Mavlono ash-shayx

Mavlono ash-shayx (arabcha: مولاي الشيخ‎‎ Mavlono al-Shayx; 1566–1621) Saʼdiylar shahzodasi edi. Ispaniyaga surgun qilingan, Madriddagi katolitsizmni qabul qilib, Felipe de África („afrikalik Felipe“), Philip of Africa yoki Philip of Austria nomlari bilan, shuningdek „Qora shahzoda“ taxallusi bilan tanilgan.

Hayoti

Mavlono ash-shayx 1566-yilda Marokashda tugʻilgan. U 1574–1576-yillar orasida hukmronlik qilgan, keyinchalik amakisi Abdulmalik (1576–1578) tomonidan taxtdan agʻdarilgan Saʼdiy sultoni Abu Abdulloh Muhammad II Saʼdiyning oʻgʻli edi. Qirol Sebastian boshchiligidagi portugal qoʻshinlari yordami bilan 1578-yil 4-avgustda Uch shoh jangida raqibiga qarshi jang qiladi; bu jang portugallar magʻlubiyati va uch nafar hukmdorning halok boʻlishi bilan yakunlanib, Abdulmalikning ukasi Ahmad al-Mansur hukmronligiga yoʻl ochadi.

Mavlono ash-shayx 12 yoshida Ispaniyaga kelgan. Portugaliyada qisqa muddat boʻlgach, u 1589-yildan 1593-yilgacha Carmonada yashadi. Uning shaxsiy doʻsti boʻlgan va biz biladigan maʼlumotlarning bir qismi asoslangan El bautismo del príncipe de Marruecos komediyasining muallifi Lope de Vega fikriga koʻra, Mavlono ash-shayx Andújarda shanba oqshomi Virxen de la Kabezaning yurishida ishtirok etgach, islomdan voz kechishga qaror qilgan.

1593-yil 3-noyabrda u homiysi sifatida Filipp II qatnashgan holda, sharafiga ism berilgan San-Lorenso de El Eskorial monastirida choʻqintirildi. U Ispaniya grandezi va Santiago ordeni komandori unvonlariga sazovor boʻldi.

Mavlono ash-shayx oʻsha davr Madrid yuqori jamiyatiga yaxshi tanish edi. U hozirgi kunda Santoña saroyi nomi bilan maʼlum boʻlgan, Huertas va Príncipe (Prins) koʻchalari kesishgan burchakdagi qasrda yashagan. Uning doʻsti Lope de Vega unga 148-sonetini bagʻishlagan^{[manba kerak]}.

Moriskiylar quvgʻin qilingach, saroyda sobiq musulmonning yashashi xavfli boʻlib qoldi va Mavlono ash-shayx Italiyadagi ispan mulklariga koʻchib oʻtdi. U yerda u 1621-yilda Lombardiyadagi Vigevanoda vafot etdi va dafn etilgani aytiladi, biroq aniq qoʻyilgan joyi nomaʼlum. Vigevano xronikachisi Matteo di Cherasco Gianolio Mavlono ash-shayxning sarguzashtli hayotini Memorie storiche intorno la vita del real principe di Marocco Muley-Xeque nomli kitobda jamlagan boʻlib, bu asar ham uning hayotiga oid tarixiy manbalardan biridir.

Calle del Príncipe („Shahzoda koʻchasi“) Madriddagi va suvga choʻqintirilishidan avval bir muddat yashagan Valdemorillodagi Calle Felipe de África koʻchalari uning nomi bilan atalgan, deyiladi. Getafeda ham shu nomdagi boshqa koʻcha bor, ammo u Mavlono ash-shayx emas, balki yillar oʻtib shu nom bilan choʻqintirilgan boshqa marokashlik shahzodaga bagʻishlangan. Madrid solnomachisi Mesonero Romanos Calle del Príncipe haqidagi bu daʼvoni rad etib, bu nom 1568-yildayoq qoʻllanilganini, Mavlono ash-shayx esa Ispaniyaga kamida 1580-yilda kelganini va 1593-yildagi choʻqintirilishigacha shahzoda boʻlmaganini taʼkidlaydi.