Gʻoziy Gümüshtigin
| Gʻoziy Gümüshtigin | |
|---|---|
| Malik Amir Bey Gʻoziy | |
| Donishmandlar maliki | |
| Saltanat | 1084—1104 |
| Oʻtmishdoshi | Donishmand Gʻoziy |
| Davomchisi | Amir Gʻoziy |
| Tugʻilishi | 1104[1] |
| Otasi | Donishmand Gʻoziy |
| Dini | Islom |
Gʻoziy Gümüshtigin (1104-yilda vafot etgan), shuningdek Malikgʻoziy Gümüshtigin, Donishmandiya davlatining ikkinchi hukmdori boʻlib, bu davlatni otasi Donishmand Gʻoziy Manzikert jangidan soʻng markaziy-sharqiy Anadoʻlida barpo etgan.
Biografiyasi
1084-yilda otasi vafot etgach, taxtga oʻtirgan. Gümüshtigin oʻz hokimiyatini mustahkamlash maqsadida tangalarida ataylab Vizantiya uslubidagi tasvirlardan foydalangan. Tangalarning bir tomonida nimb bilan tasvirlangan Iso Masih surati, ikkinchi tomonida esa „buyuk amir“ deb yozilgan yunoncha yozuv joylashtirilgan[2].
Birinchi salib yurishi davrida salibchilarning yurish yoʻlida toʻgʻridan-toʻgʻri toʻsiq boʻlgan va 1097-yilda Dorylaeum jangida magʻlub tomon safida qatnashgan. Birinchi salib yurishi yakunlangach, 1100-yil avgustda Melitena jangida Bohemondni asir olishga muvaffaq boʻlgan[3] hamda 1101-yilda Melitena shahrini Bohemondning arman hukmdori Gabrieldan tortib olgan[2]. Vizantiya imperatori Alexios I Komnenos Gümüshtiginga 260 000 bezant taklif qilgan. Biroq, bu taklif Rum saljuqiylari sultoni ulushdan mahrum qolgani sababli amalga oshmay qolgan. Bu voqea esa donishmandiylar va Rum saljuqiylari oʻrtasida nizoni boshlab bergan. Shundan soʻng Bohemond Gümüshtiginni 100 000 bezant evaziga ozod qilishga koʻndira olgan. Bu mablagʻ ittifoqchilar tomonidan yigʻilgach, Bohemond 1103-yil may oyida ozod etilgan[3].
1104-yilda Antalya shahrini Vizantiya imperiyasidan tortib olganidan koʻp oʻtmay, kasallik tufayli vafot etgan. Shundan soʻng Vizantiyaliklar shaharni qayta qoʻlga kiritgan[manba kerak]. Shuningdek, Kilij Arslan I boshchiligidagi saljuqiylar 1106-yilda Malatyani oʻz nazoratiga olishga muvaffaq boʻlgan[4].
Ommaviy madaniyatda
Mehmet Polat Diriliş: Ertuğrul nomli turk teleserialida „Gümüshtigin Bey“ nomli qahramon obrazini ijro etgan boʻlib, ushbu obraz Gʻoziy Gümüshtiginning prototipi hisoblanadi[5].
Manbalar
- ↑ „Gümüştekin Gazi kimdir, nasıl ölmüştür?“ (2016-yil 12-aprel).
- ↑ 2,0 2,1 MacEvitt, Christopher. [[1] The Crusades and the Christian World of the East: Rough Tolerance] (en). University of Pennsylvania Press, 2008 — 76–77, 84-bet. ISBN 978-0-8122-2083-4. Qaraldi: 2024-yil 11-noyabr.
- ↑ 3,0 3,1 Kedar, Benjamin Z.; Phillips, Jonathan; Riley-Smith, Jonathan. [[2] Crusades: Volume 11] (en). Routledge, 12 August 2016 — 57–58-bet. ISBN 978-1-351-98539-0. Qaraldi: 2024-yil 11-noyabr.
- ↑ Morton, Nicholas. [[3] The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099–1187] (en). Oxford University Press, 2020 — 122-bet. ISBN 978-0-19-882454-1. Qaraldi: 2024-yil 10-noyabr.
- ↑ [„Gümüştekin Gazi kimdir, nasıl ölmüştür?“ (tr) (2016-yil 12-aprel). Qaraldi: 2021-yil 9-yanvar.]