Muhammad ibn Tugʻj al-Ixshid
| Muhammad ibn Tugʻj al-Ixshid | |
|---|---|
| Misr, Suriya va Hijoz amiri | |
| hukmronlik | 935-yil 26-avgust – 946-yil 24-iyul |
| Davomchisi | Abulqosim Unujur ibn al-Ixshid |
| sulola | Ixshidiylar |
| Otasi | Tugʻj ibn Juff |
| Dini | Ahl as-Sunna val-Jamoa |
Abu Bakr Muhammad ibn Toʻgʻj ibn Juff ibn Yiltakin ibn Furon ibn Furiy ibn Xoqon (882-yil 8-fevral – 946-yil 24-iyul), al-Ixshid (arabcha: الإخشيد) nomi bilan mashhur. 939-yildan keyin Abbosiylar xalifaligi qoʻmondoni va hokimi, 935-yildan 946-yilda vafotiga qadar Misr va Suriya (Levant) hududlari hukmdori boʻlgan. 969-yilgi Fotimiylar istilosigacha bu hududlarni boshqargan Ixshidiylar sulolasi asoschisi.
Kelib chiqishi va yoshlik davri
Ibn Xallikon tomonidan tuzilgan biografik lugʻatga koʻra, Muhammad ibn Tugʻj 882-yil 8-fevralda Bagʻdodda, Kufa darvozasiga olib boruvchi koʻchada tugʻilgan[1]. Uning oilasi turkiy xalqlardan boʻlib, Movarounnahrdagi Fargʻona vodiysidan boʻlgan. Uning ajdodi „Xoqon“ nomi bilan tanilgan boʻlib, bu nom turkiy shohona unvon hisoblangan[1]. Muhammadning bobosi Juff Fargʻonani tark etib, Samarradagi Abbosiylar saroyida xizmat qilgan. Shuningdek, Tuluniylar sulolasining asoschisi Ibn Tulunning otasi ham shu yoʻldan borgan edi[2]. Juff va uning oʻgʻli, Muhammadning otasi Tugʻj dastlab Abbosiylar xizmatida boʻlgan, ammo keyinchalik 868-yildan boshlab Tugʻj Misr va Suriyada mustaqil hokimlik qilgan Tuluniylar xizmatiga oʻtgan[2]. Tugʻj Tuluniylar davrida Iordaniya viloyati markazi Tiberiya, Qinnasrin viloyati markazi Halab va Damashq (oʻsha nomdagi viloyat markazi) hokimi sifatida faoliyat yuritgan[2]. U 903-yilda Qarmatlarning Damashqqa qilgan hujumini qaytarishda katta rol oʻynagan. Yetti oy davomida shaharni Qarmatlarga qarshi ushlab turgan va nihoyat Misrdan yetib kelgan yordam kuchlari bilan ularni quvib chiqargan[2]. Shu tariqa Muhammad ibn Tugʻj yoshlik yillarining koʻp qismini Tuluniylar hukmronligi ostida Shomda otasi bilan birga oʻtkazgan. Aynan shu davrda Tiberiyada otasining yordamchi hokimi boʻlgan va undan tajriba orttirgan[3].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Ibn Khallikan 1868.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Kennedy 2004.
- ↑ Bacharach 1975.