Molik ibn Avf
| Molik ibn Avf | |
|---|---|
| Tavalludi |
tax. VI asr |
| Vafoti |
640 (39–40 yosh) Damashq |
| Kasbi | Shoir |
| Mashhur ishlari | Hunayn jangida musulmonlarga qarshi jang qilgan |
| Boshqa nomlari | Abu Ali |
| Bolalari | Ali |
| Qarindoshlari | Ummu Abdulla bint Abu Umayya (ammasi) |
Molik ibn Avf (arabcha: مالك بن عوف) — islom paygʻambari Muhammadning sahobasi va Toif shahrida yashovchi Havozin qabilasi yetakchisi. Islom dinini qabul qilishdan oldin Hunayn jangida musulmonlarga qarshi jangga qoʻmondonlik qilgan kishilardan biri boʻlgan. Havozin qabilasi jangda Banu Saqif qabilasi bilan birga urushgan. Molik qoʻshinlarga boshchilik qilgan va oʻz xalqi orasida yuqori martabaga ega boʻlgan taniqli suvoriy boʻlgan[1]. Paygʻambar Muhammadning vafotidan oldin islomni qabul qilgan[2][3].
Muhammad paygʻambarning Toifga tashrifi
619-yilda paygʻambar Muhammadning amakisi Abu Tolib vafot etgan, oradan bir necha hafta oʻtib esa uning rafiqasi Xadicha ham dunyodan oʻtgan. Natijada, Muhammad paygʻambar jamiyat hayotida amakisining qoʻllab-quvvatlovidan, uyda esa rafiqasining madadidan ayrilgan. Shu sabali, Makkadagi vaziyat uning uchun tobora ogʻirlashib borgan.
Shundan soʻng Muhammad paygʻambar oʻz qabilasining tazyiqlaridan himoyalanish maqsadida Makkadan qariyb 45 mil uzoqlikdagi togʻlar orasida joylashgan Toif shahriga, u yerda yashovchi Banu Saqif qabilasi huzuriga yoʻl olgan. Shu bilan birga, paygʻambar Alloh tomonidan unga nozil qilingan daʼvatni Banu Saqif qabilasi qabul qilishiga ham umid bogʻlagan edi.
Paygʻambar Muhammad Toifga islomni yoyish uchun kelganida Molik ibn Avf uni tanqid qilgan[manba kerak]. Paygʻambar Banu Saqif yetakchilarini islomga daʼvat etish uchun ularning oldiga borganida Molik ibn Avf va yetakchilar uning bu taʼlimotini qoralagan. Saqif yetakchilari paygʻambarni shahardan quvib chiqarish uchun oʻz qullarini yuborgan, qullar to uning oyoqlari qonab ketgunga qadar tosh va yana boshqa narsalar otgan[2][4][5].
Hunayn jangi
Avf Makka fathidan keyin Hunayn jangida qatnashgan. Jang boshlanishidan oldin Avf jangchilariga musulmonlar ustiga oʻq yogʻdirishni buyurgan. Musulmon jangchilari ortga chekina boshlagan. Muhammad paygʻambar Abbos ibn Abdulmuttalibga musulmon lashkarini qayta jangga chaqirishni buyurgan. Abbos musulmonlarni jangga chorlagan, shundan soʻng taxminan 100 nafar musulmonlar jangga qaytgan. Ularning jang qilayotganini koʻrganidan soʻng musulmon qoʻshinining qolgan qismi ham qaytib kelgan. Natijada, bu jangda musulmonlar gʻalaba qozongan, Avf va uning qoʻshini esa Toifga qochgan. Shu hodisa munosabati bilan Qur’ondan bir oyat nozil boʻlgan[6]. Muhammad paygʻambar va uning qoʻshini Toifni qamal qilgan, biroq shaharni egallay olmagan.
Toʻliq ismi
Uning toʻliq ismi — Molik bin Avf bin Saʼd bin Robi’a bin Voila bin Dahmon bin Nasr bin Muoviya[7][8] bin Bakr bin Havozin bin Mansur bin Ikrima bin Xasfa bin Qays Aylon bin Mudar bin Nizor bin Maʼd bin Adnon bin Adod[9].
Islomni qabul qilishi
Molik bin Avf an-Nasriy as-Saʼd Havozin va Saqif qabilalarini Hunayn jangida musulmonlarga qarshi urushga boshlab kelgan. Ular magʻlub boʻlib, mol-mulki, oilasi va avlodi musulmonlarning qoʻliga tushgan.
Molik islomni qabul qilgach, Muhammad payg'ambar uni oʻz qabilasi va unga ergashgan kishilarga boshliq etib tayinlagan. U fath yurishlari boshlangunga qadar o'z qabilasi bilan bo'lgan. Keyinchalik qabilasi bilan birga Qodisiya jangida qatnashgan va ushbu jangda yaxshi xizmat ko'rsatgan. Molik Damashq shahrining fath etilishida ham qatnashgan va keyinchalik oʻsha yerda yashab qolgan. U yerda Molikka tegishli bo'lgan, keyinchalik „Banu Nasr uyi“ nomi bilan mashhur bo'lgan uy bor edi. Rivoyatlarga ko‘ra, Damashq fath etilgach, Molik bu uyga birinchi bo‘lib joylashgan[10].
Manbalar
- ↑ Margoliouth, D. S. (David Samuel). Mohammed and the Rise of Islam, Robarts - University of Toronto, New York and London : Putnam, 1905 — 395-bet.
- ↑ 2,0 2,1 The injury in distinguishing the companions, part 5 (Arabic) — 550-bet.
- ↑ Margoliouth, D. S. (David Samuel). Mohammed and the rise of Islam, Robarts - University of Toronto, New York and London : Putnam, 1905 — 407-bet.
- ↑ A.C. Brown, Jonathan. Muhammad: A Very Short Introduction. Oxford University Press, 24 March 2011 — 22-bet. ISBN 9780199559282.
- ↑ Salahi, Adil. Muhammad: His Character and Conduct. The Islamic Foundation, 2013 — 19–20-bet. ISBN 978-0-86037-561-6.
- ↑ „Tafsir Surah At-Tawbah - 25“ (en). Quran.com. Qaraldi: 2023-yil 26-noyabr.
- ↑ „ص480 - كتاب تاريخ دمشق لابن عساكر - مالك بن عمرو الساعدي ثم العاملي القضاعي - المكتبة الشاملة“. shamela.ws. Qaraldi: 2024-yil 16-may.
- ↑ „ص2473 - كتاب معرفة الصحابة لأبي نعيم - مالك بن عوف النصري يكنى أبا علي كان رئيسا مقداما كان على النبي صلى الله عليه وسلم يوم هوازن وهو رئيس المشركين يومئذ ثم أسلم وشهد القادسية مسلما مع سعد بن أبي وقاص وهو مالك بن عوف بن مالك بن سعد بن ربيعة بن يربوع بن واثلة بن دهمان بن نصر بن - المكتبة الشاملة“. shamela.ws. Qaraldi: 2024-yil 16-may.
- ↑ Abu Naim Al-Asbahani. Knowledge of the Companions of Abu Naim, c. 5 (Arabic) — 173-bet.
- ↑ al'aelam lilzirkili, part 5 (Arabic) — 264-bet.