Ibn Marzuq al-Xatib
Ibn Marzuq al-Xatib | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | milodiy 1310 |
| Vafoti |
1379 |
| Dini | Islom |
| Era | 14-asr |
| Imom | Molikiy |
| Asosiy qiziqish(lar)i | Islom yurisprudensiyasi, tarix |
| Mashhur fikr(lar)i | Jazoir va Ispaniya hukmdorlari oʻrtasida diplomatik muzokaralar |
| Tanilgan sohasi | Mariniylar sultoni Abulhasan Ali ibn Usmonning maslahatchisi, Abulhasanning hagiografik tarixi muallifi |
| Kasbi | Scholar, Preacher, Diplomat |
Ibn Marzuq (toʻliq ismi: Shamsiddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Abu Bakr al-ʿAjisi at-Tilimsaniy, shuningdek al-Xatib yoki al-Jadd (Bobo) yoki ar-Rais (Yetakchi) nomlari bilan ham tanilgan; taxminan 1310–1379) Tilimsanlik (hozirgi Jazoir) 14-asrning mashhur faqihi edi.
Hayoti
U taxminan 1310-yilda Tilimsanda tugʻilgan va oʻsmirlik davrining oxirlarida Sharqqa safar qilib, u yerda oʻn besh yil davomida taxminan 250 nafar olimdan taʼlim olgan. U Magʻribga faqih, yaʼni islom huquqi boʻyicha mutaxassis sifatida qaytdi. Mariniy sultoni Abu al-Hasan Ali ibn Usmon Ibn Marzuqni oʻzining vatani Tilimsandagi al-ʿUbbod masjidiga vaʼzxon etib tayinladi[1].
Keyinchalik Ibn Marzuq sultonning maslahatchisi, ustoz va kotibi boʻldi hamda muhim diplomatik vazifaga, yaʼni Jazoir va Ispaniya hukmdorlari bilan muzokaralar olib borish ishiga tayinlandi; u yerda u Kastiliya qiroli Alfons XI bilan tinchlik shartnomasini tuzdi. Abu al-Hasan vafotidan soʻng, u Tilimsanga qaytdi va u yerda yangi Mariniy sultoni Abu Inon Farisga qarshi fitna ishlari bilan shugʻullandi, soʻngra Ispaniyaga qochib bordi va u yerda unga Granadadagi ulkan masjid Al-humro saroyida xatib (xutba oʻquvchi) lavozimi taklif qilindi[1].
Ibn Marzuq Fosga qaytarib chaqirildi va u yerda Ispaniyaga yuborilgan diplomatik missiyaning halokatli muvaffaqiyatsizligidan keyin olti yilga qamalguniga qadar yuqori lavozimda ishladi. 1358-yilda ozod etilgach, tezda Tunisga koʻchib oʻtdi va u yerda Abu Salim Ibrohim tomonidan yuqori lavozim taklif qilindi. Ibn Marzuq 1372-yilgacha u yerda qoldi, soʻng umrining soʻnggi yetti yilini oliy qozilik (Bosh qozilik) vazifasini bajarish uchun Qohirada oʻtkazdi[1].
Asarlari
Ibn Marzuq oʻzining huquqiy, diniy va tarixiy ilmiy asarlari bilan tanilgan. Uning eng mashhur asarlaridan biri 1371-yilda yozilgan Mariniy sultoni Abu al-Hasan haqidagi hagiografik tarix asaridir. Kitobda Ibn Marzuqning al-Hasan hukmronligi davridagi oʻz roliga alohida urgʻu beriladi; u, koʻrinishidan, oʻz yutuqlarini boʻrttirib koʻrsatish orqali oʻzini ulugʻlashga intilgan[1]. 'Hazratimiz Abu al-Hasanning ulugʻ ishlari haqidagi toʻgʻri va nafis rivoyatlar (Musnad as-sahid al-hasan fi maʿasir mavlona Abi 'l-Hasan) deb nomlangan bu kitobda sultonning fazilatlari, uning saroyi va hukmronligi davrida amalga oshirilgan ishlar bayon etiladi[2]. Ispan tiliga tarjimasi 1977-yilda Instituto Hispano-Arabe de Cultura tomonidan El Musnad: Hechos memorables de Abu l-Hasan, sultan de los benimerines nomi bilan nashr etilgan.
U, shuningdek, Kitob al-imoma – islom xalifaligiga taʼrif beruvchi hamda siyosiy va davlat boshqaruvi tamoyillarini muhokama qiluvchi asar, shuningdek nihoyatda katta hajmli fahrasa (ustozlar roʻyxati) yozgan boʻlib, u gʻayrioddiy tarzda bir qancha olima ayollarni ham oʻz ichiga oladi[1].
Uning Miftah al-Vusul asari yaqinda professor Muhammad S. Alrahavon tomonidan ingliz tiliga tarjima qilinib, 2020-yilda Peter Lang/International Academic Publishers tomonidan nashr etilgan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Boum, Aomar; Park, Thomas K.. Historical Dictionary of Morocco. Rowman & Littlefield Publishers, 2016 — 247–8-bet. ISBN 978-1-4422-6297-3.
- ↑ Renard, John. Windows on the House of Islam: Muslim Sources on Spirituality and Religious Life. University of California Press, 1998 — 251-bet. ISBN 978-0-520-21086-8. For a study of the work, see Evariste Levi-Provençal, Un nouveau texte d'histoire merinide: Le Musnad d'Ibn Marzuk, Paris, 1925.
 | Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |