Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy
Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | 897-yil 18-yanvar |
| Vafoti |
961-yil 16-oktabr |
| Misr | |
| Dini | Islom |
| Farzandlari | Umar |
| Ota-onasi |
|
| Era | O‘rta Abbosiylar davri |
| Imom | Hanafiya |
| Mashhur ish(lar)i |
|
| Tanilgan sohasi | Arab tarixchisi va ulamosi |
Abu Umar Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy (arabcha: أبو عمر محمد بن يوسف الكندي) (897-yil 18-yanvar – 961-yil 16-oktabr) mashhur arab tarixchisi, nasabshunos va hadis olimi boʻlgan. U oʻz davrining eng mashhur muhaddisi, imom an-Nasoiy qoʻlida tahsil olgan[1].
Hayoti
Banu Kinda qabilasidan boʻlgan al-Kindiy Misrda Tujib urugʻidan boʻlgan oilada tugʻilgan. Uning hayoti haqida koʻp tafsilotlar maʼlum emas, biroq u Ali ibn al-Hasan ibn Qudayd va Abu Abdurahmon an-Nasoiydan Qurʼon va hadis ilmini olgani, keyinchalik esa oʻzi ham hadis roviyiga aylangani rivoyat qilinadi. Fuqaho sifatida u hanafiya fiqh maktabiga mansub edi. U 961-yilda Fustotda vafot etgan va uning ilmiy merosini oʻgʻli Umar davom ettirgan[2][3][4].
Al-Kindiy asosan bizgacha yetib kelgan ikki asari – „Tasmiyat Vulat Misr“ („Misr hukmdorlarining sanogʻi“) va „Al-Qudot“ („Qozilar“) bilan mashhur boʻlib, ular ilk Islom davrida Misr viloyati tarixi hamda uning siyosiy va huquqiy institutlariga oid muhim manba hisoblanadi. „Hukmdorlar“ asari xalifalar tomonidan tayinlangan Misr voliylari va ularning davridagi muhim voqealarni bayon qilib, 641-yildagi islomiy fathdan tortib, 946-yilda Muhammad ibn Tugʻj al-Ichshid vafotigacha boʻlgan davrni qamrab oladi; nomaʼlum muallif tomonidan yozilgan qoʻshimcha qism esa hikoyani 969-yilda Fotimiylarning kelishigacha davom ettiradi. „Qozilar“ asari esa Misr qozilarining 661-yildan 861-yilgacha boʻlgan ketma-ketligi haqida boʻlib, keyingi ikki davomiy qoʻshimcha uni XI asr oʻrtalarigacha yetkazadi. Har ikkala asar viloyat tarixshunosligining dastlabki namunalaridan boʻlib, keyingi mualliflar tomonidan keng qoʻllangan[2][3][5].
Bu ikki asar nusxasi Britaniya muzeyida saqlanayotgan qoʻlyozma orali hozirga qadar yetib kelgan. Tahrir qilingan nashri 1912-yilda Rhuvon Guest tomonidan Misr voliylari va qozilari nomi bilan chop etilgan[2][3].
Asarlari roʻyxati
- „Gʻarbiy lashkar boʻlinmalari“ (Al-Jund al-Gʻarbiy yoki al-Ajnād al-Gʻarabāʾ)
- „Xandaq va tarovih kitobi“ (Kitāb al-Xandaq va-al-Tarāvīḥ) – ehtimol 684-yilda Abdurahmon ibn Jahdam al-Fihriy tomonidan Fustotni Umaviylar va Zubayriylar oʻrtasidagi nizo chogʻida himoya qilish uchun qazdirilgan xandaq haqida boʻlishi mumkin
- „Joylar“ (Al-Xitas) – Fustotdagi turli joylar bayoni
- „Bayroq ahli buyuk masjidining tarixi“ (Akhbār Masjid Ahl ar-Royah al-Aʼzam) – Fustotdagi Amr ibn Os masjidi haqida
- „As-Sari ibn al-Hakam hayoti“ yoki „Marvon ibn al-Jaʼd hayoti“ (Sīrat as-Sarī ibn al-Ḥakam / Marvān ibn al-Jaʿd) – IX asr misrlik voliy as-Sari ibn al-Hakam yoki soʻnggi Umaviy xalifasi Marvon ibn Muhammad al-Jaʼdiy biografiyasi haqida
- „Mavlolar kitobi“ (Kitāb al-Mavoliy) – Misrdagi muhim mavlolar haqida
- „Misr hukmdorlarining sanogʻi“ yoki „Misr hukmdorlari“ (Tasmiyat Vulat Misr yoki Umaro Misr)
- „Qozilar“ (Al-Qudot)[3][6].
Yana bir saqlanib qolgan „Misr fazilatlari“ (Fazoʼil Misr) asarini baʼzan al-Kindiy yozgan degan taxminlar mavjud, ammo aslida uni uning oʻgʻli Umar yozgan, deb hisoblanadi[7].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ المقريزي, أحمد بن علي. تاريخ المقريزي الكبير المسمى (المقفى الكبير). بيروت، لبنان: دار الكتب العلمية, 2009 — 497-bet.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Gordon 2006, s. 440.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Rosenthal 1986, s. 121.
- ↑ Guest 1912, ss. 5–7.
- ↑ Guest 1912, ss. 10–13.
- ↑ Guest 1912, ss. 8–13.
- ↑ Guest 1912, s. 14.
Adabiyotlar
- Gordon, Matthew S. (2006). "Kindi, Al-". in Meri, Josef W.. Medieval Islamic Civilization, An Encyclopedia: Volume 1, A - K, Index. New York and Great Britain: Routledge. 440–441 b. ISBN 978-0-415-96690-0. https://books.google.com/books?id=c1ZsBgAAQBAJ.
- Al-Kindi, Muhammad ibn Yusuf. The Governors and Judges of Egypt. Leydon and London: E. J. Brill, 1912.
- Tillier, Mathieu (2012). „Kirish“. Histoire des cadis égyptiens. Al-Kindi asari. Fransuz tiliga tarjima: Mathieu Tillier. Qohira: Institut français d’archéologie orientale.
- Rosenthal, F. (1986). "Al-Kindi, Abu 'Umar Muhammad". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume V: Khe–Mahi (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 121–122 b. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_4379. ISBN 978-90-04-07819-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Al-Kindi%2C+Abu+%27Umar+Muhammad&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.