Ibrohim: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
| children = {{Collapsible list | | children = {{Collapsible list | ||
| title = ''{{qalin emas|Kattasidan kichigiga:}}'' | | title = ''{{qalin emas|Kattasidan kichigiga:}}'' | ||
| [[Islomda Ismoil|Ismoil]] (joriyasidan, | | [[Islomda Ismoil|Ismoil]] (joriyasidan, oʻgʻil farzand) | ||
| [[Ishoq]] (xotinidan, | | [[Ishoq]] (xotinidan, oʻgʻil farzand)) | ||
}} | }} | ||
| relatives = {{Collapsible list | | relatives = {{Collapsible list | ||
| [[Noruh]] (aka/ukasi) | | [[Noruh]] (aka/ukasi) | ||
| [[Horon]] (aka/ukasi) | | [[Horon]] (aka/ukasi) | ||
| [[ | | [[Yaʼqub]] (nabirasi) | ||
| [[Lut]] (jiyani) | | [[Lut]] (jiyani) | ||
}} | }} | ||
}} | }} | ||
'''Ibrohim''' ({{Lang-ar|ابراهيم}}) — [[Qurʼon]]da nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri, oʻzidan keyin oʻtgan barcha paygʻambarlarning bobokaloni, arablar va yahudiylarning umumiy ajdodi. Ibrohim (alayhissalom) | '''Ibrohim''' ({{Lang-ar|ابراهيم}}) — [[Qurʼon]]da nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri, oʻzidan keyin oʻtgan barcha paygʻambarlarning bobokaloni, arablar va yahudiylarning umumiy ajdodi. Ibrohim (alayhissalom) toʻgʻrisidagi qissa Qurʼoni karimning koʻpgina suralarida, jumladan, Baqara, Oli Imron, Anʼom, Tavba, Hud, Ibrohim, Hijr, Nahl, Maryam, Anbiyo, Haj, Shuʼaro, Ankabut, Soffat, Zuxruf, Zoriyot va boshqa suralarda hikoya qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)ning ismlari Qurʼoni karimning yetmishga yaqin joyida zikr qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)<ref>Alayhissalom - Islomda payg'ambarlarga hurmat yuzasidan ishlatiluvchi so'z</ref> [[Alloh]]<nowiki/>ning chin doʻsti (halilulloh), imom, siddiq va hanif deb taʼriflanadi. Yahudiy-xristian diniy adabiyotlarida [[Avraam (paygʻambar)|Avraam]] nomi bilan maʼlum. | ||
== | == Paygʻambarlik hayotlari == | ||
[[Bobil (davlat)|Bobil]]<nowiki/>da tavallud topgan. Hayoti davomida yolgʻiz [[Alloh]]<nowiki/>ga ibodat qilganlar va | [[Bobil (davlat)|Bobil]]<nowiki/>da tavallud topgan. Hayoti davomida yolgʻiz [[Alloh]]<nowiki/>ga ibodat qilganlar va oʻz qavmini ham ana shunga daʼvat qilganlar. Ular bilan bahslashgan, ammo ishontira olmagach, qavmlari sigʻinib yurgan hamma butlarni sindirib tashlagan. Shu sababli qavmi u zotni yondirib yubormoqchi boʻladilar. Ammo Ibrohim (alayhissalom) [[Alloh]]<nowiki/>ning irodasi bilan olovdan sogʻ-salomat chiqqanliklari [[Qurʼon]]<nowiki/>da bayon qilingan. | ||
== Ajdod va avlodlari == | == Ajdod va avlodlari == | ||
[[Qurʼon]]<nowiki/>da aytilishicha, [[Alloh]] Ibrohim (alayhissalom) qariganlarida U zotga ikki farzand ato etgan. Bular [[Islomda Ismoil|Ismoil]] va [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhimussalom)lardir. [[Islomda Ismoil|Ismoil (alayhissalom)]] [[Muhammad|Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)]]ning katta bobosi, [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhissalom) esa [[Iso ibn Maryam|Iso]] (alayhissalom) va undan avval oʻtgan paygʻambarlarning katta bobosidir. Makkai mukarramada [[Baytulloh]] (Allohning uyi)ning bunyod boʻlishi hamda [[islom]] arkonlarining besh [[farz]]<nowiki/>i — [[haj]] qilish Ibrohim (alayhissalom)ga borib taqaladi. Kaʼba (Baytulloh)dagi "Ibrohim maqomi“ musulmonlar ziyoratgohidir. Diniy adabiyot yagona xudoga eʼtiqod qilish, qurbonlik uchun odam oʻrniga jonivor soʻyish va xatna qilish ham Ibrohim (alayhissalom) bilan bogʻliqdir. | [[Qurʼon]]<nowiki/>da aytilishicha, [[Alloh]] Ibrohim (alayhissalom) qariganlarida U zotga ikki farzand ato etgan. Bular [[Islomda Ismoil|Ismoil]] va [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhimussalom)lardir. [[Islomda Ismoil|Ismoil (alayhissalom)]] [[Muhammad|Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)]]ning katta bobosi, [[Ishoq|Isʼhoq]] (alayhissalom) esa [[Iso ibn Maryam|Iso]] (alayhissalom) va undan avval oʻtgan paygʻambarlarning katta bobosidir. Makkai mukarramada [[Baytulloh]] (Allohning uyi)ning bunyod boʻlishi hamda [[islom]] arkonlarining besh [[farz]]<nowiki/>i — [[haj]] qilish Ibrohim (alayhissalom)ga borib taqaladi. Kaʼba (Baytulloh)dagi "Ibrohim maqomi“ musulmonlar ziyoratgohidir. Diniy adabiyot yagona xudoga eʼtiqod qilish, qurbonlik uchun odam oʻrniga jonivor soʻyish va xatna qilish ham Ibrohim (alayhissalom) bilan bogʻliqdir. | ||
Ibrohim (alayhissalom)ning nasablari Nuh (alayhissalom)ga borib taqaladi. [[Ibn Kasir]] | Ibrohim (alayhissalom)ning nasablari Nuh (alayhissalom)ga borib taqaladi. [[Ibn Kasir]] oʻz kitoblarida shunday keltiradilar: "Ibrohim ibn Tasaruh ibn Nohud ibn Sorugʻ ibn Roʻav ibn Foligʻ ibn Obir … ibn Som ibn Nuh (alayhissalom)".<ref>{{Kitob manbasi |title=«Al-Bidoya van-nihoya», Birinchi jildning 15-sahifasi}}</ref> Nuh (alayhissalom) bilan Ibrohim (alayhissalom) oʻrtalaridagi muddat 3000 yildan ziyodroqni tashkil etadi. Albatta, bu shunchaki taxmin boʻlib, aniq sana mavjud emas. | ||
== Yashagan joylari == | == Yashagan joylari == | ||
Ibrohim (alayhissalom) [[Iroq]]<nowiki/>ning [[Bobil (davlat)|Bobil]] yerlarida dunyoga kelganlar. [[Ibn Kasir]] aytadilar: Ibn Asokir Ikrimadan rivoyat qiladilar: Ibrohim (alayhissalom)ning kunyalari «Abu Zoyfan» («Mehmonlar otasi») edi. Aytishadiki, otalari Tasoruhning yoshi ellik yettiga kirganda Ibrohim, Nohur va Horon ismli | Ibrohim (alayhissalom) [[Iroq]]<nowiki/>ning [[Bobil (davlat)|Bobil]] yerlarida dunyoga kelganlar. [[Ibn Kasir]] aytadilar: Ibn Asokir Ikrimadan rivoyat qiladilar: Ibrohim (alayhissalom)ning kunyalari «Abu Zoyfan» («Mehmonlar otasi») edi. Aytishadiki, otalari Tasoruhning yoshi ellik yettiga kirganda Ibrohim, Nohur va Horon ismli oʻgʻil koʻradi. Bularning orasida Ibrohim (alayhissalom) oʻrtanchasi edilar. Tasoruhning Horon ismli oʻgʻlidan Lut (alayhissalom) dunyoga keldilar. Horon otasi hayotlik chogʻida Kaldon yerida vafot etadi. Bu siyrat ahli va tarixchilar nazdida eng mashhur, sahih xabar hisoblanadi. | ||
Baʼzi manbalarda Ibrohim (alayhissalom) [[Damashq]]<nowiki/>ning Gʻuta vodiysida tugʻilganliklari aytilgan. Soʻngra Ibrohim oʻz otalari bilan Kaldondan Kanʼonga hijrat qiladilar. Shundan keyin Horonda qoʻnim topadilar, u yerda Horon podshohining qizi Soraga uylanadilar. Bu qavm yulduzlarga sigʻinar edi. Manbalarda Ibrohim (alayhissalom)ning 175 yil umr koʻrganliklari, oʻgʻillari uni Madinatul Xalil (Gʻarbiy sohil, Falastin)ga dafn etganligi yozilgan. Bu qabr hozir [[Ibrohim masjidi|ziyoratgoh]] hisoblanadi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. | |||
== Manbalar == | == Manbalar == | ||
2026-yil 20-noyabr, 11:27 dagi (joriy) koʻrinishi
Ibrohim | |
|---|---|
ابراهيم | |
| Unvoni | Halilulloh, Abul-Anbiyo |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti |
Kanʼon (hozirgi Gʻarbiy Sohil) |
| Turmush oʻrtoq(lar)i |
Sora Hojar (misrlik joriya) |
| Farzandlari | |
| Ota-onasi |
|
| Tanilgan sohasi | Ibrohim turli dinlarda: Yahudiylar xalqining anʼanaviy asoschisilaridan biri[1][2], Xristianlarning ruhiy ajdodi[3], asosan, Islom dini paygʻambari[4] |
| Qarindoshlar | |
Ibrohim (arabcha: ابراهيم) — Qurʼonda nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri, oʻzidan keyin oʻtgan barcha paygʻambarlarning bobokaloni, arablar va yahudiylarning umumiy ajdodi. Ibrohim (alayhissalom) toʻgʻrisidagi qissa Qurʼoni karimning koʻpgina suralarida, jumladan, Baqara, Oli Imron, Anʼom, Tavba, Hud, Ibrohim, Hijr, Nahl, Maryam, Anbiyo, Haj, Shuʼaro, Ankabut, Soffat, Zuxruf, Zoriyot va boshqa suralarda hikoya qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)ning ismlari Qurʼoni karimning yetmishga yaqin joyida zikr qilinadi. Ibrohim (alayhissalom)[5] Allohning chin doʻsti (halilulloh), imom, siddiq va hanif deb taʼriflanadi. Yahudiy-xristian diniy adabiyotlarida Avraam nomi bilan maʼlum.
Paygʻambarlik hayotlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bobilda tavallud topgan. Hayoti davomida yolgʻiz Allohga ibodat qilganlar va oʻz qavmini ham ana shunga daʼvat qilganlar. Ular bilan bahslashgan, ammo ishontira olmagach, qavmlari sigʻinib yurgan hamma butlarni sindirib tashlagan. Shu sababli qavmi u zotni yondirib yubormoqchi boʻladilar. Ammo Ibrohim (alayhissalom) Allohning irodasi bilan olovdan sogʻ-salomat chiqqanliklari Qurʼonda bayon qilingan.
Ajdod va avlodlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qurʼonda aytilishicha, Alloh Ibrohim (alayhissalom) qariganlarida U zotga ikki farzand ato etgan. Bular Ismoil va Isʼhoq (alayhimussalom)lardir. Ismoil (alayhissalom) Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)ning katta bobosi, Isʼhoq (alayhissalom) esa Iso (alayhissalom) va undan avval oʻtgan paygʻambarlarning katta bobosidir. Makkai mukarramada Baytulloh (Allohning uyi)ning bunyod boʻlishi hamda islom arkonlarining besh farzi — haj qilish Ibrohim (alayhissalom)ga borib taqaladi. Kaʼba (Baytulloh)dagi "Ibrohim maqomi“ musulmonlar ziyoratgohidir. Diniy adabiyot yagona xudoga eʼtiqod qilish, qurbonlik uchun odam oʻrniga jonivor soʻyish va xatna qilish ham Ibrohim (alayhissalom) bilan bogʻliqdir.
Ibrohim (alayhissalom)ning nasablari Nuh (alayhissalom)ga borib taqaladi. Ibn Kasir oʻz kitoblarida shunday keltiradilar: "Ibrohim ibn Tasaruh ibn Nohud ibn Sorugʻ ibn Roʻav ibn Foligʻ ibn Obir … ibn Som ibn Nuh (alayhissalom)".[6] Nuh (alayhissalom) bilan Ibrohim (alayhissalom) oʻrtalaridagi muddat 3000 yildan ziyodroqni tashkil etadi. Albatta, bu shunchaki taxmin boʻlib, aniq sana mavjud emas.
Yashagan joylari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ibrohim (alayhissalom) Iroqning Bobil yerlarida dunyoga kelganlar. Ibn Kasir aytadilar: Ibn Asokir Ikrimadan rivoyat qiladilar: Ibrohim (alayhissalom)ning kunyalari «Abu Zoyfan» («Mehmonlar otasi») edi. Aytishadiki, otalari Tasoruhning yoshi ellik yettiga kirganda Ibrohim, Nohur va Horon ismli oʻgʻil koʻradi. Bularning orasida Ibrohim (alayhissalom) oʻrtanchasi edilar. Tasoruhning Horon ismli oʻgʻlidan Lut (alayhissalom) dunyoga keldilar. Horon otasi hayotlik chogʻida Kaldon yerida vafot etadi. Bu siyrat ahli va tarixchilar nazdida eng mashhur, sahih xabar hisoblanadi.
Baʼzi manbalarda Ibrohim (alayhissalom) Damashqning Gʻuta vodiysida tugʻilganliklari aytilgan. Soʻngra Ibrohim oʻz otalari bilan Kaldondan Kanʼonga hijrat qiladilar. Shundan keyin Horonda qoʻnim topadilar, u yerda Horon podshohining qizi Soraga uylanadilar. Bu qavm yulduzlarga sigʻinar edi. Manbalarda Ibrohim (alayhissalom)ning 175 yil umr koʻrganliklari, oʻgʻillari uni Madinatul Xalil (Gʻarbiy sohil, Falastin)ga dafn etganligi yozilgan. Bu qabr hozir ziyoratgoh hisoblanadi[7].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Levenson 2012, s. 3.
- ↑ Mendes-Flohr 2005.
- ↑ Levenson 2012, s. 6.
- ↑ Levenson 2012, s. 8.
- ↑ Alayhissalom - Islomda payg'ambarlarga hurmat yuzasidan ishlatiluvchi so'z
- ↑ «Al-Bidoya van-nihoya», Birinchi jildning 15-sahifasi.
- ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Vikiiqtibosda Ibrohimga tegishli iqtiboslar mavjud. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |