noyabr, 21:02 dagi (joriy) koʻrinishi
Nagoya 名古屋市 | |
|---|---|
| viloyat ahamiyatiga ega shahar | |
| 35°07′0″N 136°56′0″E / 35.11667°N 136.93333°E | |
| Mamlakat | Yaponiya |
| {{{tuman_turi}}} | Ayti |
| Hukumat | |
| • Mer | Takasi Kavamura |
| Asos solingan | 1614 |
| Ilk eslatilishi | 1610 |
| Maydon | 32,643 km2 (12,604 kv mi) |
| Markazi balandligi | 250 m |
| Rasmiy til(lar)i | yaponcha |
| Aholisi (2014) |
2 271 171 |
| Zichligi | 6969,86 kishi/km2 |
| Vaqt mintaqasi | UTC+9 |
| Telefon kodi | +81 52 |
| Pochta indeks(lar)i | 23100-223100-2 |
|
| |
Nagoya (yapon tilida那古屋[1]) – hukumatga boʻysunadigan va aholisining soni boʻyicha Yaponiyaning toʻrtinchi yirik shaharidir.Yaponiyadagi eng katta portlardan biri va Aichi prefekturasining maʼmuriy markazi. 2005-yilda Nagoya Butunjahon Ekspo koʻrgazmasiga mezbonlik qilgan. Shaharning maydoni 326,43 km2, aholisi 2 271 171 kishi va zichligi har kilometrga 6969,86 ta odam toʻgʻri keladi.
Umumiy maʼlumot
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nagoya aholisi soni boʻyicha Yaponiyada Tokio,Yokagama va Osakadan keyin toʻrtinchi oʻrinni egallaydi.Gʻarbda qadimgi Yaponiya poytaxti Kioto va sharqdagi zamonaviy poytaxt Tokio oʻrtasidagi oraliq mavqega ega boʻlgani sababli, baʼzan Tyukyo (yapon tilida 京 中 京: Kyo:, "oʻrta poytaxt") deb nomlanadi. Nagoya mamlakatning muhim savdo va sanoat markazi va Chubu mintaqasi boʻlib, u yerda muhim transport yoʻllari Gʻarbiy va Sharqiy Yaponiya bilan kesishadi. XXVII asrdan boshlab shahar tarixiy Ovarining provinsiyasining markazi boʻlib xizmat qilgan va samuraylarning qarorgohiga aylangan.

Shahar timsoli
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nagoyaning emblemasi aylana ichiga oʻralgan ieroglif ("sakkiz") dir. Bu shaharning oʻrta asr hukmdorlari, Ovariya provintsiyasidan boʻlgan Tokugava klanining lateral filialining qadimiy ramzi.Yaponiya madaniyatida 8 raqami cheksizlikni anglatadi, shuning uchun emblema Nagoyaning cheksiz rivojlanishi va gullab-yashnashini anglatadi. Emblema 1907-yil oktabrda tasdiqlangan.

Nagoyaning bayrogʻi oq matodan iborat boʻlib,uning yoni qizil timsoldan ishlangan.
Geografiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nagoya Xonsyu orolining markaziy qismida, Ovariya provinsiyasida Mino tekisligida joylashgan.Maydoni 326,43 km2[2]. Shaharning janubini Ise Bay suvlari yuvadi. Nagoyadan janubga ikkita yirik daryolar oqib oʻtadi: shimoldan Shonay va sharqdan Tempaku. Ikkalasi Ise koʻrfaziga oqadi. Shuningdek, shaharning markazi boʻylab, shimoldan janubga, XVII asr boshlarida, Nagoya qalʼasi qurilishi paytida qazilgan Horikawa kanalining suvlari ham mavjud. Nagoyaning relyefi shartli ravishda uch zonaga boʻlinadi: sharqiy tepaliklar, markaziy plato va shimoliy, gʻarbiy va janubdagi allyuvial tekisliklarga. Nagoyaning shimoliy, gʻarbiy va janubidagi hududlar Kita, Nishi, Nakamura, Nakagava va Minato shaharlarini, shuningdek Minami va Atsuta qismlarini oʻz ichiga oladi. Ushbu joylar daryo vodiylarida va ogʻizlarida alluviy toʻplanishi natijasida hosil boʻlgan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Zamonaviy Nagoya hududidagi odamlar yashaydigan joylar paleolit davridan beri mavjud boʻlgan. Birinchi ming yillikning boshlarida bu joylar nisbatan zich joylashgan edi. XXVII asrga kelib, zamonaviy shaharning hududi bir nechta aholi punktlaridan iborat edi, ularning eng kattasi Atsuta shahri edi. U xuddi shu nomdagi Shinto ibodatxonasida, Ise imperatorlik maqbarasidan keyin ikkinchi oʻrinda turardi.Ushbu aholi punktining gʻarbiy qismida Kuvana porti boʻlgan - oʻsha paytdagi Yaponiya poytaxti Kiotodan mamlakatning sharqiy viloyatlarigacha boʻlgan yoʻlda muhim transport markazi boʻlgan. 1610-yilda Yaponiya syoguni Nagoya qalʼasini qurishga buyruq berdi. Qal'a ikki yilda qurib bitkazildi.Oʻshandan keyin bu qal'a provinsiyaning markazi vazifasini oʻtagan. 1889-yil 1-oktabrda Nagoya okrugi shahar maqomini oldi. Oʻsha paytga kelib, u 3,34 km maydonni egallagan boʻlib, unda 150,700 ga yaqin aholi istiqomat qilgan.
Maʼmuriy boʻlinishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Maʼmuriy jihatdan, Nagoya 16 tumanga boʻlinadi (ku): Naka-ku, Kita-ku, Minami-ku, Nisi-ku, Xigashi-ku, Chikusa-ku, Nakamura-ku, Meito-ku, Nakagawa-ku, Midori-ku, Moriyama-ku, Tempaku-ku, Mizuho-ku, Atsuta-ku, Minato-ku va Shova-ku. Shahar meri-Takasi Kavamura.
Taʼlim
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nagoyada 21 ta universitet mavjud. Eng mashhuri Nagoya shtat universiteti. 1939-yilda tashkil etilgan ushbu universitet nafaqat Achi prefekturasidagi, balki Markaziy Yaponiya mintaqasidagi eng yirik universitetdir. Ushbu universitetning toʻrt nafar olimi Nobel mukofotiga sazovor boʻlishgan[3] Bundan tashqari, Nagoyaning taniqli universitetlari roʻyxatiga Nanzan va Tyuko universitetlari kiritilgan. Shuningdek, Nagoyada koʻplab kollejlar va umumiy oʻquv muassasalari mavjud.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Также известны старые равнозначные написания: Andoza:Lang-ja2 и Andoza:Lang-ja2.
- ↑ „Статистические данные с сайта города Нагоя“ (deadlink). 2009-yil 14-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 23-noyabr. (Wayback Machine saytida 2009-03-14 sanasida arxivlangan)
- ↑ „歴史/各種データ | 大学の概要/学部・研究科“ (ja). www.nagoya-u.ac.jp. 2018-yil 6-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 6-sentyabr.
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |