Iso ibn Talha at-Taymiy
Iso ibn Talha at-Taymiy (fl. 660-yillar – c. 690-yillar) Madinadagi Qurayshning nufuzli kishilaridan boʻlib, ilk islom tarixchilari tomonidan tarixiy rivoyatlar roviyi sifatida tilga olinadi.
Oila, hayoti va faoliyati
Iso Talha ibn Ubaydullohning oʻgʻli edi. Talha Quraysh qabilasining Banu Taym urugʻidan boʻlgan va Muhammadning mashhur sahobalaridan sanalgan. Isoning onasi Su’do bint Avf ibn Xorija ibn Sinon boʻlib, u Banu Murra qabilasining nufuzli sardori, shuningdek islomdan avvalgi davrda Arabistonning shimoliy-markazida joylashgan Gʻatafon qabilalari orasida taniqli sulhparvar edi[1]. Isoning oilasi Madinadagi ilk islomiy aslzodalar safiga kirgan[1], Madina esa 620-yillardan 656-yilgacha musulmon davlati markazi boʻlib xizmat qilgan va keyinchalik ham Xalifalikning diniy hamda madaniy markazi sifatida nufuzini saqlab qolgan.
Iso madinalik nufuzli kishilardan iborat delegatsiya tarkibida Damashqda Umaviylar xalifasi Muoviya I (h. 661–680) huzuriga yuborilgan. Ilk islomiy manbalarda Muoviya bilan bogʻliq bir qancha xabarlar Isoning xalifa bilan uchrashuviga nisbat beriladi. Iso haqida yana biror xabar Umaviy xalifasi Abdulmalik (h. 685–705) davrigacha uchramaydi. Oʻshanda u 692–694-yillarda Madinadagi hokimlar al-Hajjoj ibn Yusufni lavozimidan olishni soʻrab xalifaga murojaat qilgan madinalik nufuzlilar delegatsiyasi tarkibida boʻlgan. Abdulmalik ularning iltimosini qabul qilgan[1].
Isoning Banu Asad urugʻidan boʻlgan xotini Umm Iso bint Iyoddan oʻzi bilan bir xil ismli oʻgʻli boʻlgan. Yana bir oʻgʻli Muhammad Abbosiylar xalifasi al-Mansur (h. 754–775) saroyidagi mulozim va madhiyanavis boʻlgan. Muhammadning (katta Muhammadning) qarindoshi – Ibrohim ibn Muhammad ibn Talhaning qizidan boʻlgan, ismi ham Muhammad boʻlgan oʻgʻli ham xuddi shu vazifani bajargan; katta Muhammadning qizi esa, Fotima, al-Mansurga turmushga chiqqan va undan uch oʻgʻil koʻrgan: Sulaymon, Yaʼqub va Iso. Sulaymon Abbosiy xalifasi Horun ar-Rashid davrida bir necha muhim lavozimlarda xizmat qilgan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Ahmed 2010, s. 95.
Adabiyotlar
- Ahmed, Asad Q.. The Religious Elite of the Early Islamic Ḥijāz: Five Prosopographical Case Studies. University of Oxford Linacre College Unit for Prosopographical Research, 2010. ISBN 9781900934138.