Kontent qismiga oʻtish

Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot yoki foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot — korxonaning to'rtta moliyaviy hisobotlaridan biri. Unda maʼlum bir davr davomida kompaniyaning daromadlari va xarajatlari aks ettiriladi[1].

Ushbu hisobot daromadlar qanday qilib sof daromad yoki sof foydaga (barcha daromadlar va xarajatlar hisobga olingandan keyingi natija) aylanishini koʻrsatadi. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotning asosiy maqsadi — hisobot davrida korxona foyda olganmi yoki zarar koʻrganmi, shuni menejerlar va investorlar uchun aniqlab berishdan iborat.

Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot maʼlum bir davrni qamrab oladi (xuddi pul oqimi toʻgʻrisidagi hisobot kabi). Bu jihatdan u buxgalteriya balansidan farq qiladi, chunki balans hisobot faqat maʼlum bir vaqt nuqtasidagi holatni aks ettiradi.

Moliyaviy hisobotlarni eʼlon qilishi talab etiladigan xayriya tashkilotlari odatda daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotni tuzmaydi. Buning oʻrniga ular moliyalashtirish manbalari, dastur xarajatlari, maʼmuriy xarajatlar va boshqa operatsion majburiyatlarni aks ettiruvchi oʻxshash hisobotni taqdim etadi. Ushbu hisobot odatda faoliyat toʻgʻrisidagi hisobot deb ataladi[2].

Faoliyat toʻgʻrisidagi hisobotda daromadlar va xarajatlar donorlar tomonidan ajratilgan mablagʻlar boʻyicha qoʻyilgan cheklovlarga qarab alohida toifalarga ajratiladi.

Daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot ikki xil usulda tuzilishi mumkin[3].

Bir bosqichli usulda barcha daromadlar yigʻiladi va undan barcha xarajatlar ayiriladi, natijada yakuniy natija (sof foyda yoki zarar) aniqlanadi.

Koʻp bosqichli usulda esa yakuniy natijaga erishish bir necha bosqich orqali amalga oshiriladi. Avval yalpi foyda aniqlanadi, soʻng operatsion xarajatlar hisoblanadi. Ushbu xarajatlar yalpi foydadan ayirilgach, operatsion foyda hosil boʻladi.

Keyin operatsion foydaga boshqa daromadlar va boshqa xarajatlar oʻrtasidagi farq qoʻshiladi, natijada soliqdan oldingi foyda aniqlanadi. Oxirgi bosqichda soliqlar ayiriladi va natijada hisobot davri uchun sof foyda aniqlanadi[4].

Foyda va zararlar toʻgʻrisidagi hisobotning foydaliligi va cheklovlari

Daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot investorlar va kreditorlarga korxonaning oʻtgan davrdagi moliyaviy natijalarini baholash, kelajakdagi faoliyatini prognoz qilish hamda daromad va xarajatlar haqidagi maʼlumotlar asosida kelgusida pul oqimlarini shakllantirish qobiliyatini aniqlashga yordam beradi. Shu sababli u biznes uchun muhim ahamiyatga ega.

Biroq, daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot maʼlumotlari bir qator cheklovlarga ega:

  • Ishonchli tarzda oʻlchab boʻlmaydigan, ammo muhim boʻlishi mumkin boʻlgan ayrim koʻrsatkichlar hisobotda aks ettirilmaydi (masalan, brend tanilishi va mijozlar sodiqligi).
  • Baʼzi koʻrsatkichlar qoʻllanilgan buxgalteriya usullariga bogʻliq (masalan, zaxiralarni baholashda FIFO yoki LIFO usullaridan foydalanish).
  • Ayrim koʻrsatkichlar baholash va taxminlarga asoslanadi (masalan, amortizatsiya xarajatlari aktivning foydali xizmat muddati va qoldiq qiymati boʻyicha baholarga bogʻliq).


                - GREENHARBOR MChJning Moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisoboti

31.12.2010 

                                               €          €
                                             Debit     Kredit
Daromadlar
Sof tushum(foiz daromadlari bilan birga)         296,397
                                                      --------
Xarajatlar:
  Reklama                               6,300
  Bank va kredit karta to‘lovlari              144
  Buxgalteriya xizmatlari                   2,350
  Subpudratchilar                          88,000
  Vakillik xarajatlari       5,550
  Sug‘urta                                     750
  Yuridik va professional xizmatlar          1,575
  Litsenziyalar                                632
  Chop etish, pochta va kanselyariya         Ijara                                    13,000
  Materiallar                               74,400
  Telefon                                     1,000
  Kommunal xizmatlar                         1,494
                                                       --------
      Jami xarajatlar                                 (195,515)
                                                       --------
Sof foyda                                           100,882

Biznes subyektlarining daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotlari va keng qamrovli daromad hisobotlarini tuzish boʻyicha koʻrsatmalar Buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari kengashi tomonidan hamda turli mamlakatlarga xos tashkilotlar, masalan AQShdagi Moliyaviy hisob standartlari kengashi tomonidan ishlab chiqiladi.

Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotda qoʻllaniladigan hisob nomlari va ularning qoʻllanilishi tashkilot turiga, tarmoq amaliyotiga va turli talablariga bogʻliq holda farq qiladi[5].

Manbalar

  1. ↑ Professional English in Use — Finance, Cambridge University Press, p. 10
  2. ↑ „ANALYSIS OF FASB 117 (Financial Accounting Standards Board) "FINANCIAL STATEMENTS OF NOT-FOR-PROFIT ORGANIZATIONS"“. 2010-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 16-noyabr.
  3. ↑ Warren, Carl. Survey of Accounting. Cincinnati: South-Western College Pub, 2008 — 128–132-bet. ISBN 978-0-324-65826-2. 
  4. ↑ Bragg, Steven „Income statement definition“ (en-US). AccountingTools (2025-yil 11-fevral). Qaraldi: 2025-yil 15-oktyabr.
  5. ↑ „Presentation of Financial Statements“ International Accounting Standards Board. Accessed 17 July 2010. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Moliyaviy_natijalar_toʻgʻrisidagi_hisobot&oldid=621564" dan olindi