Muso ibn Yahyo
| Muso ibn Yahyo | |
|---|---|
._Citing_al-Mu%27tasim_as_Abu_Imam_Ishaq._Uncertain_mint_in_Sindh.jpg) Musо ibn Yahyo al-Barmakiy tomonidan Sind noibi sifatida chiqarilgan tanga (taxminan hijriy 218–221-yillar/milodiy 833–836-yillar atrofida) | |
| Abbosiylar xalifaligining Sinddagi noibi | |
|
Mansab davri 831 – 835 | |
| Oʻtmishdoshi | Gʻasson ibn Abbod |
| Vorisi | Imron ibn Muso ibn Yahyo |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi | Abbosiylar xalifaligi |
| Vafoti |
tax. 835 Sind, Abbosiylar xalifaligi (hozirgi Pokistonning Sind viloyati) |
| Bolalari | Imron (oʻgʻli) |
| Otasi | Yahyo ibn Xolid al-Barmakiy |
Muso ibn Yahyo (arabcha: موسى بن يحيى) – Abbosiylar xalifaligida xizmat qilgan Barmakiylar oilasi aʼzosi.
Hayoti
Muso Yahyo ibn Xolidning oʻgʻli edi. Akalari Jaʼfar va al-Fadl ibn Yahyo kabi shuhrat qozonmagan boʻlsa-da, janglardagi jasorati bilan tanilgan[1]. 792-yilda Suriyaga noib etib tayinlangan, u yerda viloyatdagi Qays va Yaman qabilalari oʻrtasidagi nizoni bostirish vazifasini bajargan[1]. 802-yilda Xuroson hokimi Ali ibn Iso ibn Maxon tomonidan xalifa Horun ar-Rashidga qarshi fitna uyushtirishda ayblangan. Tarixchi Tabariyning maʼlumotlariga koʻra, oʻsha vaqtda Muso oʻzi qarzdor boʻlgan kishilardan yashiringan, natijada xalifa uni yashirincha Xurosonga ketishni reja qilyapti deb gumon qilgan. Shundan soʻng, xalifa uni hibsga olishni buyurgan, keyinchalik otasi kafolat berganidan keyin uni ozod qilgan[2].
Barmakiylar 803-yilda xalifa Horun ar-Rashid tomonidan lavozimidan chetlashtirilib, qamoqqa olingan. Muso ham otasi va birodarlari bilan birga hibsga olingan. Xalifa al-Amin taxtga chiqqanidan keyin ozod etilgan va ularning oilasiga yana eʼtibor koʻrsatilgan[1]. Toʻrtinchi fitna paytida Muso xalifa al-Amin tarafida boʻlib, al-Maʼmunga qarshi al-Aminning sodiq askarlari qatorida jang qilgan[1]. Al-Maʼmun uni Sind viloyatiga noib etib tayinlagan. Muso 835-yilda Sind noibi boʻlgan vaqtida vafot etgan, uning oʻrniga oʻgʻli Imron tayinlangan[1].
Musoning nabirasi Ahmad ibn Jaʼfar (taxallusi Jahza) esa X asrda hukmronlik qilgan xalifa al-Muqtadirning (h. 908–932) eng yaqin doʻstlaridan biri boʻlgan[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Barthold, W.; Sourdel, D. (1960). "al-Barāmika". in Gibb, H. A. R.. Encyclopaedia of Islam. Volume I: A–B (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 1033–1036 b. doi:10.1163/1573-3912_islam_COM_0099. OCLC 495469456. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=al-Bar%C4%81mika&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- The History of al-Ṭabarī, Volume XXX: The ʿAbbāsid Caliphate in Equilibrium: The Caliphates of Mūsā al-Hādī and Hārūn al-Rashīd, A.D. 785–809/A.H. 169–192, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1989. ISBN 978-0-88706-564-4.
- Crone, Patricia. Slaves on Horses: The Evolution of the Islamic Polity. Cambridge: Cambridge University Press, 1980. ISBN 0-521-52940-9.