Miknas katta masjidi

Miknas katta masjidi
	Masjid
	Miknas katta masjidi; arabcha: مسجد مكناس الكبير‎‎
Mamlakat	Marokash
Shahar	Miknas
Koordinatalar	33°53′41.5″N 5°33′53.8″W / 33.894861°N 5.564944°W
Yoʻnalishi	sunniy
Masjid turi	Jomeʼ-Masjid
Meʼmoriy uslub	Marokash meʼmorchiligi
	Asosiy sana:; 12-asr
Umumiy maydoni	3500 kvadrat metr
Minoralar soni	1 ta
Minoralar soni	1 ta
Holati	amaldagi
Tarovih
Saharlik va iftorlik

Miknas katta masjidi (arabcha: مسجد مكناس الكبير‎‎) Marokashning Miknas shahridagi eski shahar (medina)ning tarixiy bosh masjidi (juma masjidi) hisoblanadi. U eski shahardagi eng katta va eng muhim masjid boʻlib, uning eng qadimiy yodgorliklaridan biridir^[1]^[2].

Tarixiy maʼlumot

Marokashning boshqa shaharlaridagi koʻplab bosh masjidlar singari (masalan, Marokashdagi Ibn Yusuf masjidi yoki Fosdagi al-Qaraviyyin yoki Sale shahridagi Sale katta masjidi), bu masjid ham eski shaharning markazida joylashgan boʻlib, shaharning eng muhim savdo va diniy mahallasini markazlashtiradi. Bu hudud shaharning asosiy bozor koʻchalari (qaysariyya yoki kissariya deb ham ataladi^[3]) va yirik tarixiy madrasalarini oʻz ichiga oladi, ularning barchasi masjid yaqinida joylashgan^[1]^[2].

Masjid 12-asrda Almoravidlar sulolasi davrida qurilgan deb hisoblanadi^[2]^[1]. U Muvahhid xalifasi Muhammad an-Nosir (1199–1213-yillarda hukmronlik qilgan) davrida sezilarli darajada taʼmirlangan va kengaytirilgan. Xalifa, boshqa ishlar qatori, shahardan 9 kilometr janubda joylashgan manbadan masjidga yangi suv yoʻlini tortgan^[4]. Muvahhidlar davridan masjid ichida katta va nafis mis qandil ham saqlanib qolgan boʻlib, u Fosdagi al-Qaraviyyin masjidida osilgan mashhur Muvahhid qandiliga uslub jihatidan oʻxshashdir^[4].

Meʼmorchiligi

Masjidning shakli va rejalashtirilishi anʼanaviy Marokash yoki Shimoliy Afrika masjidlariga xosdir. Uning maydoni taxminan 3500 kvadrat metrni tashkil etadi^[4]. Masjid juda keng ichki ibodatxonadan iborat boʻlib, uning asosiy qismi (hovlining janubida) janubiy/janubi-sharqiy devorga parallel ravishda choʻzilgan bir necha qator ravoqlar bilan toʻqqizta yoʻlakka boʻlingan (yaʼni, namoz yoʻnalishi boʻlgan qibla devori)^[2]. Ravoqlar va ustunlar sodda, zamin esa gilamlar bilan qoplangan^[2]. Ibodatxonaning markazidan taxminan shimoldan janubga tomon, janubiy devorga perpendikulyar holda oʻtuvchi biroz ajralib turadigan markaziy „nef“ boʻlib, u atrofdagi boʻshliqqa nisbatan biroz muhimroq tarzda ajratilgan va mehrob (namoz yoʻnalishini bildiruvchi joy) tomon eltadi. Mehrobning oʻzi naqshlangan va boʻyalgan shtukko bilan bezatilgan boʻlib, u Mavloy Ismoil (1672–1727-yillarda hukmronlik qilgan) davrida qayta qurilgan^[2]. Yaqindagi minbar (masjid minbari) ham shu davrga mansub^[2].

Masjidning shimoliy qismida katta hovli (sahn) joylashgan boʻlib, uning markazida tahorat uchun moʻljallangan favvora mavjud. Hovli zellij koshinlari bilan qoplangan va uch tomondan ibodatxona va uning ravoqlari bilan oʻralgan, shimoliy tomonida esa masjidning asosiy kirish yoʻllaridan biri joylashgan^[2]. Hovlidan ibodatxonaga atrofdagi istalgan ravoqlar orqali kirish mumkin, biroq hovlining janubiy tomonidagi, masjid kirishiga qarama-qarshi joylashgan va mehrob tomon eltuvchi markaziy nef ravoqiga toʻgʻri keladigan oʻrta ravoq boy naqshlangan va boʻyalgan shtukko bezagi bilan ajralib turadi. Uning oʻrni mehrob naqshlari bilan bezatilgan nafis yogʻoch panjara — anaza bilan toʻsib qoʻyilgan boʻlib, u hovlida oʻqiladigan namozlar uchun tashqi yoki „yozgi“ mehrob vazifasini bajaradi^[4]. Anaza juda nafis oʻyma bezaklarga ega boʻlib, Mariniylar davriga oid anazalarga, masalan, 1290-yilda yakunlangan Qaraviyyin masjididagi anazaga shaklan oʻxshash, biroq u 1715-yilga tegishli boʻlib, Mavloy Ismoil hukmronligi davrida ishlangan^[5]^:287–288.

Yana qarang

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Ramirez, Francis; Rolot, Christian. Meknès, cité impériale. Courbevoie (France): ACR Édition, 2004 — 134-bet.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 ^2,7 Métalsi, Mohamed; Tréal, Cécile; Ruiz, Jean-Michel. Les villes impériales du Maroc. Paris: Terrail, 1999.
↑ The Rough Guide to Morocco, 11th, Rough Guides, 2016 — 202-bet.
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 Touri, Abdelaziz; Benaboud, Mhammad; Boujibar El-Khatib, Naïma; Lakhdar, Kamal; Mezzine, Mohamed. Le Maroc andalou : à la découverte d'un art de vivre, 2, Ministère des Affaires Culturelles du Royaume du Maroc & Museum With No Frontiers, 2010. ISBN 978-3902782311.
↑ El Khammar, Abdeltif. Mosquées et oratoires de Meknès (IXe-XVIIIe siècle): géographie religieuse, architecture et problème de la Qibla. Université Lumière-Lyon 2, 2005.

Havolalar

Vikiomborda „Miknas katta masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.

Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin.

[:1-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Ramirez, Francis; Rolot, Christian. Meknès, cité impériale. Courbevoie (France): ACR Édition, 2004 — 134-bet.

[:0-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 ^2,7 Métalsi, Mohamed; Tréal, Cécile; Ruiz, Jean-Michel. Les villes impériales du Maroc. Paris: Terrail, 1999.

[:2-3] The Rough Guide to Morocco, 11th, Rough Guides, 2016 — 202-bet.

[:12-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 Touri, Abdelaziz; Benaboud, Mhammad; Boujibar El-Khatib, Naïma; Lakhdar, Kamal; Mezzine, Mohamed. Le Maroc andalou : à la découverte d'un art de vivre, 2, Ministère des Affaires Culturelles du Royaume du Maroc & Museum With No Frontiers, 2010. ISBN 978-3902782311.

[:3-5] El Khammar, Abdeltif. Mosquées et oratoires de Meknès (IXe-XVIIIe siècle): géographie religieuse, architecture et problème de la Qibla. Université Lumière-Lyon 2, 2005.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]