Kontent qismiga oʻtish

Ida (film)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Ida

Film logotipi
Directed by Paweł Pawlikowski
Written by
  • Paweł Pawlikowski
  • Rebecca Lenkiewicz
Produced by
  • Eric Abraham
  • Piotr Dzięcioł
  • Ewa Puszczyńska
Starring Agata Kulesza
Agata Trzebuchowska
Dawid Ogrodnik
Cinematography
  • Łukasz Żal
  • Ryszard Lenczewski
Edited by Jarosław Kamiński
Music by Kristian Eidnes Andersen
Production
companies
  • Polish Film Institute
  • Canal+ Polska
  • Danish Film Institute
  • Eurimages
  • Opus Film
Distributed by
  • Solopan (Polsha)
  • Memento Films (Fransiya)
  • [Artificial Eye (Buyuk Britaniya)
Release dates
Running time
 82 daqiqa
Countries
Languages
Budget $2.6 million[1]
Box office $15.3 million[1]

Ida — rejissyor Paweł Pawlikowski tomonidan 2013-yilda suratga olingan dramatik film. Ssenariy mualliflari — Pawlikowski va Rebecca Lenkiewicz. Voqealar 1962-yilda Polshada kechadi va katolik rohibasi boʻlish ostonasida turgan yosh qiz haqida hikoya qiladi. Ikkinchi jahon urushi davrida nemislar ishgʻoli vaqtida goʻdakligida yetim qolgan qiz oʻzining tirik qolgan yagona qarindoshi — kommunistik davlat prokurori boʻlib ishlagan xolasi bilan uchrashishi kerak boʻladi. Xolasi unga ota-onasi yahudiy boʻlganini aytadi. Shundan soʻng ikki ayol qarindoshlarining taqdirini bilish uchun Polsha qishloqlariga safarga otlanishadi.

Film tanqidchilar tomonidan "ixcham durdona" va "sirli goʻzallikdagi yoʻl filmi" deb eʼtirof etilgan. Shuningdek, unda Germaniyaning Polshani ishgʻol qilishi, Holokost va Stalinizm kabi qator tarixiy voqealar ochiq aytilmasa-da, "aybdorlik, zoʻravonlik va ogʻriq kosmosi mujassamlashgani" ta'kidlangan: "ularning hech biri toʻgʻridan-toʻgʻri aytilmaydi, lekin butun muhit shunga qurilgandek tuyuladi: mamlakat oʻlikdek, aholisi siyrak"[2][3][4].

Ida 2015-yilda Eng yaxshi xorijiy til uchun Oskar mukofotini qoʻlga kiritib, ushbu mukofotga sazovor boʻlgan ilk polyak filmiga aylandi[5]. Shuningdek, u Yevropa Kino mukofoti tomonidan 2014-yilning Eng yaxshi filmi hamda Britaniya Kino va Televideniye Sanʼati Akademiyasi tomonidan Ingliz tilida boʻlmagan eng yaxshi film deb topilgan[6][7]. 2016-yilda film dunyo boʻylab 177 nafar kino tanqidchisi oʻrtasida oʻtkazilgan (BBCning XXI asrning 100 ta eng buyuk filmi) soʻrovnomaga koʻra, XXI asrning 55-eng yaxshi filmi deb topildi[8].

Syujeti

1960-yillardagi Polshada yosh novitsiy Anna monastir boshligʻi tomonidan qasamyod qilishidan oldin oʻzining yagona tirik qarindoshi boʻlgan xolasi Vanda Gruz bilan uchrashib kelish majburiyati haqida ogohlantiriladi. Anna chekishni kanda qilmaydigan, koʻp ichadigan, erkin hayot tarziga ega davlat prokurori va sobiq kommunist qarshilik harakati ishtirokchisi boʻlgan Vanda bilan koʻrishish uchun Varshavaga yoʻl oladi. Vanda Annaning asl ismi Ida Lebenstein ekanligini hamda Ikkinchi jahon urushi paytida nemislar ishgʻoli oxirida yahudiy ota-onasi oʻldirilgach, monastirda ulgʻayganini aytadi. Ida ota-onasining qabrini koʻrishni soʻraydi; Vanda esa ularning qayerda dafn etilgani yoki umuman koʻmilgan-koʻmilmagani nomaʼlumligini aytadi. Ular ota-onasi yashagan qishloqqa bormoq uchun safar uyushtirishadi.

Vanda Idaga qasamyod qilishdan oldin dunyoviy gunohlar va zavqlarni tatib koʻrishni maslahat beradi. Mehmonxonaga ketayotib, Vanda yoʻldan Lis ismli gitara chaluvchi va oʻsha shaharda konsert berishi kerak boʻlgan saksofonchini mashinaga oʻtqazib oladi. Vanda Ida va Lisni tanishtirmoqchi boʻladi, biroq Ida buni xohlamaydi. Keyinchalik u guruhning ishi tugagach ularning oldiga boradi. Lis Idaga eʼtibor qaratadi va ular suhbatlashishadi, shundan soʻng Ida xonada mast holda uxlab qolgan xolasining oldiga qaytadi.

Vanda Idani oʻzlarining eski uyiga olib boradi, hozirda bu uyda Feliks Skiba ismli nasroniy dehqon oʻz oilasi bilan yashamoqda. Urush paytida Skibalar bu uyni egallab, Lebensteinlarni nemis maʼmurlaridan yashirishgan edi. Vanda Feliksdan otasi qayerdaligini aytishini talab qiladi. Qidiruvlardan soʻng ayollar kasalxonada oʻlim toʻshagida yotgan keksani topishadi; u Lebensteinlar haqida iliq gapiradi, biroq boshqa koʻp narsa demaydi. Vanda qarshilik harakatida jang qilish uchun ketganida oʻgʻli Tadzioni Lebensteinlarga qoldirgani va u ham ular bilan birga halok boʻlganini maʼlum qiladi. Feliks otasini aybdorlik hisobidan qutqarish maqsadida ulardan otasini bu ishga aralashmasliklarini soʻraydi. Evaziga esa, agar Ida Skibalarni tinch qoʻysa va uy hamda yerga boʻlgan har qanday daʼvodan voz kechsa, Lebensteinlar qayerda koʻmilganini aytishga rozi boʻladi.

Feliks ayollarni oʻrmonga olib borib, ularning qarindoshlarining suyaklarini qazib chiqaradi va ularni oʻzi oʻldirganini tan oladi. U Idaning yosh boʻlgani va nasroniyga oʻxshay olgani uchun uni monastirga berganini aytadi. Vandaning kichik oʻgʻli esa boshqalarga oʻxshagani uchun Idaning ota-onasi bilan birga oʻldirilgan edi. Vanda va Ida suyaklarni Lyublindagi qarovsiz qolgan va oʻsimliklar bosib ketgan yahudiy qabristonidagi oilaviy qismga olib borib dafn etishadi[9].

Boshidan kechirganlaridan qattiq taʼsirlangan Vanda va Ida oʻz yoʻllariga qaytib, avvalgi turmush tarzini davom ettiradilar. Vanda ichkilikbozlik va maʼnosiz tasodifiy aloqalarga berilib, yanada chuqur tushkunlikka botadi, oʻychan Ida esa monastirga qaytib, qasamyod qilish haqidagi qarorini qayta oʻylay boshlaydi. Oxir-oqibat Vanda oʻz kvartirasining derazasidan oʻzini tashlab, vafot etadi. Ida Varshavaga qaytib, Vandaning dafn marosimida qatnashadi va u yerda yana Lis bilan uchrashadi. Vandaning kvartirasida u oʻzining novitsiy kiyimini yechib, Vandaning tuflilari va kechki libosini kiyadi, chekish va ichishni sinab koʻradi, soʻngra Lisning konsertiga yoʻl oladi. Keyinchalik Lis unga raqsga tushishni oʻrgatadi va ular oʻpishadilar.

Konsertdan keyin Ida va Lis birga boʻlishadi. Lis ularning turmush qurishi, farzand koʻrishi va "odatdagi hayot" kechirishini taklif qiladi. Ertalab Ida Lisni uygʻotmasdan jimjinat oʻrnidan turadi, yana rohiba kiyimini kiyib, ehtimol monastirga qaytish va qasamyodini qabul qilish uchun chiqib ketadi.

Rollarda

  • Agata Kulesza — Wanda Gruz
  • Agata Trzebuchowska — Anna / Ida Lebenstein
  • Dawid Ogrodnik — Lis
  • Adam Szyszkowski — Feliks Skiba
  • Jerzy Trela — Szymon Skiba
  • Joanna Kulig — qoʻshiqchi
  • Artur Janusiak — askar[10]

Ishlab chiqarilish

Lodz shahridagi Kinematografiya muzeyida "Ida" filmiga bagʻishlangan koʻrgazma qismi.

“Ida” filmi rejissyori Paweł Pawlikowski Polshada tugʻilgan va hayotining dastlabki oʻn toʻrt yilini oʻsha yerda oʻtkazgan. 1971-yilda onasi uni kutilmaganda Angliyaga olib ketadi va u yerda u taniqli kinorejissyorga aylanadi. “Ida” uning Polshada suratga olgan ilk filmi hisoblanadi; intervyularidan birida u shunday degan edi: “Film – bu mening bolaligimdagi Polshani tiklashga urinishim”.[11] “Ida” asosan Polsha kino sanoati vakillaridan iborat ijodiy jamoa bilan Polshada suratga olingan. Film Pawlikowski va ingliz dramaturgi Rebecca Lenkiewicz hamkorligida yozilgan ssenariy asosida Polsha kino institutidan dastlabki muhim moliyaviy yordamni olgan. Polsha kino institutining koʻmagi taʼminlangach, produser Eric Abraham film ishlab chiqarilishini moliyalashtirgan[12].

Ssenariysining dastlabki versiyasini Lenkiewicz va Pawlikowski ingliz tilida yozgan boʻlib, oshnda u "Shafqat opasi" (inglizcha: *Sister of Mercy*) deb nomlangan. Shundan soʻng Pawlikowski ssenariyni polyak tiliga tarjima qilgan va uni suratga olish uchun moslashtirgan[12][13][14].

Vanda Gruz obrazi Stalinchi Polshada prokuror boʻlib ishlagan va koʻplab koʻrgazmali sud jarayonlarida qatnashgan yahudiy-polyak huquqshunosi Helena Wolińska-Brusdan ilhomlanib yaratilgan[15][16]. Pawlikowski Oksford universitetida oʻqib yurgan kezlarida er Włodzimierz Brus professor boʻlib ishlagan Wolińska-Brus bilan uchrashgan edi, oʻshanda u ayolning oʻtmishidan bexabar boʻlgan[17]. Yillar oʻtib Wolińska-Brus Stalin rejimi uchun ishlagani va Polsha hukumati uning ekstraditsiyasini talab qilayotganidan xabar topgach, Pawlikowski uning hayoti haqida hujjatli film suratga olish istagini bildirgan, ammo Włodzimierz Brus rafiqasi nomidan buni rad etgan emish[18]. Pawlikowski Wolińska-Brusni Vanda Gruz uchun "arxetip" deb taʼriflagan[17].

Pawlikowski Anna Ida roli uchun aktrisa tanlashda qiynalgan. U 400 dan ortiq aktrisalarni sinovdan oʻtkazgach, Agata Trzebuchowska Varshavadagi kafelardan birida kitob oʻqib oʻtirgan joyida rejissyorning doʻsti tomonidan topilgan. Uning aktrisalik tajribasi ham, bu sohaga qiziqishi ham yoʻq edi. U faqat Pawlikovskiyning My Summer of Love (2004) filmining muxlisi boʻlgani uchun uning uchrashuv taklifiga rozi boʻlgan[11].

Film operatorlari sifatida Łukasz Żal va Ryszard Lenczewski koʻrsatilgan. Lenczewski Last Resort (2000) filmidan beri Pawlikovskiyning badiiy filmlarida operatorlik qilib kelgan; Lenczewskidan farqli oʻlaroq, u "Ida"dan oldin Angliyada ham, Polshada ham ishlagan edi. "Ida" qora-oq rangda suratga olingan va hozirda kamdan-kam qoʻllaniladigan 4:3 nisbatli ekran formatidan foydalanilgan. Pawlikowski film produserlariga ushbu qarorlari haqida aytganida, ular: "Pol, sen endi talaba emassan, ahmoqlik qilma", deb munosabat bildirishgan.[19] Lenczewski shunday degandi: "Biz qora-oq rang va 1.33 freymni tanladik, chunki bu oʻsha davr – 1.60-yillarning boshidagi polyak filmlarini eslatardi. Tomoshabinda ishonchsizlik uygʻotish, voqealarni boshqacha tarzda kuzatishini taʼminlash uchun gʻayrioddiy kompozitsiyalarni loyihalashtirdik." Dastlabki reja boʻyicha Żal Lenczewskiga yordam berishi kerak edi. Biroq Lenczewski kasal boʻlib qolgani sababli loyihani Żal davom ettirgan.

"Ida" filmini suratga olish ishlari erta tushgan qor boʻroni tufayli oʻrtasida toʻxtatib turilgan. Pawlikowski ikki haftalik tanaffusdan ssenariyni takomillashtirish, yangi manzillar topish va mashgʻulotlar oʻtkazish uchun unumli foydalangan. U bu tanaffus "filmni ma'lum bir ma'noda birlashtirishga" yordam berganini ta'kidlaydi[11].

"Ida" filmining montajchisi polyak kinosining faxriysi Jarosław Kamiński boʻlgan[20]. Pawlikovskiyning oldingi ingliz tilidagi badiiy filmlarini David Charap montaj qilgan. Filmning yakuniy sahna musiqasidan tashqari hech qanday fon musiqasi mavjud emas; tanqidchi Dana Stevens tushuntirganidek, “soundtrekda diegetik boʻlmagan musiqa yoʻq – ya'ni qahramonlarning oʻzlari eshitmaydigan musiqa mavjud emas, lekin mavjud boʻlgan barcha musiqalar Vandaning qimmatbaho mumtoz plastinkalaridan tortib, ayollar oʻzlarining qaygʻuli manziliga qarab ketayotganda avtomobil radiosi orqali yangraydigan oddiy polyak qoʻshiqlarigacha juda ehtiyotkorlik bilan va muhim maʼnoda tanlangan."[9] Yakuniy sahna haqida Pawlikowski shunday degan: “Muhitdan tashqari boʻlgan yagona musiqa (filmdagi dunyodan tashqarida – ya'ni radioda yoki guruh tomonidan chalinmagan) bu oxiridagi Bax musiqasidir. Yakuniy sahna borasida bir oz ojiz qolgandim va buni montajda sinab koʻrdim. U minordagi tonallikda, lekin osoyishta koʻrinadi hamda dunyo va uning murakkabliklarini tan oladigandek tuyuladi."[21]

Namoyish etilishi

Kinoteatrlarda

Dastlabki festival namoyishlaridan soʻng, Ida 2013-yil 25-oktabrda Polshada premyera qilindi, shundan soʻng keyingi oylarda Fransiya, Ispaniya, Italiya va Yangi Zelandiya kabi turli mamlakatlarda namoyish etildi. AQShda film kinoteatrlarda 2014-yil 2-may kuni namoyish qilindi.

Daniyaning Fandango Portobello kompaniyasi "Ida"ning xalqaro tarqatilishini boshqargan. 2014-yil iyul oyiga kelib film 30 dan ortiq mamlakatlarda sotuvga erishgan. 2014-yil 17-iyulda film Chexiya va Portugaliya kinoteatrlarida namoyish etila boshlandi.

Uy media formatlari

Ida inglizcha subtitrlar bilan ham region 1, ham region 2 DVD formatlarida chiqarilgan.[22][23] Shuningdek, u boshqa bir qancha tillardagi subtitrlar bilan ham taqdim etilgan. 2014-yil dekabr oyida Yevropa parlamenti tomonidan filmga Lyuks mukofoti berildi; ushbu mukofot filmlarning Yevropa Ittifoqining 23 ta rasmiy tillarining barchasiga subtitrlanishini qoʻllab-quvvatlaydi.[24]

Tanqidiy qabul

Ida keng eʼtirofga sazovor boʻlib, tanqidchilar uning ssenariysi va operatorlik ishini yuqori baholadilar. Rotten Tomatoes sharhlar agregatori veb-saytida 168 ta tanqidchilar sharhlariga asoslanib, film 96% ijobiy reytingga ega va uning oʻrtacha bali 8.36/10 ni tashkil etadi. Veb-saytning umumiy xulosasida shunday deyiladi: “Hamdardlik bilan yozilgan, ajoyib tarzda ijro etilgan va goʻzal tasvirga olingan Ida rejissyor Pavel Pawlikovskiyning kuchli taʼsir koʻrsatuvchi oʻz ildizlariga qaytganidan dalolat beradi.”[25] vaznli oʻrtacha koʻrsatkichdan foydalanadigan Metacritic 35 ta sharhga asoslanib, 100 balldan 91 ball berdi, bu esa “umumjahon eʼtirofi”ni bildiradi.[26]

The New York Times gazetasidan A. O. Scott shunday yozgan edi: “Hayratlanarli darajada qisqalik va tiniqlik bilan – 80 daqiqalik qat'iy, ehtiyotkorlik bilan ramkalangan qora va oq tasvirlar orqali – janob Pawlikowski Polsha tarixining eng qorongʻi, tikanli chakalakzorlariga kirib borib, Stalinizm va Holokost jinoyatlarini hisob-kitob qiladi.”[27] Uning xulosasiga koʻra, “Janob Pawlikowski soʻnggi xotiralardagi eng yaxshi Yevropa filtrlaridan birini (va Yevropaning oʻtmishi hamda hozirgi kuni haqidagi eng chuqur tushunchali filmlardan birini) yaratgan.”[4] The New Yorker jurnalidan David Denby Idani “ixcham durdona” deb atadi va filmning oʻz ichiga olgan tarixga nisbatan vazminligini muhokama qildi: “1939–1945-yillar oraligʻida Polsha oʻz aholisining beshdan bir qismini, jumladan, uch million yahudiyni yoʻqotdi. Urushdan keyingi ikki yil ichida kommunistlar Qizil Armiya va Sovet maxfiy xizmati N.K.V.D. koʻz oʻngida hukumatni egallab olishdi. Nazchilarga qarshilik koʻrsatishda faol boʻlgan koʻplab polyaklar absurd jinoyatlarda ayblandilar; mustaqil fikrlilar otib tashlandi yoki osib oʻldirildi. Filmda bularning hech biri ochiq aytilmaydi, ammo hammasi, shunday deb aytish mumkinki, muhitga singdirilgan...”[2] Denby Idani “yilning eng yaxshi filmi” deb hisobladi.[28] Variety jurnalidan Peter Debruge filmining muvaffaqiyatiga nisbatan ehtiyotkoronaroq yondashib, shunday degan edi: “...bu film kabi narsalarni ortga surish eng sara kinoteatrlardan tashqari barcha tomoshabinlarning katta qismini yoʻqotib qoʻyish xavfini tugʻdiradi va hissiy tajriba oʻrniga intellektual mashqni taqdim etadi.”[29]

Agata Trzebuchowska va Agata Kulesza oʻzlarining ijrolari uchun bir nechta tanqidchilar tomonidan ijobiy baholarga sazovor boʻldilar. Peter Bradshaw The Guardian gazetasida shunday yozgan edi: “Agata Trzebuchowska chekka monastirdagi 17 yoshli novitsiy rohiba rolida juda sirli koʻrinadi: u yoshlikning ifodasizligi va anglab boʻlmasligiga ega.”[3] Kiva Reardon shunday yozgan: “Oʻzining debyut rolida aktrisa filmning murakkab nozikliklarini mohirlik bilan uddalaydi, faqat ogʻzining burchagini biroz harakatlantirish yoki oʻzining sirli qora koʻzlarini burish orqaligina oʻz qahramonining ichki olamiga ishoralar beradi.”[30] David Denby shunday qayd etdi: “Vanda unga oʻtmishi haqida qisqa parchalar bilan soʻzlab beradi va Kulesza oʻsha parchalar orqali – imo-ishora, pauza qoʻshish orqali – oʻzi aytganidan koʻra koʻproq maʼno anglatadigan Greta Garbodan keyingi eng yaxshi ijroni koʻrsatadi.” Dana Stevens shunday deb yozgan: “Polshaning faxriy teatr, kino va televideniye aktrisasi Agata Kulesza tomonidan ajoyib tarzda ijro etilgan Vanda shiddatli qahramon boʻlib, u bilan vaqt oʻtkazish uning tubsiz qaygʻusi qanchalik chuqur ekanligini his qilishchalik qiziqarlidir.”

Bahslar va tanqidlar

Film polyak millatchilari tomonidan Polshadagi xristian-yahudiy munosabatlariga tutgan nuqtai nazari uchun tanqid qilindi.[31][32] Oʻng qanotdagi Polsha Antidiffamatsiya Ligasi tomonidan Polsha kino institutiga shikoyat xati yuborildi, chunki institut filmga sezilarli moliyaviy yordam koʻrsatgan edi. Tushuntiruvchi titrlarni qoʻshishni talab qiluvchi petitsiyani 40 000 dan ortiq polyaklar imzoladilar; filmda yahudiy polyaklarni yashirgani yoki ularga yordam bergani uchun minglab polyaklar nemis bosqinchilari tomonidan oʻldirilgani ochiq-oydin qayd etilmagan.[33] Ida produserlaridan biri Eric Abraham bunga javoban shunday dedi: “Ular haqiqatan ham tarixiy voqealarga asoslangan barcha filmlar kontekstli yozuvlar bilan birga kelishi kerak deb oʻylashyaptimi? Buni janob Stone, janob Spielberg va janob von Donnersmarckga ayting”, deb JFK, Lincoln va The Lives of Others filmlari rejissyorlarini nazarda tutdi.[31]

Aksincha, boshqalar Sovetlar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan urushdan keyingi rejimlarga tahdid solganlarni taʼqib qilishda qatnashgan Vanda Gruz obrazi polyak yahudiylarini rejim bilan hamkorlik qiluvchilar sifatida stereotipga aylantirishini taʼkidlaganlar.[34][35][36][37]

Taʼsirlar

Bir qancha tanqidchilar Ida filmiga Carl Theodor Dreyer va Robert Bresson filmlarining taʼsirini sezishgan.[38] Jumladan, David Thomson Idani koʻrishni Karl Dreyerning The Passion of Joan of Arc filmini ilk bor koʻrish bilan solishtirib, Ida va uning xolasi Vandaning munosabatlari Bressonning Diary of a Country Priest filmiga loyiq ekanligini yozgan.[39] Joan of Arcning iztiroblari 1928-yilda suratga olingan ovozsiz film boʻlib, eng buyuk filmlardan biri sifatida tan olingan.[40] M. Leary Idaga boʻlgan taʼsir haqida shunday deydi: “Ida rolini ijro etgan aktrisa kafelarda topilib, yahudiylar genosidi va Sovet davridan keyingi qoʻrquvning soqov guvohiga aylangan ushbu qahramon uchun boʻsh tuval sifatida jalb qilingan koʻrinadi. U Dreyerning Joaniga oʻxshaydi, chunki uning qahramoni katolik subtekstidan koʻra tarixning shafqatsiz yurishiga koʻproq mos keladi.”[41] Dana Stevens yozganidek: “Film 1960-yillarning boshlarida boʻlib oʻtadi, uning uslubiy vazminligi va teologik masalalarga qiziqishi koʻpincha Robert Bresson ijodini eslatadi (garchi Pawlikowski Bressonning qutqarilishga boʻlgan chuqur eʼtiqodiga ega emas deb oʻylayman).”

Boshqa tanqidchilar Yangi toʻlqin filmlari, jumladan, François Truffaut rejissyorligidagi 1959-yilgi fransuzcha klassik film — 400 zarba hamda Andrzej Wajda rejissyorligidagi 1960-yilgi polyak filmi — Begunoh sehrgarlar bilan uslubiy oʻxshashliklarni taʼkidlab oʻtishgan.[37][42] Shuningdek, Luis Buñuelning Viridiana (1961) filmi bilan ham oʻxshashliklar mavjud.

Kassa yigʻimlari

Ida AQShda 3 827 060 dollar, Polshada 333 714 dollar va boshqa hududlarda qoʻshimcha 2 858 992 dollar yigʻib, umumjahon boʻylab jami 11 156 836 dollar daromad keltirdi.[43] Film, ayniqsa chet tilidagi film uchun, "krossover xit" sifatida taʼriflangan.[44]

Qoʻshma Shtatlarda film 609 kun davomida (87 haftaga teng) namoyish etilib, eng yuqori choʻqqisida 137 ta kinoteatrda namoyish qilingan. Dastlabki dam olish kunlarida film uchta kinoteatrda 55 438 dollar ishlab topgan va har bir kinoteatrga oʻrtacha 18 479 dollardan toʻgʻri kelgan. Eng keng miqyosda namoyish etilgan vaqtida esa bir kinoteatrga oʻrtacha tushum 2 979 dollarni tashkil etgan.[43]

Polshadagi kinoteatrlardagi prokat davrida Ida 68 kun (toʻqqiz hafta) davomida namoyish qilingan. Eng yuqori choʻqqisida film 93 ta kinoteatrda qoʻyilgan. Dastlabki dam olish kunlarida 75 ta kinoteatrda 149 661 dollar ishlab topib, har bir kinoteatr uchun oʻrtacha 1 978 dollarni tashkil etgan. Eng keng tarqalgan vaqtida bir kinoteatrga oʻrtacha tushum 918 dollargacha tushgan.[45]

Qoʻshma Shtatlardagiga deyarli teng miqdorda daromad topib, film Fransiyada 3 192 706 dollar ishlab topgan; u yerda 270 ta kinoteatrda namoyish etilib, 46 hafta davom etgan. Deyarli 500 000 kishi ushbu filmni tomosha qilgan va bu uni mamlakatda namoyish etilgan eng muvaffaqiyatli polyak tilidagi filmlardan biriga aylantirgan.[46] Buyuk Britaniyada u 600 324 dollar ishlab topgan, eng yuqori choʻqqisida 37 ta kinoteatrda namoyish etilib, prokat muddati 13 haftani tashkil qilgan. Argentinada film 29 hafta davomida 89 370 dollar, Yangi Zelandiyada эsa 32 haftalik kinoteatr prokatidan soʻng 248 173 dollar ishlab topgan.[43]

Mukofotlar

Ida 2013-yilgi Toronto xalqaro kinofestivalining Maxsus taqdimotlar boʻlimida namoyish etilganva u yerda FIPRESCI maxsus taqdimot mukofotini qoʻlga kiritgan[47]. Shuningdek, film Gdynia, Varshava, London, Bydgoszcz, Minsk, Gijón, Wiesbaden va Krakov kinofestivallarida "Eng yaxshi film" mukofotlarini qoʻlga kiritgan. Shuning yaniy, Agata Kulesza va Agata Trzebuchowskaning ijrosi hamda Ryszard Lenczewski va Łukasz Żalning operatorlik ishi ham yuqori baholangan.

Film milliy Polsha kino akademiyasi tomonidan 2013-yilning Eng yaxshi filmi deb topilgan, yana 3 ta kategoriyada gʻolib boʻlib, 7 ta nominatsiyani qoʻlga kiritgan. Yevropa Kino Akademiyasi filmni 7 ta kategoriyaga nomzod qilib koʻrsatgan va ulardan 5 tasida, jumladan, Eng yaxshi Yevropa filmi va Tomoshabinlar eʼtirofi mukofotlarida gʻolib chiqqan[6]. Ispaniya kino akademiyasi Idani 29-Goya mukofotlarida Eng yaxshi Yevropa filmi deb eʼlon qilgan. 68-Britaniya kino mukofotlarida esa Ingliz tilida boʻlmagan eng yaxshi film mukofotini qoʻlga kiritgan[7].

87-Oskar mukofotlarida u Eng yaxshi xorijiy til uchun Oskar mukofotini qoʻlga kiritdi[5], shuningdek, Eng yaxshi operatorlik ishi uchun ham nomzod boʻlgan[48].

Film Hollywood Foreign Press Association tomonidan 72-Oltin globus mukofotlarida Eng yaxshi xorijiy til uchun nominatsiyani olgan, shuningdek, International Press Academy tomonidan 19-Sunʼiy yoʻldosh mukofotlarida ham shunday nominatsiyaga loyiq koʻrilgan.

Bundan tashqari, u Shved kino instituti (50-Guldbagge mukofotlari)[49], Daniya kino akademiyasi (31-Robert mukofotlari)[50], Fransiya sanʼat va texnika akademiyasi (40-Sezar mukofotlari) hamda Kataloniya kino akademiyasi (7-Gaudí mukofotlari) tomonidan ham eʼtirof etilgan. Shuningdek, film Yevropa parlamenti tomonidan Lyuks mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 „Ida (2018) - Financial Information“. The Numbers. Qaraldi: 2018-yil 4-noyabr.
  2. ↑ 2,0 2,1 Denby, David (27 May 2014). „'Ida': A Film Masterpiece“. The New Yorker. Qaraldi: 10 January 2015. „... from the beginning, I was thrown into a state of awe by the movie's fervent austerity. Friends have reported similar reactions: if not awe, then at least extreme concentration and satisfaction. This compact masterpiece has the curt definition and the finality of a reckoning—a reckoning in which anger and mourning blend together.“
  3. ↑ 3,0 3,1 Bradshaw, Peter. „Ida review – an eerily beautiful road movie“. The Guardian (2014-yil 25-sentyabr).
  4. ↑ 4,0 4,1 Scott, A. O.. „An Innocent Awakened: 'Ida,' About an Excavation of Truth in Postwar Poland“. The New York Times (2014-yil 1-may).
  5. ↑ 5,0 5,1 Barraclough, Leo. „Polish Film Institute Chief Celebrates as 'Ida' Becomes First Polish Movie to Win Foreign-Language Film Oscar“. Variety (2015-yil 23-fevral).
  6. ↑ 6,0 6,1 Hopewell, John „'Ida,' 'Leviathan' Top European Film Awards Nominations“. Variety (2014-yil 8-noyabr).
  7. ↑ 7,0 7,1 „Bafta Film Awards 2015: Winners“. BBC News (2015-yil 9-yanvar).
  8. ↑ „The 21st Century's 100 greatest films“. BBC (2016-yil 23-avgust). Qaraldi: 2016-yil 16-sentyabr.
  9. ↑ 9,0 9,1 Stevens, Dana. „Ida: A journey you won't forget“. Slate (2014-yil 2-may). Qaraldi: 2014-yil 5-may.
  10. ↑ Cheshire, Godfrey „Ida movie review“ (en). RogerEbert.com (2014-yil 2-may). Qaraldi: 2023-yil 14-avgust.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Gross, Terry „'Ida' Director Made Film To 'Recover The Poland' Of His Childhood“. Fresh Air. National Public Radio (NPR) (2015-yil 13-fevral).
  12. ↑ 12,0 12,1 Pawlikowski, Paweł. „How we made 'Ida': Paweł Pawlikowski on the journey from script to film“. The Guardian (2014-yil 21-noyabr).
  13. ↑ Costa, Maddy. „Playwright Rebecca Lenkiewicz: 'I had evil thoughts as a child'“. The Guardian (2013-yil 20-yanvar).
  14. ↑ Bloom, Livia. „Courage of Conviction: A Conversation with Ida Director Pawel Pawlikowski“. Filmmaker (2014-yil 5-may). Qaraldi: 2015-yil 10-yanvar.
  15. ↑ Levesley, David „Does ‘Ida’ Misrepresent Poland's Treatment of Jews?“ (en). The Forward (2015-yil 6-fevral). Qaraldi: 2026-yil 24-fevral.
  16. ↑ Sims, David „Ida's Bittersweet Success: An Interview With Pawel Pawlikowski“ (en). The Atlantic (2015-yil 18-fevral). Qaraldi: 2026-yil 24-fevral.
  17. ↑ 17,0 17,1 Sobolewski, Tadeusz „Reżyser "Ida": Polska może być cool“. Gazeta Wyborcza (2013-yil 17-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 24-fevral.
  18. ↑ Subbotko, Donata „Paweł Pawlikowski: Jaki honor, jaka ojczyzna? A co dopiero Bóg?“. Magazyn Wyborczej (2013-yil 15-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 24-fevral.
  19. ↑ Staszczyszyn, Bartosz „Ida - Paweł Pawlikowski“. Culture.pl (2013-yil 19-sentyabr).
  20. ↑ „Jarosław Kamiński“. FilmPolski.pl.
  21. ↑ Stein, Sophia. „Pawel Pawlikowski's Haunting IDA“. Cultural Weekly (2014-yil 28-may).
  22. ↑ Ida. Music Box Films. ISBN 9788379891719. OCLC {{{OCLC}}}.
  23. ↑ Ida. Artificial Eye. OCLC {{{OCLC}}}.
  24. ↑ „Ida Wins the European Parliament's LUX Prize“. culture.pl (2014-yil 19-dekabr).
  25. ↑ „Ida“. Rotten Tomatoes. Qaraldi: 2020-yil 9-oktyabr.
  26. ↑ „Ida Reviews“. Metacritic. Qaraldi: 2014-yil 21-oktyabr.
  27. ↑ Scott.. „A. O. Scott's Top 10 Movies 2014: 'Boyhood' and More“. The New York Times (2014-yil 11-dekabr).
  28. ↑ Denby, David (13 December 2014). „The Ten Best Movies of 2014“. The New Yorker. Qaraldi: 15 December 2014.
  29. ↑ Debruge, Peter (10 September 2013). "Telluride Film Review: 'Ida'". Variety. https://variety.com/2013/film/reviews/film-review-ida-1200595465/. Qaraldi: 13 January 2015. "The film invites audiences to undertake a parallel journey while withholding much of the context (historical backstory as well as basic cinematic cues, like music and camera movement) on which engagement typically depends. It's one thing to set up a striking black-and-white composition and quite another to draw people into it, and dialing things back as much as this film does risks losing the vast majority of viewers along the way, offering an intellectual exercise in lieu of an emotional experience to all but the most rarefied cineastes." Ida (film)]]
  30. ↑ Reardon, Kiva. „Hunting for skeletons, in black and white“. The Globe and Mail (2014-yil 9-may).
  31. ↑ 31,0 31,1 Sulcas, Roslyn. „Polish Group Demands 'Ida' Add Context About German Occupation“. The New York Times (Carpetbagger Blog) (2015-yil 23-yanvar).
  32. ↑ Wigura, Karolina „Dlaczego "Ida" tak gniewa. Częściowe podsumowanie dyskusji o filmie Pawła Pawlikowskiego“ [Why "Ida" makes you angry. A tentative summary of the discussion about Paweł Pawlikowski's film] (pl). Kultura Liberalna (2013-yil 26-noyabr).
  33. ↑ Child, Ben. „Ida director Pawel Pawlikowski stands ground against complaints of historical inaccuracy“. The Guardian (2015-yil 30-yanvar).
  34. ↑ Nalaskowski, Alexander „Idzie po nas Ida czyli film zrobiony z nienawiści. Przypominamy poruszający felieton prof. Aleksandra Nalaskowskiego z tygodnika "w Sieci"“ ["Ida" is treading you into mud to win the Award, or the Film Made of Hatred. The article by Professor Aleksander Nalaskowski, published formerly in "w Sieci" weekly, is republished in wPolityce.pl] (pl). w Sieci (2014-yil 26-dekabr). Qaraldi: 2014-yil 27-dekabr.
  35. ↑ Gera, Vanessa. „Poles say Oscar-winning 'Ida' misrepresents Jewish persecution“. The Times of Israel (2015-yil 27-fevral).
  36. ↑ Janicka, Elżbieta „Janicka: Ogon, który macha psem“ [Janicka: The tail that wag the dog] (pl). Krytyka Polityczna (2013-yil 25-noyabr).
  37. ↑ 37,0 37,1 Rojek, Zofta. „"Ida" pełna antysemickich stereotypów? Krytyka najnowszego filmu Pawlikowskiego“ (pl). NaTemat.pl (2013-yil 5-noyabr).
  38. ↑ McCarthy, Todd. „Ida: Toronto Review“. The Hollywood Reporter (2013-yil 20-sentyabr). „Beautifully shot in charcoal shades of gray in the boxy old Academy format that evokes the work of Danish master Carl Dreyer, this is a connoisseur's delight, a singular work in this day and age“.
  39. ↑ Thomson, David (2 May 2014). „'Ida' Is a New Masterpiece of Polish Cinema“. The New Republic.
  40. ↑ Ebert, Roger „Great Movie: The Passion of Joan of Arc“. Chicago Sun-Times (1997-yil 16-fevral).
  41. ↑ Leary, M. „Ida (Pawlikowski, 2013)“. Filmwell. The Other Journal (2014-yil 20-iyun).
  42. ↑ Bradshaw, Peter. „Ida – London film festival review“. The Guardian (2013-yil 14-oktyabr). „It is a small gem, tender and bleak, funny and sad, superbly photographed in luminous monochrome: a sort of neo-new wave movie with something of the classic Polish film school and something of Truffaut, but also deadpan flecks of Béla Tarr and Aki Kaurismäki.“.
  43. ↑ 43,0 43,1 43,2 „Ida“. Box Office Mojo. Qaraldi: 2023-yil 22-avgust.
  44. ↑ Roxborough, Scott „Nun Drama 'Ida' Is Poland's Oscar Candidate“. The Hollywood Reporter (2014-yil 19-avgust).
  45. ↑ „Ida“. Box Office Mojo. Qaraldi: 2023-yil 22-avgust.
  46. ↑ „L'incroyable succès du film "Ida" (aussi) aux Etats-Unis“ [The unbelievable success of the film 'Ida" (also) in the United States] (fr). telerama.fr (2014-yil 29-oktyabr).
  47. ↑ „TIFF 2013: 12 Years a Slave wins film fest's top prize“. Toronto Star. Reuters (2013-yil 15-sentyabr). Qaraldi: 2014-yil 20-iyun.
  48. ↑ Denham, Jess „And the Oscars 2015 nominations are...“ (en). The Independent (2015-yil 22-fevral). Qaraldi: 2023-yil 22-avgust.
  49. ↑ Svenska Filminstitutet. „Nominerade“ (Swedish). guldbaggen.se (2015-yil 8-yanvar). Qaraldi: 2015-yil 8-yanvar.
  50. ↑ „Vinderne af Robert-prisen 2015“ (da). Kino.dk (2015-yil fevral). Qaraldi: 2022-yil 15-avgust.

Havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ida_(film)&oldid=1158019" dan olindi