Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Колюр

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Колюр
(Cолуре)
Тури Астрономик ва геометрик тушунча
Қўлланилиш обекти Осмон сфераси
Асосий функсияси Осмон координаталарини белгилаш
Турлари Тенгкунлик колюри, Қуёш турдими колюри
Узвий боғлиқ тушунчалар Осмон экватори, Эклиптика, Осмон қутблари

Колюр (лотинча: cолури, қадимги юнонча κόλουρος (колоурос) — "кесилган", "думи кесилган") — астрономияда осмон сферасининг иккита энг асосий меридианларидан (катта айланаларидан) бирини англатувчи атама. Бу иккала колюр ҳам осмон сферасининг шимолий ва жанубий қутбларидан кесиб ўтади ва коинотдаги обектларнинг координаталарини аниқлашда муҳим аҳамиятга эга [1].

Турлари

Астрономияда колюрларнинг икки асосий тури мавжуд:

  • Тенгкунлик колюри (инглизча: Эқуиноcтиал cолуре) — осмон сферасининг қутблари ҳамда иккита Тенгкунлик (баҳорги ва кузги тенгкунлик) нуқталари орқали ўтувчи катта айлана меридианидир. Ушбу колюр осмон экваторини ҳам, эклиптикани ҳам баҳорги (Ҳамал) ва кузги (Мезон) нуқталарда кесиб ўтади.
  • Қуёш турдими колюри (инглизча: Солститиал cолуре) — осмон қутблари ҳамда иккита Қуёш турдими (ёзги ва қишки) нуқталари орқали ўтувчи катта айланадир. Ушбу колюр эклиптикани ёзги (Саратон) ва қишки (Жадди) нуқталарда кесиб ўтади.

Бу иккала колюр осмон қутбларида ўзаро тўғри бурчак (90 даража) остида кесишади ва осмон сферасини тўртта тенг қисмга бўлиб беради.

Тарихи ва атама келиб чиқиши

"Колюр" атамаси қадимги юнон астрономиясидан мерос бўлиб ўтган. Унинг "думи кесилган" деб таржима қилиниши қадимги сферик моделларга бориб тақалади. Осмон сферасида колюрлар шундай чизилганки, уларнинг жанубий (ёки кузатувчи уфқидан пастдаги) қисмлари доимо кўринмас бўлиб қолади, шунинг учун қадимги астрономлар бу айланани тўлиқ эмас, "кесилган" деб тасаввур қилишган.

Шунингдек қаранг

Манбалар

  1. ↑ Ёунг, Чарлес Аугустус. А Техт-боок оф Генерал Астрономй. Гинн & cомпанй, 1898 — 31-бет.