Marj Rahit jangi (684)

Marj Rahit jangi (684)
Ikkinchi fitnaning bir qismi
Sanalar milodiy 684-yil 18-avgust Urush yeri Marj Rahit, Damashq yaqini Natija Umaviylar gʻalaba qozongan
Qoʻmondonlar
Umaviylar xalifaligi va ularning tarafida boʻlgan qabilalar Banu Kalb Kindiylar Gʻassoniylar Banu Tayy Banu al-Qayn Tanuxiylar Falastinning Banu Judham qabilasi (Umaviylar tarafdorlari) Qoʻmondonlar: Marvon I Ubaydulloh ibn Ziyod Abdulaziz ibn Marvon Abbod ibn Ziyod Malik ibn Hubayra as-Sakuniy Ravh ibn Zinba al-Judamiy Bishr ibn Marvon Abdulaziz ibn Marvon	Zubayr ibn Avvom tarafdorlari Qays Banu Sulaym Banu Amr Banu Zubyan Hims shahridan Himyariylar va Ansorlar Falastinning Banu Judham qabilasi (Zubayr ibn Avvom tarafdorlari) Qoʻmondonlar: Ad-Dahhok ibn Qays al-Fihriy † Ziyod ibn Amr al-Uqayliy Shurahbil ibn Ziʼl-Kala Maʼn ibn Yazid ibn al-Axnas al-Sulamiy †
Kuchlar
6 000 yoki 13 000, asosan, piyoda askarlar yoʻqotishlar: 4000 nafari oʻldirilgan	30 000 60 000, asosan, otliq askarlar yoʻqotishlar: 15 000 nafari oʻldirilgan, ulardan 80 nafari zodagonlar

Marj Rahit jangi (arabcha: يوم مرج راهط‎‎) – Ikkinchi fitna davridagi dastlabki janglardan biri. 684-yil 18-avgustda sodir boʻlgan. Umaviy xalifasi Marvon I ning tarafdorlaridan iborat, asosan, Banu Kalb qabilasi yetakchilik qilgan Yaman qabilalar ittifoqi hamda oʻzini Makkada xalifa deb eʼlon qilgan Abdulloh ibn az-Zubayr tarafdori ad-Dahhok ibn Qays al-Fihriy boshchiligidagi Qays qabilalari qoʻshini oʻrtasida kechgan. Yaman qabilalarining gʻalabasi Umaviylarning Bilod ash-Shom (hozirgi Levant) ustidan nazoratini mustahkamladi va Ibn az-Zubayrga qarshi yuritilgan urushda ularning hal qiluvchi gʻalabasiga zamin yaratdi. Biroq ushbu jang Qays va Yaman qabilalari oʻrtasida chuqur adovat va raqobatning boshlanishiga sabab boʻldi, bu esa Umaviylar xalifaligi hukmronligining qolgan yillarida tinimsiz mojarolar va siyosiy beqarorlikka olib boʻldi.

Oqibati

Marj Rahitdagi gʻalaba Umaviylarning Suriyadagi mavqeini mustahkamladi va Ibn az-Zubayr tarafdorlariga qarshi hujumga oʻtish imkonini berdi. Oʻsha yilning oxiriga kelib, Misr ustidan nazorat qayta tiklandi, biroq Ubaydulloh ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar Iroqni qaytarib olishga uringanida, 686-yilning avgustida Mosul yaqinida ularning yurishi al-Muxtor boshchiligidagi Alaviy tarafdorlar tomonidan toʻxtatildi. 685-yil aprel oyida Marvon I ning vafotidan soʻng xalifalikka tayinlangan Abdulmalik keyingi yillarda avvalo oʻz hokimiyatini mustahkamlash bilan shugʻullandi. Shu bilan birga, 687-yilda Mus’ab ibn az-Zubayr al-Muxtorni magʻlubiyatga uchratib, butun Iroqni oʻz nazorati ostiga oldi. 691-yilda Abdulmalik Zufar al-Kilobiy boshchiligidagi Qays qabilalarini Umaviylar tomoniga ogʻdirishga muvaffaq boʻldi va Iroqqa yurish boshladi. Natijada, Mus’ab ibn az-Zubayr magʻlubiyatga uchradi va halok boʻldi. Umaviylar Sharqdagi barcha hududlar ustidan yana oʻz nazoratini tikladi. 692-yil oktyabrda Makka yana bir bor qamal qilinib, Abdulloh ibn az-Zubayr oʻldirildi va shu bilan ichki urush (Ikkinchi fitna) oʻz nihoyasiga yetdi.