Lashkari Bozor

Lashkari Bozor (forscha: لشکربازار‎‎) — Afgʻonistonning janubiy qismida, Hilmand viloyati markazi boʻlgan Lashkargoh shahri yaqinida joylashgan qadimiy shahar va yirik arxeologik yodgorlik majmuasi. Ushbu tarixiy qadamjo asosan Gʻaznaviylar davlati hukmronligi davriga (X—XII asrlar) oid boʻlib, oʻz vaqtida imperiyaning qishki poytaxti vazifasini oʻtagan.

Tarixi

Lashkari Bozorning qurilishi va eng gullab-yashnagan davri asosan Gʻaznaviylar sultoni Mahmud Gʻaznaviy (998–1030) va uning vorislari nomlari bilan bogʻliq. Shahar Hilmand daryosi boʻyida joylashgan boʻlib, bu yerning iqlimi Gʻazna shahrining qattiq qishiga nisbatan ancha yumshoq boʻlgan. Shu sababli, Gʻaznaviy hukmdorlar qish faslini oʻzlarining harbiylari (lashkarlari) bilan birga shu yerda oʻtkazishgan. "Lashkari Bozor" nomi ham aynan harbiy qarorgoh va uning atrofida vujudga kelgan ulkan harbiy bozor ma'nosini bildiradi.

Arxitekturasi

Majmuaning eng muhim qismlari quyidagilardir:

• Janubiy saroy: Majmuaning eng yirik binosi boʻlib, sultonning rasmiy qarorgohi hisoblangan.
• Markaziy saroy: Ma'muriy ishlar va davlat amaldorlari uchun mo'ljallangan.
• Shimoliy saroy: Hukmdor oilasining xususiy yashash joyi bo'lgan deb taxmin qilinadi.

Arxeologik qazishmalar

Lashkari Bozor xarobalarida birinchi yirik arxeologik qazishma ishlari 1949–1951-yillarda Deniyel Shlumberje rahbarligidagi fransuz arxeologlari tomonidan olib borilgan. Qazishmalar natijasida Gʻaznaviylar davri san'ati, xususan, betakror devoriy suratlar (freskalar) topilgan.