Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Ibrohim: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
| children          = {{Collapsible list
| children          = {{Collapsible list
| title = ''{{qalin emas|Kattasidan kichigiga:}}''
| title = ''{{qalin emas|Kattasidan kichigiga:}}''
| [[Islomda Ismoil|Ismoil]] (joriyasidan, o'g'il farzand)
| [[Islomda Ismoil|Ismoil]] (joriyasidan, oʻgʻil farzand)
| [[Ishoq]] (xotinidan, o'g'il farzand))
| [[Ishoq]] (xotinidan, oʻgʻil farzand))
}}
}}
| relatives          = {{Collapsible list
| relatives          = {{Collapsible list
| [[Noruh]] (aka/ukasi)
| [[Noruh]] (aka/ukasi)
| [[Horon]] (aka/ukasi)
| [[Horon]] (aka/ukasi)
| [[Ya'qub]] (nabirasi)
| [[Yaʼqub]] (nabirasi)
| [[Lut]] (jiyani)
| [[Lut]] (jiyani)
}}
}}
}}
}}


'''Ibrohim''' ({{Lang-ar|ابراهيم}}) — [[Qurʼon]]da nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri, oʻzidan keyin oʻtgan barcha paygʻambarlarning bobokaloni, arablar va yahudiylarning umumiy ajdodi. Ibrohim (alayhissalom) to‘g‘risidagi qissa Qur'oni karimning ko‘pgina suralarida, jumladan, Baqara, Oli Imron, An'om, Tavba, Hud, Ibrohim, Hijr, Nahl, Maryam, Anbiyo, Haj, Shu'aro, Ankabut, Soffat, Zuxruf, Zoriyot va boshqa suralarda hikoya qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)ning ismlari Qur'oni karimning yetmishga yaqin joyida zikr qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)<ref>Alayhissalom - Islomda payg'ambarlarga hurmat yuzasidan ishlatiluvchi so'z</ref> [[Alloh]]<nowiki/>ning chin doʻsti (halilulloh), imom, siddiq va hanif deb taʼriflanadi. Yahudiy-xristian diniy adabiyotlarida [[Avraam (paygʻambar)|Avraam]] nomi bilan maʼlum.
'''Ibrohim''' ({{Lang-ar|ابراهيم}}) — [[Qurʼon]]da nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri, oʻzidan keyin oʻtgan barcha paygʻambarlarning bobokaloni, arablar va yahudiylarning umumiy ajdodi. Ibrohim (alayhissalom) toʻgʻrisidagi qissa Qurʼoni karimning koʻpgina suralarida, jumladan, Baqara, Oli Imron, Anʼom, Tavba, Hud, Ibrohim, Hijr, Nahl, Maryam, Anbiyo, Haj, Shuʼaro, Ankabut, Soffat, Zuxruf, Zoriyot va boshqa suralarda hikoya qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)ning ismlari Qurʼoni karimning yetmishga yaqin joyida zikr qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)<ref>Alayhissalom - Islomda payg'ambarlarga hurmat yuzasidan ishlatiluvchi so'z</ref> [[Alloh]]<nowiki/>ning chin doʻsti (halilulloh), imom, siddiq va hanif deb taʼriflanadi. Yahudiy-xristian diniy adabiyotlarida [[Avraam (paygʻambar)|Avraam]] nomi bilan maʼlum.


== Payg'ambarlik hayotlari ==
== Paygʻambarlik hayotlari ==
[[Bobil (davlat)|Bobil]]<nowiki/>da tavallud topgan. Hayoti davomida yolgʻiz [[Alloh]]<nowiki/>ga ibodat qilganlar va o'z qavmini ham ana shunga daʼvat qilganlar. Ular bilan bahslashgan, ammo ishontira olmagach, qavmlari sigʻinib yurgan hamma butlarni sindirib tashlagan. Shu sababli qavmi u zotni yondirib yubormoqchi boʻladilar. Ammo Ibrohim (alayhissalom) [[Alloh]]<nowiki/>ning irodasi bilan olovdan sogʻ-salomat chiqqanliklari [[Qurʼon]]<nowiki/>da bayon qilingan.
[[Bobil (davlat)|Bobil]]<nowiki/>da tavallud topgan. Hayoti davomida yolgʻiz [[Alloh]]<nowiki/>ga ibodat qilganlar va oʻz qavmini ham ana shunga daʼvat qilganlar. Ular bilan bahslashgan, ammo ishontira olmagach, qavmlari sigʻinib yurgan hamma butlarni sindirib tashlagan. Shu sababli qavmi u zotni yondirib yubormoqchi boʻladilar. Ammo Ibrohim (alayhissalom) [[Alloh]]<nowiki/>ning irodasi bilan olovdan sogʻ-salomat chiqqanliklari [[Qurʼon]]<nowiki/>da bayon qilingan.


== Ajdod va avlodlari ==
== Ajdod va avlodlari ==
[[Qurʼon]]<nowiki/>da aytilishicha, [[Alloh]] Ibrohim (alayhissalom) qariganlarida U zotga ikki farzand ato etgan. Bular [[Islomda Ismoil|Ismoil]] va [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhimussalom)lardir. [[Islomda Ismoil|Ismoil (alayhissalom)]] [[Muhammad|Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)]]ning katta bobosi, [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhissalom) esa [[Iso ibn Maryam|Iso]] (alayhissalom) va undan avval oʻtgan paygʻambarlarning katta bobosidir. Makkai mukarramada [[Baytulloh]] (Allohning uyi)ning bunyod boʻlishi hamda [[islom]] arkonlarining besh [[farz]]<nowiki/>i — [[haj]] qilish Ibrohim (alayhissalom)ga borib taqaladi. Kaʼba (Baytulloh)dagi "Ibrohim maqomi“ musulmonlar ziyoratgohidir. Diniy adabiyot yagona xudoga eʼtiqod qilish, qurbonlik uchun odam oʻrniga jonivor soʻyish va xatna qilish ham Ibrohim (alayhissalom) bilan bogʻliqdir.
[[Qurʼon]]<nowiki/>da aytilishicha, [[Alloh]] Ibrohim (alayhissalom) qariganlarida U zotga ikki farzand ato etgan. Bular [[Islomda Ismoil|Ismoil]] va [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhimussalom)lardir. [[Islomda Ismoil|Ismoil (alayhissalom)]] [[Muhammad|Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)]]ning katta bobosi, [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhissalom) esa [[Iso ibn Maryam|Iso]] (alayhissalom) va undan avval oʻtgan paygʻambarlarning katta bobosidir. Makkai mukarramada [[Baytulloh]] (Allohning uyi)ning bunyod boʻlishi hamda [[islom]] arkonlarining besh [[farz]]<nowiki/>i — [[haj]] qilish Ibrohim (alayhissalom)ga borib taqaladi. Kaʼba (Baytulloh)dagi "Ibrohim maqomi“ musulmonlar ziyoratgohidir. Diniy adabiyot yagona xudoga eʼtiqod qilish, qurbonlik uchun odam oʻrniga jonivor soʻyish va xatna qilish ham Ibrohim (alayhissalom) bilan bogʻliqdir.


Ibrohim (alayhissalom)ning nasablari Nuh (alayhissalom)ga borib taqaladi. [[Ibn Kasir]] o'z kitoblarida shunday keltiradilar: "Ibrohim ibn Tasaruh ibn Nohud ibn Sorug‘ ibn Ro'av ibn Folig‘ ibn Obir … ibn Som ibn Nuh (alayhissalom)".<ref>{{Kitob manbasi |title=«Al-Bidoya van-nihoya», Birinchi jildning 15-sahifasi}}</ref> Nuh (alayhissalom) bilan Ibrohim (alayhissalom) o‘rtala­ri­dagi muddat 3000 yildan ziyodroqni tashkil etadi. Albatta, bu shunchaki taxmin bo'lib, aniq sana mavjud emas.
Ibrohim (alayhissalom)ning nasablari Nuh (alayhissalom)ga borib taqaladi. [[Ibn Kasir]] oʻz kitoblarida shunday keltiradilar: "Ibrohim ibn Tasaruh ibn Nohud ibn Sorugʻ ibn Roʻav ibn Foligʻ ibn Obir … ibn Som ibn Nuh (alayhissalom)".<ref>{{Kitob manbasi |title=«Al-Bidoya van-nihoya», Birinchi jildning 15-sahifasi}}</ref> Nuh (alayhissalom) bilan Ibrohim (alayhissalom) oʻrtala­ri­dagi muddat 3000 yildan ziyodroqni tashkil etadi. Albatta, bu shunchaki taxmin boʻlib, aniq sana mavjud emas.


== Yashagan joylari ==
== Yashagan joylari ==
Ibrohim (alayhissalom) [[Iroq]]<nowiki/>ning [[Bobil (davlat)|Bobil]] yerlarida dunyoga kelganlar. [[Ibn Kasir]] aytadilar: Ibn Asokir Ikrimadan rivoyat qi­ladilar: Ibrohim (alayhissalom)ning kunyalari «Abu Zoyfan» («Mehmonlar otasi») edi. Aytishadiki, otalari Tasoruhning yoshi ellik yettiga kirganda Ibrohim, Nohur va Horon ismli o‘g‘il ko‘radi. Bularning orasida Ibrohim (alayhissalom) o‘rtanchasi edilar. Tasoruhning Horon ismli o‘g‘lidan Lut (alayhissalom) dunyoga keldilar. Horon otasi hayotlik chog‘ida Kaldon yerida vafot etadi. Bu siyrat ah­li va ta­rixchilar nazdida eng mashhur, sahih xabar hisoblanadi.
Ibrohim (alayhissalom) [[Iroq]]<nowiki/>ning [[Bobil (davlat)|Bobil]] yerlarida dunyoga kelganlar. [[Ibn Kasir]] aytadilar: Ibn Asokir Ikrimadan rivoyat qi­ladilar: Ibrohim (alayhissalom)ning kunyalari «Abu Zoyfan» («Mehmonlar otasi») edi. Aytishadiki, otalari Tasoruhning yoshi ellik yettiga kirganda Ibrohim, Nohur va Horon ismli oʻgʻil koʻradi. Bularning orasida Ibrohim (alayhissalom) oʻrtanchasi edilar. Tasoruhning Horon ismli oʻgʻlidan Lut (alayhissalom) dunyoga keldilar. Horon otasi hayotlik chogʻida Kaldon yerida vafot etadi. Bu siyrat ah­li va ta­rixchilar nazdida eng mashhur, sahih xabar hisoblanadi.


Ba'zi manbalarda Ibrohim (alayhissalom) [[Damashq]]<nowiki/>ning G‘uta vodiysida tug‘ilganliklari aytilgan. So‘ngra Ibrohim o‘z ota­lari bilan Kaldondan Kan'onga hijrat qiladilar. Shundan keyin Horonda qo‘nim topadilar, u yerda Horon podshohining qizi Soraga uyla­nadilar. Bu qavm yulduzlarga sig‘inar edi. Manbalarda Ibrohim (alayhissalom)ning 175 yil umr koʻrganliklari, oʻgʻillari uni Madinatul Xalil (G'arbiy sohil, Falastin)ga dafn etganligi yozilgan. Bu qabr hozir [[Ibrohim masjidi|ziyoratgoh]] hisoblanadi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
Baʼzi manbalarda Ibrohim (alayhissalom) [[Damashq]]<nowiki/>ning Gʻuta vodiysida tugʻilganliklari aytilgan. Soʻngra Ibrohim oʻz ota­lari bilan Kaldondan Kanʼonga hijrat qiladilar. Shundan keyin Horonda qoʻnim topadilar, u yerda Horon podshohining qizi Soraga uyla­nadilar. Bu qavm yulduzlarga sigʻinar edi. Manbalarda Ibrohim (alayhissalom)ning 175 yil umr koʻrganliklari, oʻgʻillari uni Madinatul Xalil (Gʻarbiy sohil, Falastin)ga dafn etganligi yozilgan. Bu qabr hozir [[Ibrohim masjidi|ziyoratgoh]] hisoblanadi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.


== Manbalar ==
== Manbalar ==

2026-yil 20-noyabr, 11:27 dagi (joriy) koʻrinishi

Ibrohim
ابراهيم
Unvoni Halilulloh, Abul-Anbiyo
Shaxsiy maʼlumotlar
Vafoti
Turmush oʻrtoq(lar)i Sora
Hojar (misrlik joriya)
Farzandlari
Ota-onasi
  • Tasoruh (otasi)
Tanilgan sohasi Ibrohim turli dinlarda: Yahudiylar xalqining anʼanaviy asoschisilaridan biri[1][2], Xristianlarning ruhiy ajdodi[3], asosan, Islom dini paygʻambari[4]
Qarindoshlar

Ibrohim (arabcha: ابراهيم‎‎) — Qurʼonda nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri, oʻzidan keyin oʻtgan barcha paygʻambarlarning bobokaloni, arablar va yahudiylarning umumiy ajdodi. Ibrohim (alayhissalom) toʻgʻrisidagi qissa Qurʼoni karimning koʻpgina suralarida, jumladan, Baqara, Oli Imron, Anʼom, Tavba, Hud, Ibrohim, Hijr, Nahl, Maryam, Anbiyo, Haj, Shuʼaro, Ankabut, Soffat, Zuxruf, Zoriyot va boshqa suralarda hikoya qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)ning ismlari Qurʼoni karimning yetmishga yaqin joyida zikr qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)[5] Allohning chin doʻsti (halilulloh), imom, siddiq va hanif deb taʼriflanadi. Yahudiy-xristian diniy adabiyotlarida Avraam nomi bilan maʼlum.

Paygʻambarlik hayotlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bobilda tavallud topgan. Hayoti davomida yolgʻiz Allohga ibodat qilganlar va oʻz qavmini ham ana shunga daʼvat qilganlar. Ular bilan bahslashgan, ammo ishontira olmagach, qavmlari sigʻinib yurgan hamma butlarni sindirib tashlagan. Shu sababli qavmi u zotni yondirib yubormoqchi boʻladilar. Ammo Ibrohim (alayhissalom) Allohning irodasi bilan olovdan sogʻ-salomat chiqqanliklari Qurʼonda bayon qilingan.

Ajdod va avlodlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qurʼonda aytilishicha, Alloh Ibrohim (alayhissalom) qariganlarida U zotga ikki farzand ato etgan. Bular Ismoil va Isʼhoq (alayhimussalom)lardir. Ismoil (alayhissalom) Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)ning katta bobosi, Isʼhoq (alayhissalom) esa Iso (alayhissalom) va undan avval oʻtgan paygʻambarlarning katta bobosidir. Makkai mukarramada Baytulloh (Allohning uyi)ning bunyod boʻlishi hamda islom arkonlarining besh farzi — haj qilish Ibrohim (alayhissalom)ga borib taqaladi. Kaʼba (Baytulloh)dagi "Ibrohim maqomi“ musulmonlar ziyoratgohidir. Diniy adabiyot yagona xudoga eʼtiqod qilish, qurbonlik uchun odam oʻrniga jonivor soʻyish va xatna qilish ham Ibrohim (alayhissalom) bilan bogʻliqdir.

Ibrohim (alayhissalom)ning nasablari Nuh (alayhissalom)ga borib taqaladi. Ibn Kasir oʻz kitoblarida shunday keltiradilar: "Ibrohim ibn Tasaruh ibn Nohud ibn Sorugʻ ibn Roʻav ibn Foligʻ ibn Obir … ibn Som ibn Nuh (alayhissalom)".[6] Nuh (alayhissalom) bilan Ibrohim (alayhissalom) oʻrtala­ri­dagi muddat 3000 yildan ziyodroqni tashkil etadi. Albatta, bu shunchaki taxmin boʻlib, aniq sana mavjud emas.

Yashagan joylari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ibrohim (alayhissalom) Iroqning Bobil yerlarida dunyoga kelganlar. Ibn Kasir aytadilar: Ibn Asokir Ikrimadan rivoyat qi­ladilar: Ibrohim (alayhissalom)ning kunyalari «Abu Zoyfan» («Mehmonlar otasi») edi. Aytishadiki, otalari Tasoruhning yoshi ellik yettiga kirganda Ibrohim, Nohur va Horon ismli oʻgʻil koʻradi. Bularning orasida Ibrohim (alayhissalom) oʻrtanchasi edilar. Tasoruhning Horon ismli oʻgʻlidan Lut (alayhissalom) dunyoga keldilar. Horon otasi hayotlik chogʻida Kaldon yerida vafot etadi. Bu siyrat ah­li va ta­rixchilar nazdida eng mashhur, sahih xabar hisoblanadi.

Baʼzi manbalarda Ibrohim (alayhissalom) Damashqning Gʻuta vodiysida tugʻilganliklari aytilgan. Soʻngra Ibrohim oʻz ota­lari bilan Kaldondan Kanʼonga hijrat qiladilar. Shundan keyin Horonda qoʻnim topadilar, u yerda Horon podshohining qizi Soraga uyla­nadilar. Bu qavm yulduzlarga sigʻinar edi. Manbalarda Ibrohim (alayhissalom)ning 175 yil umr koʻrganliklari, oʻgʻillari uni Madinatul Xalil (Gʻarbiy sohil, Falastin)ga dafn etganligi yozilgan. Bu qabr hozir ziyoratgoh hisoblanadi[7].

  1. ↑ Levenson 2012, s. 3.
  2. ↑ Mendes-Flohr 2005.
  3. ↑ Levenson 2012, s. 6.
  4. ↑ Levenson 2012, s. 8.
  5. ↑ Alayhissalom - Islomda payg'ambarlarga hurmat yuzasidan ishlatiluvchi so'z
  6. ↑ «Al-Bidoya van-nihoya», Birinchi jildning 15-sahifasi. 
  7. ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil