Harsama Shar Bomiyon
Harsama Shar Bomiyon (arabcha: هرثمة شارباميان) - Abbosiylar xalifaligining viloyat hokimi, IX asrda yashagan.
Faoliyati
Shar Bomiyon Hindukush togʻlaridagi Bomiyon shahrining hukmronlar sulolasiga mansub boʻlgan. Bu hudud hukmdorlari forscha „sher“ (yaʼni „shar“) unvonini olganlar. VIII asr oxirlarida Bomiyon hukmdorlari islomni qabul qilganidan soʻng, ushbu sulola vakillari Abbosiylar xizmatiga kirgan va Iroqdagi xalifa saroyida muhim lavozimlarni egallaganlar[1]. Shar Bomiyon ham siyosiy faoliyat yoʻliga kirgan va Samarra shahriga koʻchib oʻtgan. U yerda qudratli turk amiri Itaxga qoʻshilgan va Yazid ibn Abdulloh al-Hulvaniy bilan birgalikda Itaxning eng yaqin hamrohlaridan biri sifatida tanilgan[2].
Al-Vosiq xalifaligi davrida (h. 842–847) Shar Bomiyon Itax nomidan Yamanga hokim etib tayinlangan. Bu tayinlov Yamandagi Yu‘firiylar isyoniga qarshi yordam soʻragan mahalliylarning murojaatiga javoban amalga oshirilgan. 844-yil boshlarida Yamanga yetib kelgan Shar Bomiyon oʻz qoʻshini bilan yurish qilib, isyonchilarni Jabal Zuxar qal’asida qamal ostiga olgan. Biroq qal’ani zabt etishda muvaffaqiyat qozona olmagan. Isyonchilarga qarshi hech qanday yutuqqa erisholmaganini anglagach, Shar Bomiyon orqaga chekingan va Sano shahriga qaytgan. Natijada Yu‘firiylar oʻz oʻrnini saqlab qolgan. Harbiy yurishning muvaffaqiyatsiz tugashi uning lavozimidan ozod qilinishiga sabab boʻlgan va uning oʻrniga Ja’far ibn Dinor al-Xayyot Yamanga hokim etib tayinlangan[3].
Keyinchalik, xalifa al-Mutavakkil (h. 847–861) hukmronligining boshida Shar Bomiyonga Suriyadagi Halab, Qinnasrin va al-Avosim viloyatlarining hokimligi topshirilgan[4].
Manbalar
- ↑ Barthold & Allchin 1960.
- ↑ Gordon 2001, ss. 113, 235 n. 75; Kraemer 1989, ss. 16 n. 41, 69; Cobb 2001, s. 161 n. 84
- ↑ Al-Mad'aj 1988, ss. 216–17; Van Arendonk 1960, ss. 113–14; Kraemer 1989, s. 16; Gordon 2001, s. 233 n. 48.
- ↑ Cobb 2001, ss. 142, 161 n. 84; Ibn al-'Adim 1996, ss. 43–44.
Adabiyotlar
- Barthold, W.; Allchin, F. R. (1960). "Bamiyan". in Gibb, H. A. R.. Encyclopaedia of Islam. Volume I: A–B (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 1009-1010 b. OCLC 495469456. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/bamiyan-SIM_1166.
- Cobb, Paul M. White Banners: Contention in 'Abbasid Syria, 750-880. Albany, NY: State University of New York Press, 2001. ISBN 0-7914-4879-7.
- Gordon, Matthew S.. The Breaking of a Thousand Swords: A History of the Turkish Military of Samarra (A.H. 200–275/815–889 C.E.). Albany, New York: State University of New York Press, 2001. ISBN 0-7914-4795-2.
- Ibn al-'Adim, Kamal al-Din Abi al-Qasim 'Umar ibn Ahmad ibn Hibat Allah. Zubdat al-Halab min ta'rikh Halab (Arabic). Beirut: Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah, 1996.
- Al-Mad'aj, Abd al-Muhsin Mad'aj M.. The Yemen in Early Islam (9-233/630-847): A Political History. London: Ithaca Press, 1988. ISBN 0863721028.
- The History of al-Ṭabarī, Volume XXXIV: Incipient Decline: The Caliphates of al-Wāthiq, al-Mutawakkil and al-Muntaṣir, A.D. 841–863/A.H. 227–248, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1989. ISBN 978-0-88706-874-4.
- Van Arendonk, C.. Les Debuts de l'Imamat Zaidite au Yemen, Trans. Jacques Ryckmans (French), Leiden: E. J. Brill, 1960.