Jamoliddin al-Mizziy

Jamoliddin Abu al-Hajjoj Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon ibn Yusuf al-Kalbiy al-Qudoiy al-Mizzī
Jamoliddin Abu al-Hajjoj Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon ibn Yusuf al-Kalbiy al-Qudoiy al-Mizzī
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi	milodiy 1256-yil (hijriy 654-yil).
Vafoti	milodiy 1341-yil(742 hijriy).; Damashq, hozirgi Suriya
Dini	Islom
Era	Mamluklar davri
Hudud	Suriya olimi
Mazhab	Sunniy
Yurisprudensiya	Shofeʼiy.
Imom	Asariy.
Asosiy qiziqish(lar)i	Ilm ar-rijol
Boshqa nomlari	Al-Hofiz, Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon al-Mizzī

Jamoliddin Abu al-Hajjoj Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon ibn Yusuf ibn Abdulmalik ibn Yusuf al-Kalbiy al-Qudoiy al-Mizzīy, (arabcha: يوسف بن عبد الرحمن المزي‎‎), shuningdek Al-Hofiz Abu al-Hajjoj nomi bilan tanilgan, Suriyalik muhaddis va mashhur ilm ar-rijol sohasidagi eng yetakchi ulamo edi.

Hayoti

Al-Mizzīy 1256-yilda Halab yaqinida soʻnggi Ayyubiylar amiri An-Nasir Yusuf hukmronligi davrida tugʻilgan. 1260-yildan boshlab bu hudud Mamluk sultonligining naib as-saltanalari (noib sultonlar) tomonidan boshqarilgan. Bolaligida u oilasi bilan birga Damashq tashqarisidagi al-Mizza qishlogʻiga koʻchib oʻtadi va u yerda Qur’on va fiqhni oʻrganadi^[4]. Yigirma yoshlari atrofida u muhaddis boʻlish uchun tahsil ola boshlaydi va ustozlardan dars oladi. Uning sinfdoshi va umrboqiy doʻsti Taqiyuddin ibn Taymiyya edi. Aynan Ibn Taymiyaning, shofeʼilikning huquqiy qarashlariga zid gʻoyalari, mafkuraviy taʼsiri uni bir muddat qamoqqa tushishiga sabab kelgan.

Ibn Taymiyaga yaqinligiga qaramay, u 1319-yilda Damashqdagi yetakchi hadis maktabi boʻlmish Dor al-Hadis al-Ashrafiyyaning rahbari boʻldi. Shuningdek u Ash’ariy aqidasiga eʼtiqod qilishini bildirgan boʻlsa-da, uning haqiqiy eʼtiqodlari borasida shubhalar davom etgan^[4]. U Misr Mamluk sultonligi, Suriya (الشَّام) va Hijoz boʻylab safar qilgan va musulmon olamidagi eng buyuk ilm ar-rijol (عِلْمُ الرِّجال) olimi, shuningdek arab tilining yetuk grammatik va filologi boʻlgan^[4]. U 1341/1342-yillarda Damashqdagi Dor al-Hadis al-Ashrafiyyada vafot etgan va Sufiyya qabristoniga dafn qilingan^[7].

Shogirdlari

Az-Zahabiy
Abdulvahhob as-Subkiy
Ismoil ibn Kasir – Ibn Kasir al-Mizzīning qizlaridan biriga uylangan^[8].
Ibn al-Furot^[9].
Najmiddin at-Tufiy^[4].

Asarlari

Tahzib al-kamal fi asmo ar-rijol; tarjimayi hol lugʻati boʻlib, Al-Kamal fi Asmaʼ ar-Rijal nomli roviylar tarjimayi hollari^[7] toʻplamining kengaytirilgan va qayta ishlangan nusxasidir. Unda olti asosiy hadis toʻplami va boshqalardagi isnod roviylari hadisning tarfi (boshlanish qismi) asosida jamlangan^[7]. Tahzibda Ruvot kutub as-sitta ham kiritilgan. Ibn Hajar al-Asqalaniy va boshqalar bu asar boʻyicha muxtasarlar yozgan^[4].
Tuhfat al-ashrof bi-maʼrifat al-atrof; birinchi avlod roviylari – Paygʻambar sahobalarining musnadlari alifbo tartibida joylashtirilgan ensiklopediyasi. U musulmon rivoyatshunosligini oʻrganish uchun beqiyos manba boʻlib, an-Nasoiy Al-Sunan al-kubrosini ham oʻz ichiga oladi^[4].

Manbalar

↑ „ISLAM HADITH“. 2006-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 22-sentyabr.
↑ Makdisi, George (1962). "Ashʿarī and the Ash'arites in Islamic Religious History I". Studia Islamica (Koninklijke Brill NV, Leiden: Maisonneuve & Larose) 17 (17): 78. doi:10.2307/1595001.
↑ Laoust, Henri „"Ibn Taymiyya." Encyclopaedia of Islam, Second Edition.“. BrillOnline (2012). Qaraldi: 2015-yil 28-yanvar.
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 ^4,5 ^4,6 Juynboll 1990, s. 212.
↑ Al-Dimyati. THE REWARDS FOR GOOD DEEDS المتجر الرابح [انكليزي]. Dar al-Kotob al-'Ilmiyya, 2016 — 15-bet. ISBN 9782745176554.
↑ Makdisi, George (1962). "Ashʿarī and the Ash'arites in Islamic Religious History I". Studia Islamica (Koninklijke Brill NV, Leiden: Maisonneuve & Larose) 17 (17): 79. doi:10.2307/1595001.
↑ ^7,0 ^7,1 ^7,2 Al-Risalah al-Mustatrafah., by al-Kattani, pg. 208, Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah, Beirut, seventh edition, 2007.
↑ Ibn Kathir I, Le Gassick T (translator), Fareed M (reviewer). The Life of the Prophet Muhammad : English translation of Ibn Kathir's Al Sira Al Nabawiyya. Garnet, 2000. ISBN 9781859641422.
↑ Fozia Bora, Writing History in the Medieval Islamic World: The Value of Chronicles as Archives, The Early and Medieval Islamic World (London: I. B. Tauris, 2019), p. 38; ISBN 978-1-7845-3730-2.

Adabiyotlar

Brockelmann, Carl. Geschichte der arabischen Litteratur (en). E Felber, 1902 — 64 f-bet. ISBN 9789004104075.
Dhahabī (al-), Muḥammad ibn Aḥmad. Tadhkirāt al-ḥuffāẓ (ar). Dār Iḥyāʼ at-Turos al-ʻArabiy, 2002 — 1498 ff-bet.
Subkī, Tajiddin Abdulvahhob ibn Aliy. ash-Shofe'iyya al-kubro (ar). Iso al-Babiy al-Halabiy, 1964 — 395–430-bet. OCLC 23510000.
Asqalānī (al-), Ibn Hajar. Zayl ad-Durar al-kamina. al-Munazzama al-Arabiyya lit-Tarbiya va-s-Saqofa va-l-Ulum, Ma'had al-Maxṭutat al-Arabiyya, 1992 — 233–7-bet. OCLC 27210371.
Hanbalī (al-), Ibn al-Imod. Shazarat az-zahab. Maktabat al-Qudsiy, 1933 — 136 f-bet. OCLC 22865694.
Mizzī (al-), Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon. Mizzī Tahzib al-kamal fi asmo ar-rijol. Muassasat ar-Risola, 1992. OCLC 12422024.
Juynboll, Gautier H. A. (1990), „Al-Mizzī“, Encyclopedia of Islam, Leiden: E. J. Brill, 212–3-bet

Havolalar

Imom al-Mizzī, uning qisqa qamogʻi va Imom al-Buxoriyning „Xalq af’al al-ibod“ asari((Wayback Machine saytida 2025-12-09 sanasida arxivlangan))

[melv-1] „ISLAM HADITH“. 2006-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 22-sentyabr.

[2] Makdisi, George (1962). "Ashʿarī and the Ash'arites in Islamic Religious History I". Studia Islamica (Koninklijke Brill NV, Leiden: Maisonneuve & Larose) 17 (17): 78. doi:10.2307/1595001.

[:2-3] Laoust, Henri „"Ibn Taymiyya." Encyclopaedia of Islam, Second Edition.“. BrillOnline (2012). Qaraldi: 2015-yil 28-yanvar.

[FOOTNOTEJuynboll1990212-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 ^4,5 ^4,6 Juynboll 1990, s. 212.

[5] Al-Dimyati. THE REWARDS FOR GOOD DEEDS المتجر الرابح [انكليزي]. Dar al-Kotob al-'Ilmiyya, 2016 — 15-bet. ISBN 9782745176554.

[6] Makdisi, George (1962). "Ashʿarī and the Ash'arites in Islamic Religious History I". Studia Islamica (Koninklijke Brill NV, Leiden: Maisonneuve & Larose) 17 (17): 79. doi:10.2307/1595001.

[Risalah_208-7] 7,0 ^7,1 ^7,2 Al-Risalah al-Mustatrafah., by al-Kattani, pg. 208, Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah, Beirut, seventh edition, 2007.

[ibn_kathir-8] Ibn Kathir I, Le Gassick T (translator), Fareed M (reviewer). The Life of the Prophet Muhammad : English translation of Ibn Kathir's Al Sira Al Nabawiyya. Garnet, 2000. ISBN 9781859641422.

[9] Fozia Bora, Writing History in the Medieval Islamic World: The Value of Chronicles as Archives, The Early and Medieval Islamic World (London: I. B. Tauris, 2019), p. 38; ISBN 978-1-7845-3730-2.

[1]

[3]

[4]

[2]

[7]

[8]

[9]