Kontent qismiga oʻtish

Muhammad ibn Yoqub al-Kulayniy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Muhammad ibn Yoqub al-Kulayniy
مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ ٱلْكُلَيْنِيُّ
Unvoni Siqatul Islom ("Islomning ishonchli kishisi")
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi hijriy 255-yil hijriy
/milodiy 868-yil milodiy
Vafoti hijriy 329-yil AH
/milodiy 941-yil
Dini Islom
Era Islom oltin davri
Hudud Eron va Iroq
Mazhab shia
Diniy oqimi Isnoashariylar
Yurisprudensiya axboriy
Asosiy qiziqish(lar)i hadis
Mashhur ish(lar)i Kitab al-Kafiy

Abu Jafar Muhammad ibn Yoqub ibn Ishaq al-Kulayniy ar-Roziy (محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی ;أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ ٱلْكُلَيْنِيُّ ٱلرَّازِيُّ; taxminan hijriy 255-yil / milodiy 868-yil – hijriy 329-yil / milodiy 941-yil)[1] — fors[2] shia musulmon olimi, hadis toʻplovchisi va Kitab al-Kafīy asari muallifi[3].

U hadis izlab qilgan keng safarlari, ayniqsa Qum va Bagʻdodda bo‘lgan faoliyati bilan tanilgan. Ko‘plab ustozlar qoʻl ostida ta’lim olgan bo‘lib, ularning aksariyati shialarning o‘ninchi va o‘n birinchi imomlari — Ali al-Hodiy (835–868) va Hasan al-Askariy (868–874) bilan zamondosh edi[4][5][6]. Shuningdek, u Shayx as-Saduq va Ibn Qulavayh kabi bir qancha mashhur olimlarning ustozlaridan bo‘lgan.

Hayoti

Tugʻilishi

Rayda joylashgan Shoh Abdul-Azim ziyoratgohi, Kulayniy shu yerda tugʻilgan

Al-Kulayniy Eronning Ray shahri yaqinida joylashgan Kulayn qishlogʻi yoki kichik shaharchasida tugʻilgan, biroq manbalarda uning tugʻilgan sanasi aniq ko‘rsatilmaydi[7]. Uning tugʻilishi hijriy 255-yil (868) atrofida, shia anʼanalariga ko‘ra, hozirda Buyuk gʻoyiblik (al-gʻayba al-kubro) holatida bo‘lgan va kelajakda qaytadan zohir bo‘ladigan, Oʻn ikki imomning oxirgisi Hujjatulloh al-Mahdiy bilan bir davrga toʻg‘ri kelgani aytiladi. Abu al-Qosim al-Xoiy kabi boshqalar esa u (al-Kulayniy) Hasan al-Askariy (taxminan milodiy 874-yil) vafotidan keyin tugʻilgan, deb hisoblaydi. Otasi Yoqub al-Kulayniy bo‘lib, u Kichik gʻoyiblik (874–941) davrida yashagan. Ta’kidlanishicha, u imomning Toʻrt noibi orqali u bilan muloqot qilish yo‘li bilan al-Mahdiyning ilohiy ilmidan katta foyda olgan[8][9].

Taʼlimi

Kulayniy dastlabki diniy ta’limni o‘z tug‘ilgan shahrida olgan va keyinchalik ta’limini davom ettirish uchun Rayga borgan. Shia anʼanalariga ko‘ra, u Rihalah-ye hadis (ya’ni hadis jamlash uchun safar qilgan va hadis ilmidagi e’tiborli kishilar bilan uchrashganlar) deb ataluvchi maxsus muhaddislar toifasiga kiradi[9]. Shu maqsadda u Abbosiylar xalifaligi poytaxti Bagʻdodga safar qilgan va u yerda hijriy 329-yil/milodiy 941-yil vafot etguniga qadar yigirma yil yashab, dars bergan hamda ilmiy faoliyat bilan shug‘ullangan. U ellikdan ortiq ustozdan ta’lim olgani bilan tanilgan; ulardan biri Ali ibn Ibrohim al-Qummiy bo‘lib, uning kitobidagi ko‘plab rivoyatlar manbasi hisoblanadi. U hadisni jamlagan eng yetakchi shia to‘plovchilaridan sanaladi va Kitab al-Kafiy asari muallifidir[10].

Ishlari va hissasi

Shayx al-Kulayniy eng avvalo al-Kafiy asari bilan mashhur bo‘lsa-da, bu uning yagona yutug‘i emas edi. Quyida uning ma’lum asarlari ro‘yxati keltiriladi:

  • Kitab al-Kafiy
  • Rasail al aimmah
  • Kitab ar-rijal
  • Kitab ar radd ala al qaramitah
  • Kitab ma qila fiy al aimmah min ash-shir
  • Kitab tabir al-ruya

Shulardan faqat al-Kafiy to‘liq holda saqlanib qolgan[11].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ Shaikh Mohammed bin Yaqoob bin Ishaq Kulaini & Al Kafi @ islam-laws.com
  2. ↑ The Cambridge History of Iran. London: Cambridge University Press, 1975 — 472-bet. ISBN 978-0-521-20093-6. 
  3. ↑ Sheikh Kulayni, the right keeper of Shia Ahadith Mehr News. Retrieved 17 October 2018.
  4. ↑ Baḥr al-ʿUlūm, Sayyid Muḥammad Mahdī al-. Al-Fawāʾid al-rijālīyya. Edited by Muḥammad Ṣādiq Baḥر al-ʿUlūم. Tehran: Maktabat al-Ṣādiق, 1363 Sh.
  5. ↑ Ḥillī, Ḥasan b. Yūsuf al-. Khulāṣat al-aqwāl fī maʿrifat al-rijāl. Edited by Jawād al-Qayyūمī. [n.p.]: Nashr al-Fiqāha, 1417 AH.
  6. ↑ Khoei, Muʿjam rijāl al-ḥadīث, vol. 19, p. 59.
  7. ↑ Ali Akbar al-Ghaffari's introduction to his eight-volume edition of al-Kulayni's Usul al-Kafi, Tehran, 3rd edition 1388-), I, 9–13.
  8. ↑ Ali Akbar al-Ghaffari's introduction to his eight-volume edition of al-Kulayni's al-Kafi, Ibid. I, 13–14.
  9. ↑ 9,0 9,1 Syed Waheed Akhtar: Early Imammiyah Shiite Thinkers
  10. ↑ Meri, Josef W.. Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. USA: Routledge, 2005. ISBN 978-0-415-96690-0. 
  11. ↑ Islamic Texts Institute. Al-Kafi Book I: Intellect and Foolishness. Taqwa Media, 2012. ISBN 9781939420008. 

Havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_ibn_Yoqub_al-Kulayniy&oldid=1062662" dan olindi